Raport finansowy
i ESG 2020

Zarządzanie kapitałem

Zarządzanie kapitałowe odnosi się do dwóch obszarów: zarządzania adekwatnością kapitałową i alokacji kapitału. Dla obydwu z tych obszarów określone zostały cele zarządcze.

Celami zarządzania adekwatnością kapitałową są: (a) spełnienie wymagań określonych w przepisach zewnętrznych (regulacyjna adekwatność kapitałowa) oraz (b) zapewnienie wypłacalności w warunkach normalnych i w warunkach skrajnych (ekonomiczna adekwatność kapitałowa/kapitał wewnętrzny). Realizując te cele, Grupa dąży do osiągnięcia wewnętrznych długookresowych limitów (celów) kapitałowych, określonych w Strategii Ryzyka.

Z kolei celem alokacji kapitału jest kreowanie wartości dla właścicieli poprzez maksymalizację zwrotu z działalności obciążonej ryzykiem, biorąc pod uwagę ustaloną tolerancję na ryzyko.

W ramach zarządzania kapitałowego realizowany jest również proces planowania kapitału. Celem tego procesu jest określenie funduszy własnych (baza kapitałowa określająca możliwość podjęcia ryzyka) i wykorzystania kapitału (wymogi kapitału regulacyjnego i kapitału ekonomicznego) w taki sposób, aby zapewnić spełnienie limitów (celów) kapitałowych, przy założeniu realizacji przewidywanej strategii biznesowej i profilu ryzyka – w normalnych i skrajnych warunkach ekonomicznych.

Regulacyjna adekwatność kapitałowa

Grupa jest zobowiązana na mocy prawa do spełnienia minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych, określonych w art. 92 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (UE) nr 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (CRR). Jednocześnie przy ustalaniu limitów/celów kapitałowych uwzględniono:

  • Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) – zalecenie KNF dotyczące dodatkowego wymogu kapitałowego dla zabezpieczenia ryzyka wynikającego z walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych, wynikające z art. 138 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo bankowe. Wysokość tego bufora jest ustalana dla poszczególnych banków corocznie przez KNF w wyniku procesu Badania i Oceny Nadzorczej (BION) i obejmuje ryzyko niedostatecznie pokryte – zdaniem KNF – przez minimalne wymogi w zakresie funduszy własnych, określone w art. 92 CRR. Aktualnie bufor ten został ustalony w zaleceniach KNF w listopadzie i grudniu 2020 roku w wysokości 3,41 p.p. (Bank) i 3,35 p.p. (Grupa) dla łącznego wskaźnika kapitałowego (TCR), co odpowiada wymogowi kapitałowemu na poziomie 2,56 p.p. (Bank) i 2,52 p.p. (Grupa) ponad Wskaźnik Tier1 oraz 1,91 p.p. (Bank) i 1,88 p.p. (Grupa) ponad Wskaźnik CET1*;
  • Wymóg połączonego bufora – określony w ustawie o nadzorze makro ostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym – który składa się z:
    • Bufora zabezpieczenia kapitału w wysokości 2,5%;
    • Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) – w wysokości 0,25%, przy czym wysokość jest corocznie ustalana przez KNF**;
    • Bufor ryzyka systemowego w wysokości 0% obowiązujący od marca 2020 roku, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów i Rozwoju;
    • Bufor antycykliczny w wysokości 0%.

*Zalecenie to zastępuje poprzednie zalecenie z 2019 r. dotyczące utrzymania funduszy własnych na pokrycie dodatkowego wymogu kapitałowego poziomie 4,96 p.p. (Bank) i 4,87 p.p. (Grupa) dla łącznego współczynnika kapitałowego (TCR), co odpowiada wymogowi kapitałowemu 3,72 p.p. dla Banku i 3,65 p.p. dla Grupy ponad Wskaźnik Tier 1 oraz co odpowiada wymogowi kapitałowemu 2,78 p.p. dla Banku i 2,73 p.p. dla Grupy ponad Wskaźnik CET1

**W listopadzie 2020 roku Komisja Nadzoru Finansowego wydała decyzję o zidentyfikowaniu Banku jako innej instytucji o znaczeniu systemowym i nałożeniu Bufora OSII

Zgodnie z obowiązującymi przepisami i zaleceniami Komisji Nadzoru Finansowego, Grupa ustaliła minimalne poziomy współczynników kapitałowych, będące jednocześnie celami/limitami kapitałowymi. Są to wielkości OCR (łącznych wymogów kapitałowych) dla poszczególnych wskaźników.

Poniższa tabela prezentuje te wielkości według stanu na 31 grudnia 2020 r. O każdej zmianie poziomów wymaganego kapitału Bank poinformuje zgodnie z przepisami.

Wskaźnik kapitałowy 31.12.2020
Wskaźnik kapitału podstawowego Tier 1 (Wskaźnik CET1) Bank Grupa
Minimum 4,50% 4,50%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 1,91% 1,88%
TSCR CET1 (Łączne wymogi SREP/BION) 6,41% 6,38%
Bufor zabezpieczenia kapitału 2,50% 2,50%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 0,00% 0,00%
Bufor antycykliczny 0,00% 0,00%
Wymóg połączonego bufora 2,75% 2,75%
OCR CET1 (Łączne wymogi kapitałowe CET1) 9,16% 9,13%
Wskaźnik kapitału Tier 1 (Wskaźnik T1) Bank Grupa
Minimum 6,00% 6,00%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 2,56% 2,52%
TSCR T1 (Łączne wymogi SREP/BION) 8,56% 8,52%
Bufor zabezpieczenia kapitału 2,50% 2,50%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 0,00% 0,00%
Bufor antycykliczny 0,00% 0,00%
Wymóg połączonego bufora 2,75% 2,75%
OCR T1 (Łączne wymogi kapitałowe T1) 11,31% 11,27%
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR) Bank Grupa
Minimum 8,00% 8,00%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 3,41% 3,35%
TSCR TCR (Łączne wymogi SREP/BION) 11,41% 11,35%
Bufor zabezpieczenia kapitału 2,50% 2,50%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 0,00% 0,00%
Bufor antycykliczny 0,00% 0,00%
Wymóg połączonego bufora 2,75% 2,75%
OCR TCR (Łączne wymogi kapitałowe TCR) 14,16% 14,10%

 

Ryzyko kapitałowe wyrażone powyższymi celami/limitami kapitałowymi, jest przedmiotem regularnego pomiaru i monitoringu. W odniesieniu do wszystkich docelowych wartości kapitału ustalono pewne minimalne zakresy tych wartości. Wskaźniki kapitałowe w danym przedziale determinują konieczność podjęcia odpowiednich decyzji lub działań zarządczych. Regularny monitoring ryzyka kapitałowego opiera się na klasyfikacji wskaźników kapitałowych do odpowiednich przedziałów, a następnie przeprowadza się ocenę trendów i czynników mających wpływ na poziom adekwatności kapitałowej.

Wymogi w zakresie funduszy własnych

Grupa oblicza wymogi w zakresie funduszy własnych przy użyciu metod standardowych, realizując jednocześnie projekt stopniowego wdrażania metody ratingów wewnętrznych (IRB) w celu obliczania minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego i uzyskania stosownych decyzji Organów Nadzoru.

Pod koniec 2012 r. Banco de Portugal (będący nadzorcą konsolidującym) we współpracy z Komisją Nadzoru Finansowego (KNF) udzielił zezwolenia na stosowanie metody IRB w odniesieniu do następujących portfeli kredytowych: (i) ekspozycje detaliczne wobec klientów indywidualnych zabezpieczone na nieruchomościach mieszkalnych (RRE), (ii) odnawialne ekspozycje detaliczne (QRRE). Zgodnie z przedmiotową zgodą, minimalne wymogi w zakresie funduszy własnych obliczone z wykorzystaniem metody IRB musiały być czasowo utrzymane na poziomie nie mniejszym niż 80% (tzw. floor nadzorczy) odpowiednich wymogów kapitałowych obliczonych metodą standardową.

Pod koniec 2014 roku Bank uzyskał kolejną decyzję wydaną przez Organy Nadzoru w zakresie stosowania metody IRB. Zgodnie z jej treścią dla portfeli RRE i QRRE, wymogi kapitałowe w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego powinny być utrzymywane tymczasowo na poziomie nie mniejszym niż 70% (floor nadzorczy) odpowiednich wymogów kapitałowych obliczonych metodą standardową, dopóki Bank nie wypełni dodatkowych warunków zdefiniowanych przez Nadzorcę.

W lipcu 2017 r. Bank otrzymał zezwolenie Organów Nadzoru (Europejski Bank Centralny we współpracy z KNF) na zastosowanie istotnych zmian w stosowanych modelach IRB (modele LGD) i zniesienie flooru nadzorczego.

Kapitał wewnętrzny

Grupa definiuje kapitał wewnętrzny zgodnie z ustawą Prawo bankowe, jako kwotę niezbędną do pokrycia wszystkich zidentyfikowanych, istotnych rodzajów ryzyka występujących w działalności Grupy oraz zmian otoczenia gospodarczego, uwzględniająca przewidywany poziom ryzyka w przyszłości.

Kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany w zarządzaniu kapitałowym, w procesach zarządzania ekonomiczną adekwatnością kapitałową oraz alokacji kapitału. Grupa zdefiniowała proces wyliczania kapitału wewnętrznego (ekonomicznego). W tym celu dla mierzalnych rodzajów ryzyka wykorzystywane są modele i metody matematyczno-statystyczne.

Utrzymanie ekonomicznej adekwatności kapitałowej oznacza pokrycie (zabezpieczenie) kapitału wewnętrznego (zagregowanej miary ryzyka) przez dostępne zasoby finansowe (fundusze własne). Obowiązek takiego zabezpieczenia ryzyka wynika wprost z ustawy Prawo bankowe, co znalazło odzwierciedlenie w celach/limitach kapitałowych Grupy – buforze kapitału ekonomicznego oraz buforze kapitału ekonomicznego w warunkach skrajnych.

W 2020 roku obydwa powyższe cele kapitałowe zostały spełnione z nadwyżką. Nadwyżka funduszy własnych nad kapitałem wewnętrznym umożliwia dalszy wzrost skali działalności, szczególnie w kierunku produktów generujących wysoki zwrot z uwzględnieniem ponoszonego ryzyka.

Równolegle kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany w procesie alokacji kapitału, do przydzielenia kapitału wewnętrznego na produkty/linie biznesowe, obliczenia miar efektywności uwzględniających ryzyko, ustalenia limitów na ryzyko i realokacji kapitału wewnętrznego.

Adekwatność kapitałowa - stan bieżący, ocena i trendy

Adekwatność kapitałowa dla Grupy w okresie ostatnich trzech lat przedstawia się jak niżej*:

Adekwatność kapitałowa 31.12.2020 31.12.2019 31.12.2018
Aktywa ważone ryzykiem 51 138,0 48 124,6 36 635,5
Wymogi w zakresie funduszy własnych, w tym: 4 091,0 3 849,97 2 930,8
  • z tytułu ryzyka kredytowego i kredytowego kontrahenta
3 677,0 3 495,2 2 593,9
  • z tytułu ryzyka rynkowego
26,7 24,2 20,3
  • z tytułu ryzyka operacyjnego
382,6 326,9 313,1
  • z tytułu korekty wartości godziwej z tytułu ryzyka kredytowego
4,8 3,6 3,5
Fundusze własne, w tym: 9 969,0 9 668, 7 943,0
Kapitał podstawowy Tier 1 8 439,0 8 138,5 7 243,0
Kapitał Tier 2 1 530,0 1 530,0 700,0
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR) 19,49% 20,09% 21,68%
Minimalny wymagany poziom 14,10% 18,37% 19,15%
Nadwyżka(+) / Niedobór(-) adekwatności kapitałowej TCR (p.p.) +5,39 +1,72 +2,53
Wskaźnik kapitału Tier 1 (Wskaźnik T1) 16,50% 16,91% 19,77%
Minimalny wymagany poziom 11,27% 15,15% 15,58%
Nadwyżka(+) / Niedobór(-) adekwatności kapitałowej T1 (p.p.) +5,23 +1,76 +4,19
Wskaźnik kapitału podstawowego Tier 1 (Wskaźnik CET1) 16,50% 16,91% 19,77%
Minimalny wymagany poziom 9,13% 12,73% 12,89%
Nadwyżka(+) / Niedobór (-) adekwatności kapitałowej CET1 (p.p.) +7,37 +4,18 +6,88
Wskaźnik dźwigni finansowej 8,30% 8,11% 8,78%
*Bank korzysta z rozwiązań przejściowych dotyczących MSSF 9. Na 31.12.2020 r., gdyby nie stosowano rozwiązań przejściowych dotyczących MSSF 9, współczynniki kapitałowe prezentowały się jak niżej:
TCR: 19,16%
Wskaźnik T1: 16,16%
Wskaźnik CET1: 16,16%
Wskaźnik dźwigni finansowej: 8,13%

 

Na koniec 2020 roku, adekwatność kapitałowa mierzona wskaźnikiem kapitału podstawowego Tier 1 i łącznym wskaźnikiem kapitałowym obniżyła się w perspektywie rocznej o odpowiednio ok. 0,4 p.p. i 0,6 p.p.

Aktywa ważone ryzykiem (RWA) wzrosły w 2020 roku o ok. 3 mld zł (o 6,3%). Podstawowym czynnikiem wzrostu było RWA na ryzyko kredytowe (o 2,29 mld zł, prawie 76% udziału we wzroście rocznym), co wynikało głównie ze zwiększenia wolumenu portfela kredytowego. Drugim istotnym czynnikiem był wzrost RWA na ryzyko operacyjne (o ok. 696 mln zł, ponad 23% udziału we wzroście rocznym), co wynika z uwzględnienia w wyliczeniu wyższych wyników finansowych z ostatnich trzech lat.

Fundusze własne zwiększyły się w 2020 roku o ok. 300 mln zł (o 3,7%), głównie w rezultacie zatrzymania zysku netto (zysk za II półrocze 2019 roku w kwocie ok. 227 mln zł), a także kilku innych czynników, z których najistotniejszy był wzrost rezerwy rewaluacyjnej.

Minimalne wymagane przez KNF wielkości wskaźników kapitałowych zostały osiągnięte z nadwyżką.

Wskaźnik dźwigni kształtuje się na bezpiecznym poziomie 8-9%, przy niewielkich zmianach okresowych i znacznie przekracza uznawaną za bezpieczną wartość 3%.

W dłuższej perspektywie, poziom adekwatności kapitałowej Grupy oceniany jest jako satysfakcjonujący.

Wymogi MREL

Zgodnie z komunikatem Bankowego Funduszu Gwarancyjnego śródokresowe cele MREL wyznaczone na koniec 2020 r. nie są traktowane przez Fundusz jako obligatoryjne a w najbliższym cyklu planistycznym Fundusz zastosuje zarówno wydłużony termin docelowy, tj. 1 stycznia 2024 r, jak również wskaże jako termin spełnienia pierwszego wiążącego celu śródokresowego 1 stycznia 2022 r. Bank spodziewa się otrzymać zaktualizowane wymogi MREL w II kwartale 2021 roku.

W ramach wypełniania i utrzymywania przez Grupę wymogu MREL, możliwa jest emisja instrumentów kwalifikowalnych, co może spowodować zwiększenie kosztów finansowania.

Wyniki wyszukiwania