Raport finansowy i ESG

Zarządzanie kapitałowe odnosi się do dwóch obszarów: zarządzania adekwatnością kapitałową i alokacji kapitału. Dla obydwu z tych obszarów określone zostały cele zarządcze.

Celami zarządzania adekwatnością kapitałową są: (a) spełnienie wymagań określonych w przepisach zewnętrznych (regulacyjna adekwatność kapitałowa) oraz (b) zapewnienie wypłacalności w warunkach normalnych i w warunkach skrajnych (ekonomiczna adekwatność kapitałowa/kapitał wewnętrzny). Realizując te cele, Grupa dąży do osiągnięcia wewnętrznych długookresowych limitów (celów) kapitałowych, określonych w Strategii Ryzyka.

Z kolei celem alokacji kapitału jest kreowanie wartości dla właścicieli poprzez maksymalizację zwrotu z działalności obciążonej ryzykiem, biorąc pod uwagę ustaloną tolerancję na ryzyko.

W ramach zarządzania kapitałowego realizowany jest również proces planowania kapitału. Celem tego procesu jest określenie funduszy własnych (baza kapitałowa określająca możliwość podjęcia ryzyka) i wykorzystania kapitału (wymogi kapitału regulacyjnego i kapitału ekonomicznego) w taki sposób, aby zapewnić spełnienie limitów (celów) kapitałowych, przy założeniu realizacji przewidywanej strategii biznesowej i profilu ryzyka – w normalnych i skrajnych warunkach ekonomicznych.

Regulacyjna adekwatność kapitałowa

Grupa jest zobowiązana na mocy prawa do spełnienia minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych, określonych w art. 92 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (UE) nr 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (CRR). Jednocześnie przy ustalaniu limitów/celów kapitałowych uwzględniono:

  • Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) – zalecenie KNF dotyczące dodatkowego wymogu kapitałowego dla zabezpieczenia ryzyka wynikającego z walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych, wynikające z art. 138 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo bankowe. Wysokość tego bufora jest ustalana dla poszczególnych banków corocznie przez KNF w wyniku procesu Badania i Oceny Nadzorczej (BION) i obejmuje ryzyko niedostatecznie pokryte – zdaniem KNF – przez minimalne wymogi w zakresie funduszy własnych, określone w art. 92 CRR. Aktualnie bufor ten został ustalony w wydanych pod koniec 2021 roku zaleceniach KNF, w wysokości 2,82 p.p. (Bank) i 2,79 p.p. (Grupa) dla łącznego wskaźnika kapitałowego (TCR), co odpowiada wymogowi kapitałowemu na poziomie 2,11 p.p. (Bank) i 2,09 p.p. (Grupa) ponad Wskaźnik Tier1 oraz 1,58 p.p. (Bank) i 1,56 p.p. (Grupa) ponad Wskaźnik CET1*;
  • Wymóg połączonego bufora – określony w ustawie o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym – który składa się z:
    • Bufora zabezpieczenia kapitału w wysokości 2,5%;
    • Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) – w wysokości 0,25%, przy czym wysokość jest corocznie ustalana przez KNF*;
    • Bufor ryzyka systemowego w wysokości 0% obowiązujący marca 2020 roku, w związku z Rozporządzeniem Ministra Finansów i Rozwoju;
    • Bufor antycykliczny w wysokości 0%.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami i zaleceniami Komisji Nadzoru Finansowego, Grupa ustaliła minimalne poziomy współczynników kapitałowych, będące jednocześnie celami/limitami kapitałowymi. Są to wielkości OCR (łącznych wymogów kapitałowych) dla poszczególnych wskaźników.

Poniższa tabela prezentuje te wielkości według stanu na 31 grudnia 2021 r. O każdej zmianie poziomów wymaganego kapitału Bank poinformuje zgodnie z przepisami.

* Zalecenie to zastępuje poprzednie zalecenie z 2020 r. dotyczące utrzymania funduszy własnych na pokrycie dodatkowego wymogu kapitałowego poziomie 3,41 p.p. (Bank) i 3,35 p.p. (Grupa) dla łącznego współczynnika kapitałowego (TCR), co odpowiada wymogowi kapitałowemu 2,56 p.p. dla Banku i 2,52 p.p. dla Grupy ponad Wskaźnik Tier 1 oraz co odpowiada wymogowi kapitałowemu 1,91 p.p. dla Banku i 1,88 p.p. dla Grupy ponad Wskaźnik CET1

** W listopadzie 2020 roku Komisja Nadzoru Finansowego poinformowała o zidentyfikowaniu Banku jako innej instytucji o znaczeniu systemowym i nałożeniu bufora innej instytucji o znaczeniu systemowym w wysokości 0,25%

Wskaźnik kapitałowy 31.12.2021
Wskaźnik kapitału podstawowego Tier 1 (Wskaźnik CET1) Bank Grupa
Minimum 4,50% 4,50%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 1,58% 1,56%
TSCR CET1 (Łączne wymogi SREP/BION) 6,08% 6,06%
Bufor zabezpieczenia kapitału 2,50% 2,50%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 0,00% 0,00%
Bufor antycykliczny 0,00% 0,00%
Wymóg połączonego bufora 2,75% 2,75%
OCR CET1 (Łączne wymogi kapitałowe CET1) 8,83% 8,81%
Wskaźnik kapitału Tier 1 (Wskaźnik T1) Bank Grupa
Minimum 6,00% 6,00%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 2,11% 2,09%
TSCR T1 (Łączne wymogi SREP/BION) 8,11% 8,09%
Bufor zabezpieczenia kapitału 2,50% 2,50%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 0,00% 0,00%
Bufor antycykliczny 0,00% 0,00%
Wymóg połączonego bufora 2,75% 2,75%
OCR T1 (Łączne wymogi kapitałowe T1) 10,86% 10,84%
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR) Bank Grupa
Minimum 8,00% 8,00%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 2,82% 2,79%
TSCR TCR (Łączne wymogi SREP/BION) 10,82% 10,79%
Bufor zabezpieczenia kapitału 2,50% 2,50%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 0,00% 0,00%
Bufor antycykliczny 0,00% 0,00%
Wymóg połączonego bufora 2,75% 2,75%
OCR TCR (Łączne wymogi kapitałowe TCR) 13,57% 13,54%

 

Ryzyko kapitałowe wyrażone powyższymi celami/limitami kapitałowymi, jest przedmiotem regularnego pomiaru i monitoringu. W odniesieniu do wszystkich docelowych wartości kapitału ustalono pewne minimalne zakresy tych wartości. Wskaźniki kapitałowe w danym przedziale determinują konieczność podjęcia odpowiednich decyzji lub działań zarządczych. Regularny monitoring ryzyka kapitałowego opiera się na klasyfikacji wskaźników kapitałowych do odpowiednich przedziałów, a następnie przeprowadza się ocenę trendów i czynników mających wpływ na poziom adekwatności kapitałowej.

Wymogi w zakresie funduszy własnych

Grupa oblicza wymogi w zakresie funduszy własnych przy użyciu metod standardowych, realizując jednocześnie projekt stopniowego wdrażania metody ratingów wewnętrznych (IRB) w celu obliczania minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego i uzyskania stosownych decyzji Organów Nadzoru.

Pod koniec 2012 r. Banco de Portugal (będący nadzorcą konsolidującym) we współpracy z Komisją Nadzoru Finansowego (KNF) udzielił zezwolenia na stosowanie metody IRB w odniesieniu do następujących portfeli kredytowych: (i) ekspozycje detaliczne wobec klientów indywidualnych zabezpieczone na nieruchomościach mieszkalnych (RRE), (ii) odnawialne ekspozycje detaliczne (QRRE). Zgodnie z przedmiotową zgodą, minimalne wymogi w zakresie funduszy własnych obliczone z wykorzystaniem metody IRB musiały być czasowo utrzymane na poziomie nie mniejszym niż 80% (tzw. floor nadzorczy) odpowiednich wymogów kapitałowych obliczonych metodą standardową.

Pod koniec 2014 roku Grupa uzyskała kolejną decyzję wydaną przez Organy Nadzoru w zakresie stosowania metody IRB. Zgodnie z jej treścią dla portfeli RRE i QRRE, wymogi kapitałowe w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego powinny być utrzymywane tymczasowo na poziomie nie mniejszym niż 70% (floor nadzorczy) odpowiednich wymogów kapitałowych obliczonych metodą standardową, dopóki Grupa nie wypełni dodatkowych warunków zdefiniowanych przez Nadzorcę.

W lipcu 2017 r. Grupa otrzymała zezwolenie Organów Nadzoru (Europejski Bank Centralny we współpracy z KNF) na zastosowanie istotnych zmian w stosowanych modelach IRB (modele LGD) i zniesienie flooru nadzorczego.

Od 2018 roku Grupa sukcesywnie realizuje wieloetapowy proces implementacji zmian w metodzie IRB, związany z wymogami w zakresie nowej definicji niewykonania zobowiązania. W pierwszej fazie zgodnie z zaakceptowanym przez Nadzór podejściem („two-step approach”) Grupa Banku Millennium w 2020 z sukcesem wdrożyła rozwiązania dla nowej definicji niewykonania zobowiązania na środowisko produkcyjne. Grupa zobowiązana jest do uwzględniania dodatkowego narzutu konserwatywnego na oszacowania wartości RWA dla ekspozycji zakwalifikowanych do metody IRB. Poziom tego narzutu, wyliczony w oparciu o algorytm nadzorczy został określony w wysokości 5% ponad wartość wynikającą z metody IRB.

W roku 2021 wykonano kalibrację i przebudowę wszystkich modeli ryzyka kredytowego, wchodzących w skład systemu ratingowego objętego aktualną zgodą nadzorczą. Grupa uzyskała również w 2021 roku decyzję Organów Nadzoru dotyczącą zatwierdzenia istotnych zmian stosowanych modeli IRB (LGD, LGD in-default i ELBE) dla systemów ratingowych objętych zezwoleniem IRB.

Kapitał wewnętrzny

Grupa definiuje kapitał wewnętrzny zgodnie z ustawą Prawo bankowe jako kwotę niezbędną do pokrycia wszystkich zidentyfikowanych, istotnych rodzajów ryzyka występujących w działalności Grupy oraz zmian otoczenia gospodarczego, uwzględniająca przewidywany poziom ryzyka w przyszłości.

Kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany w zarządzaniu kapitałowym, w procesach zarządzania ekonomiczną adekwatnością kapitałową oraz alokacji kapitału. Grupa zdefiniowała proces wyliczania kapitału wewnętrznego (ekonomicznego). W tym celu dla mierzalnych rodzajów ryzyka wykorzystywane są modele i metody matematyczno-statystyczne.

Utrzymanie ekonomicznej adekwatności kapitałowej oznacza pokrycie (zabezpieczenie) kapitału wewnętrznego (zagregowanej miary ryzyka) przez dostępne zasoby finansowe (fundusze własne). Obowiązek takiego zabezpieczenia ryzyka wynika wprost z ustawy Prawo bankowe, co znalazło odzwierciedlenie w celach/limitach kapitałowych Grupy – buforze kapitału ekonomicznego oraz buforze kapitału ekonomicznego w warunkach skrajnych.

W 2021 roku obydwa powyższe cele kapitałowe zostały spełnione z nadwyżką. Nadwyżka funduszy własnych nad kapitałem wewnętrznym umożliwia dalszy wzrost skali działalności, szczególnie w kierunku produktów generujących wysoki zwrot z uwzględnieniem ponoszonego ryzyka.

Równolegle kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany w procesie alokacji kapitału, do przydzielenia kapitału wewnętrznego na produkty/linie biznesowe, obliczenia miar efektywności uwzględniających ryzyko, ustalenia limitów na ryzyko i realokacji kapitału wewnętrznego.

Adekwatność kapitałowa - stan bieżący, ocena i trendy

Adekwatność kapitałowa dla Grupy w okresie ostatnich trzech lat przedstawia się jak niżej*

Adekwatność kapitałowa 31.12.2021 31.12.2020 31.12.2021
Aktywa ważone ryzykiem 49 442,8 51 138,0 48 124,6
Wymogi w zakresie funduszy własnych, w tym:  3 955,4  4 091,0  3 850,0
z tytułu ryzyka kredytowego i kredytowego kontrahenta 3 479,8 3 677,0 3 495,2
z tytułu ryzyka rynkowego 32,3 26,7 24,2
z tytułu ryzyka operacyjnego 433,0 382,6 326,9
z tytułu korekty wartości godziwej dla ryzyka kredytowego 10,3 4,8 3,6
Fundusze własne, w tym:  8 436,3  9 969,0  9 668,5
Kapitał podstawowy Tier 1 6 906,3 8 439,0 8 138,5
Kapitał Tier 2 1 530,0 1 530,0 1 530,0
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR)  17,06%  19,49%  20,09%
Minimalny wymagany poziom 13,54% 14,10% 18,37%
Nadwyżka (+) / Niedobór (-) wsk. TCR (p.p.) +3,52 +5,39 1,72
Wskaźnik kapitału Tier 1   13,97%  16,50%  16,91%
Minimalny wymagany poziom 10,84% 11,27% 15,15%
Nadwyżka (+) / Niedobór (-) wsk. T1 (p.p.) +3,13 +5,23 1,76
Wskaźnik kapitału podstawowego
Tier 1 (CET1) 
13,97%  16,50%  16,91%
Minimalny wymagany poziom 8,81% 9,13% 12,73%
Nadwyżka (+) / Niedobór (-) wsk. CET1 (p.p.) +5,16 +7,37 4,18
Wskaźnik dźwigni finansowej  6,46%  8,30%  8,11%

* Grupa korzysta z rozwiązań przejściowych dotyczących MSSF 9 oraz uwzględnia tymczasowe traktowanie niezrealizowanych zysków i strat na papierach wartościowych wycenianych w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody (FVOCI), zgodnie z art. 468 Rozporządzenia CRR, na podstawie Rozporządzenia UE 2020/873 w odniesieniu do niektórych dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19. Na 31.12.2021 r., gdyby nie stosowano rozwiązań przejściowych dotyczących MSSF 9 oraz przejściowego traktowania zgodnie z art. 468, współczynniki kapitałowe prezentowały się jak niżej

  • TCR: 15,84%
  • Wskaźnik T1: 12,74%
  • Wskaźnik CET1: 12,74%
  • Wskaźnik dźwigni finansowej: 5,90%%

Na koniec 2021 roku, adekwatność kapitałowa mierzona wskaźnikiem kapitału podstawowego Tier 1 i łącznym wskaźnikiem kapitałowym obniżyła się w perspektywie rocznej o odpowiednio ok. 2,53 p.p. i 2,43 p.p.

Aktywa ważone ryzykiem (RWA) spadły w 2021 roku o prawie 1,7 mld zł (o 3,3%). Największa zmiana roczna dotyczyła RWA na ryzyko kredytowe – spadek o ok. 2,5 mld zł (o 5,4%). Drugim istotnym czynnikiem był wzrost RWA na ryzyko operacyjne (o ok. 0,6 mld zł), co wynika z uwzględnienia w wyliczeniu wyższych wyników finansowych z ostatnich trzech lat. Zmiany RWA na ryzyko rynkowe i na CVA (z tytułu korekty wartości godziwej z tytułu ryzyka kredytowego) nie były istotne.

Fundusze własne spadły w 2021 roku o ok. 1,5 mld zł (o 15,4%), głównie w rezultacie straty finansowej netto spowodowanej rezerwami na ryzyko prawne.

Minimalne wymagane przez KNF wielkości wskaźników kapitałowych zostały osiągnięte z bezpieczną nadwyżką.

Wskaźnik dźwigni kształtuje się na bezpiecznym poziomie 6,46%, znacznie przekraczając regulacyjne minimum 3%.

W dłuższej perspektywie, poziom adekwatności kapitałowej Grupy oceniany jest jako satysfakcjonujący.

Wymogi MREL

W listopadzie 2021 roku Grupa otrzymała wspólną decyzję Jednolitej Rady do spraw Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) i Bankowego Funduszu Gwarancyjnego zobowiązującą do spełnienia minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych oraz zobowiązań podlegających umorzeniu i konwersji (MREL). Zgodnie z tą decyzją Grupa zobowiązana jest spełnić do dnia 31 grudnia 2023 r. minimalny wymóg MRELtrea* w wysokości 21,41% oraz wymóg MRELtem** w wysokości 5,91%. W decyzji ustalono także ścieżkę stopniowego dojścia do minimalnych wymogów. Ich poziom będzie aktualizowany corocznie.

W związku z powyższą decyzją, w styczniu 2022 roku Rada Nadzorcza Banku zatwierdziła Program Emisji Euroobligacji o łącznej wartości nominalnej nie wyższej niż 3 mld EUR.

* Obliczony jako odsetek łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko
**Obliczony jako odetek miary ekspozycji całkowitej

Wyniki wyszukiwania