Raport finansowy
i ESG 2020

Ryzyko płynności

Celem zarządzania ryzykiem płynności jest zapewnienie i utrzymywanie zdolności Grupy do wywiązywania się zarówno z bieżących jak i przyszłych zobowiązań, z uwzględnieniem kosztów pozyskania płynności.

Ryzyko płynności odzwierciedla możliwość poniesienia znacznych strat w wyniku pogorszenia warunków finansowania (ryzyko finansowania) i/lub sprzedaży aktywów poniżej ich wartości rynkowej (ryzyko płynności rynku) w celu zaspokojenia zapotrzebowania na środki, wynikającego z zobowiązań Grupy.

W podmiotach zależnych ekspozycje na ryzyko płynności nie występowały, ponieważ Bank zarządza ryzykiem płynności na poziomie centralnym. Zarówno wymogi finansowania jak i nadwyżki płynności spółek zależnych są zarządzane poprzez transakcje z zawierane z Bankiem, chyba, że wcześniej w tym celu zostały zawarte transakcje rynkowe. Departament Skarbu jest odpowiedzialny za zarządzanie z częstotliwością dzienną sytuacją płynnościową Grupy, zgodnie z przyjętymi zasadami i procedurami, biorąc pod uwagę cele określone przez Zarząd Banku oraz Komitet Kapitałów, Aktywów i Pasywów.

W 2020 roku pandemia COVID-19 miała wpływ na zachowanie światowych rynków finansowych, powodując deprecjację złotego, ograniczenie zaufania uczestników rynku poprzez zmniejszenie dostępnych możliwości finansowania, a także przejściowy, ale gwałtowny spadek aktywności na rynku skarbowych papierów wartościowych. Pomimo implikacji COVID-19 zaobserwowanych na rynku wspomnianych powyżej, Bank nie zaobserwował żadnego zagrożenia dla swojej pozycji płynnościowej ze względu na rozprzestrzenianie się pandemii. Grupa w dalszym ciągu charakteryzowała się stabilną pozycją płynnościową.

W 2020 roku z uwagi na szybszy wzrost portfela kredytów niż wzrost bazy depozytowej, wskaźnik kredyty/depozyty Grupy również wzrósł i wynosił 91% na koniec grudnia 2020 (w porównaniu do 86% na koniec grudnia 2019). Pomimo wzrostu, Grupa zdołała utrzymać wskaźnik wyraźnie poniżej 100%, zgodnie z zakładanym apetytem na ryzyko na rok 2020.

Portfel aktywów płynnych, to jest portfel skarbowych papierów wartościowych uzupełniony gotówką oraz ekspozycjami wobec Narodowego Banku Polskiego, traktowany, jako zapas płynności Grupy, który pozwoli przetrwać ewentualne sytuacje kryzysowe. Udział polskich papierów skarbowych (włączając bony pieniężne NBP) w portfelu papierów wartościowych ogółem wynosił na koniec grudnia 2020 roku ok. 98% i osiągnął poziom ok. 18,4 miliarda PLN (19% aktywów ogółem), ·podczas gdy na koniec grudnia 2019 poziom ten wynosił 22,5 miliarda PLN (23% aktywów ogółem).

Konsekwentnie głównym źródłem finansowania Grupy pozostaje duża, zdywersyfikowana oraz stabilna baza depozytów pochodzących od Klientów detalicznych, korporacyjnych oraz Klientów z sektora publicznego. Na koniec 2020 roku depozyty Klientów osiągnęły łączny poziom 81,5 mld zł. Bazę depozytową stanowiły głównie środki Klientów indywidualnych, których udział w łącznym saldzie zobowiązań wobec Klientów wynosił ok. 75,9% na koniec grudnia 2020 (75,0% na koniec grudnia 2019 roku). Wysoki udział środków od Klientów indywidualnych miał pozytywny wpływ na płynność w Grupie oraz umożliwił przestrzeganie i dalszy wzrost nadzorczych miar płynności.

Koncentracja bazy depozytowej, mierzona udziałem 5 i 20 największych deponentów, na koniec 2020 roku wyniosła odpowiednio 2,8% oraz 4,8% (w grudniu 2019 roku odpowiednio 2,3% oraz 4,9%). Poziom koncentracji depozytów jest regularnie monitorowany i nie miał negatywnego wpływu na stabilność bazy depozytowej w 2020 roku. W przypadku znacznego wzrostu udziału największych deponentów w bazie depozytowej, dodatkowe środki pozyskane od tych deponentów nie są traktowane jako stabilne. Co więcej, w celu zabezpieczenia przed fluktuacjami bazy depozytowej, Grupa utrzymuje rezerwę płynnych aktywów w postaci portfela papierów wartościowych.

Baza depozytowa uzupełniona jest o depozyty instytucji finansowych oraz inne operacje rynku pieniężnego. Źródłem finansowania średnioterminowego pozostają również pożyczki średnioterminowe, dług podporządkowany, emisja obligacji własnych oraz bankowych papierów wartościowych.

W 2020 roku Grupa nie wyemitowała nowych obligacji ani bankowych papierów wartościowych, jak również nie zaciągnęła nowych kredytów od instytucji finansowych. Całkowita wartość bilansowa średnioterminowych pożyczek od instytucji finansowych wynosiła 517,3 mln zł na koniec grudnia 2020 roku (w grudniu 2019 roku wynosiła 1 166,1 mln zł.). Spadek łącznej kwoty kredytów średnioterminowych od instytucji finansowych związany był głównie z ostateczną spłatą 3-letniego niezabezpieczonego kredytu w wysokości 80 mln EUR z Industrial and Commercial Bank of China (Europe) SA Oddział w Polsce (ICBC Europe) oraz dobrowolną przedterminową spłatą dwóch transz na łączną kwotę 45 mln EUR kredytu udzielonego Millennium Leasing przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) w 2018 roku w pierwotnej wysokości 100 mln EUR.

Na koniec grudnia 2020 roku wartość bilansowa zobowiązań z tytułu wyemitowanych przez Grupę obligacji oraz bankowych papierów wartościowych (bez obligacji podporządkowanych) wyniosła 558,6mln zł (1 183,2 mln zł na koniec grudnia 2019 roku). Kwota ta obejmuje również 4-letnie obligacje Euro Banku S.A. (wartość nominalna 250 mln zł), o terminie zapadalności w dniu 1 grudnia 2021 r. W 2020 roku Grupa odkupiła własne dłużne papiery wartościowe o wartości nominalnej 626,9 mln zł. W 2020 roku Bank wykupił bankowe papiery wartościowe o wartości nominalnej 221,2 mln zł, a w kwietniu 2020 r., zgodnie z terminem wykupu, 3-letnie obligacje serii T o wartości nominalnej 300 mln zł, natomiast Millennium Leasing wykupił obligacje o wartości nominalnej 105,7 mln zł.

Płynność w walutach obcych Grupa zapewnia dzięki denominowanym w walucie pożyczkom bilateralnym oraz transakcjom swapów walutowych jak i procentowo-walutowych. Portfel swapów jest zdywersyfikowany w zakresie kontrahentów oraz terminów zapadalności. Z większością kontrahentów, Grupa ma podpisane aneksy do umów ramowych, regulujące kwestie zabezpieczeń (ang. Credit Support Annex, CSA). W związku z tym, w przypadku niekorzystnych zmian kursów (deprecjacja zł), Bank zobligowany jest do złożenia depozytu w celu zabezpieczenia rozliczenia instrumentów pochodnych w przyszłości, a w przypadku korzystnych zmian kursów (aprecjacja zł) Grupa otrzymuje depozyt zabezpieczający od kontrahentów. W żadnej z zawartych umów ramowych (zarówno międzynarodowych jak i krajowych) nie są zawarte zapisy ustanawiające związek pomiędzy ratingiem Banku a wysokością depozytów zabezpieczających. Potencjalne pogorszenie ratingu nie będzie zatem miało wpływu na sposób wyliczenia i wymianę depozytów zabezpieczających.

Grupa uwzględnia możliwość niekorzystnej zmiany kursu walut obcych, w szczególności CHF i EUR powodującej zwiększenie potrzeb płynnościowych w różnych analizowanych wariantach ryzyka płynności i uwzględnia to ryzyko w swoich planach płynnościowych.

Ocena ryzyka płynności Grupy jest realizowana z zastosowaniem zarówno wewnętrznych jak i nadzorczych miar, dla których zdefiniowano limity ekspozycji.

Kształtowanie się sytuacji płynnościowej Grupy w krótkich horyzontach czasowych jest sprawdzane codziennie na podstawie portfela aktywów płynnych, portfela papierów wartościowych, uznanych przez NBP, jako zabezpieczenie standardowych instrumentów wsparcia płynności oraz dwóch wskaźników zdefiniowanych wewnętrznie: płynność natychmiastowa oraz płynność kwartalna. Te dwa ostatnie wskaźniki mierzą maksymalne zapotrzebowanie na środki, które mogłoby powstać jednego dnia, z uwzględnieniem projekcji przepływów środków pieniężnych odpowiednio na datę spot lub okres 3-miesięczny. Dodatkowo, portfel aktywów płynnych wyznacza się na bazie dziennej.

Wskaźniki te są porównywane z obowiązującymi limitami ekspozycji oraz raportowane codziennie do obszarów odpowiedzialnych za zarządzanie i kontrolę ryzyka płynności dla Grupy, a w cyklach miesięcznych i/lub kwartalnych prezentowane są do Zarządu i na Radę Nadzorczą Banku.

W trakcie roku 2020 wszystkie wspomniane wyżej wewnętrzne wskaźniki płynności pozostały znacznie powyżej minimalnych limitów.  Limity ograniczające ryzyko płynności podlegają aktualizacji przynajmniej raz w roku biorąc pod uwagę m.in. wielkość skonsolidowanych funduszy własnych, bieżącą i przewidywaną strukturę bilansu, historyczną konsumpcję limitów, a także obecną sytuację rynkową i wymogi nadzorcze. Obecnie stosowane limity obowiązują od 1 stycznia 2020 roku i zostaną zastąpione zaktualizowanymi limitami w dniu 1 stycznia 2021 roku.

Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (CRR), Grupa wyznacza wymóg pokrycia płynności (LCR). Minimalny, nadzorczy poziom wskaźnika LCR w wysokości 100%, który obowiązywał w 2020 roku, został spełniony przez Grupę (na koniec grudnia 2020 roku wskaźnik LCR wynosił 161%). Wskaźnik ten jest wyznaczany codziennie i raportowany w okresach miesięcznych do NBP od marca 2014 roku. Wewnętrznie wskaźnik LCR szacowany jest codziennie i raportowany do obszarów odpowiedzialnych za zarządzanie i kontrolę ryzyka płynności w Grupie na bazie dziennej. W 2020 r. regularnie obliczano również wymóg stabilnego finansowania netto (NSFR). W każdym kwartale wskaźnik NSFR był powyżej planowanego minimum nadzorczego w wysokości 100% (minimum nadzorcze będzie obowiązywać w czerwcu 2021 r.).

Bieżące wskaźniki płynności mln PLN

 31.12.2020
Wskaźnik płynności natychmiastowej

(m PLN)*

Wskaźnik płynności kwartalnej

(m PLN)*

Zabezpieczenie uznawane przez Bank Centralny / Depozyty łącznie (%)** Portfel Aktywów płynnych

(m PLN)***

LCR (%)
Wskaźnik 17 235 17 289 21% 18 250 161%
Wskaźnik

(% aktywów ogółem)

21% 21% 21% n.a. n.a.
Limit minimalny 10% 10% 15% 12 000 100%

 

 31.12.2019
Wskaźnik płynności natychmiastowej

(m PLN)*

Wskaźnik płynności kwartalnej

(m PLN)*

Zabezpieczenie uznawane przez Bank Centralny / Depozyty łącznie (%)** Portfel Aktywów płynnych

(m PLN)***

LCR (%)
Wskaźnik 18 795 18 795 n.a. 22 795 171%
Limit minimalny 957 (1 596) n.a. 12 000 100%
* - Wskaźniki płynności natychmiastowej i kwartalnej: wartość zabezpieczenia uznawanego przez Bank Centralny, czyli bufor płynności możliwy do zdyskontowania w Banku Centralnym, po uwzględnieniu haircutów dla standardowych operacji pieniężnych, minus przewidywane odpływy netto (w ciągu najbliższych 3 dni roboczych dla wskaźnika płynności natychmiastowej oraz w ciągu najbliższych 3 miesięcy dla wskaźnika płynności kwartalnej, we wszystkich walutach wymienialnych).
** - Zabezpieczenie uznawane przez Bank Centralny / Depozyty łącznie: iloraz wartości zabezpieczenia uznawanego przez Bank Centralny, czyli bufor płynności możliwy do zdyskontowania w Banku Centralnym po uwzględnieniu haircutów dla standardowych transakcji pieniężnych oraz wartości depozytów łącznie. Wskaźnik ten jest obliczany na bazie kwoty nominalnej wymienionych produktów.
*** - Portfel Aktywów płynnych: Łączna suma gotówki, ekspozycji w stosunku do NBP (w tym nadwyżka nad wymaganą wysokość rezerwy obowiązkowej) oraz dłużnych papierów wartościowych Skarbu Państwa, bonów NBP i należności od banków o terminie wymagalności do 1 miesiąca. Portfel dłuznych papierów wartościowych pomniejsza się o haircut NBP stosowany dla transakcji repo oraz o papiery zablokowane na cele inne niż płynnościowe.

 

Grupa monitoruje płynność na bazie wewnętrznych miar płynności, uwzględniając również wpływ kursów walutowych na sytuację płynnościową.

Ponadto Grupa stosuje analizę wewnętrznej płynności strukturalnej na bazie skumulowanych urealnionych luk płynności (tj. z założeniem prawdopodobieństwa powstania przepływu środków pieniężnych). Bezpieczny poziom, przyjęty w Grupie w zakresie relacji niedoboru płynności został określony dla każdego przedziału czasowego poniżej 5-ciu lat.

W grudniu 2020 r. wszystkie luki płynności były dodatnie, jednak w przedziale 7 dni do 1 miesiąca skumulowana luka płynności tymczasowo przekroczyła założony minimalny limit (konserwatywnie ustawiony na 12% sumy aktywów Grupy), osiągając 93% jego poziomu. Stąd, przekroczenia limitów dla luki płynności nie powinny być utożsamiane z jakimkolwiek zagrożeniem płynności. Obniżenie się luk krótkoterminowych nastąpiło w wyniku  spadku aktywów płynnych ze względu na wypływu środków klientów korporacyjnych i finansowych na koniec roku. Wyniki skumulowane, urealnionej luki płynności (warunki normalne) prezentują tabele poniżej.

31.12.2020
Urealniona luka płynności (mln PLN) do 6 miesięcy 6 – 12 miesięcy 1 – 2 lata 2 – 3 lata 3 – 5 lat Powyżej
5-ciu lat
Urealnione aktywa bilansowe 27 740 7 286 12 584 9 874 13 861 38 160
Urealnione pasywa bilansowe 13 075 4 649 8 351 6 358 9 321 59 142
Luka bilansowa 14 665 2 637 4 233 3 516 4 539 (20 982)
Skumulowana luka bilansowa 14 665 17 303 21 536 25 052 29 591 8 609
Urealnione aktywa pozabilansowe 82 53 75 70 23 2
Urealnione pasywa pozabilansowe (1 400) (49) (83) (65) (35) (4)
Luka pozabilansowa (1 318) 4 (8) 5 (12) (2)
Luka ogółem 13 347 2 641 4 225 3 521 4 528 (20 984)
Skumulowana luka ogółem 13 347 15 989 20 214 23 735 28 263 7 278

 

31.12.2019
Urealniona luka płynności (mln PLN) do 6 miesięcy 6 – 12 miesięcy 1 – 2 lata 2 – 3 lata 3 – 5 lat Powyżej

5-ciu lat

Urealnione aktywa bilansowe 33 558 6 884 11 756 9 705 12 790 36 047
Urealnione pasywa bilansowe 11 067 4 415 8 205 6 494 9 393 63 202
Luka bilansowa 22 491 2 469 3 551 3 211 3 397 (27 155)
Skumulowana luka bilansowa 22 491 24 960 28 511 31 722 35 119 7 965
Urealnione aktywa pozabilansowe 216 249 80 37 32 4
Urealnione pasywa pozabilansowe (1 435) (71) (87) (39) (48) (8)
Luka pozabilansowa (1 219) 178 (7) (2) (15) (4)
Luka ogółem 21 272 2 647 3 545 3 209 3 382 (27 159)
Skumulowana luka ogółem 21 272 23 919 27 464 30 673 34 055 6 896

 

Grupa opracowała narzędzie do zarządzania ryzykiem płynności, określające analizy wrażliwości oraz scenariusze warunków skrajnych (idiosynkratyczne, systemowe i stanowiące ich kombinację). Na cele testów warunków skrajnych, luki płynności są urealniane przy założeniu konserwatywnego podejścia do oceny prawdopodobieństwa wystąpienia przepływów środków pieniężnych (m.in. biorące pod uwagę wycofanie depozytów, opóźnienia w spłatach kredytów, gorszą płynność rynku wtórnego papierów wartościowych, najwyższe koszty finansowania – założenie najgorszych zaobserwowanych w Banku marż na depozytach, równoległe przesunięcia krzywej dochodowości czy deprecjację złotego).

Testy warunków skrajnych płynności są przeprowadzane, co najmniej kwartalnie, aby ustalić profil ryzyka płynności Grupy oraz zapewnić zdolność Grupy do wywiązania się ze zobowiązań w przypadku kryzysu płynności i aby przyczynić się do opracowania awaryjnego planu płynności oraz decyzji zarządczych. Dodatkowo, wyniki testów warunków skrajnych wykorzystywane są do określenia progów ostrzegawczych dla wskaźników wczesnego ostrzegania, których to zadaniem jest identyfikacja zbliżających się problemów płynnościowych i wskazanie Zarządowi na ewentualną konieczność uruchomienia Awaryjnego Planu Płynności.

Wyniki testów warunków skrajnych, przeprowadzonych w grudniu 2020 roku, pokazują, że najbardziej dotkliwy, negatywny wpływ miał scenariusz mieszany (połączony szok idiosynkratyczny i systemowy) dla którego horyzont przeżycia spadł poniżej 4 miesięcy, nadal pozostając powyżej limitu 3 miesięcy.

Informacje odnośnie zarządzania ryzykiem płynności w tym informacje na temat wykorzystania limitów wewnętrznych i zewnętrznych są przekazywane w cyklu miesięcznym do Komitetu Kapitałów, Aktywów i Pasywów, a kwartalnie raportowane do Zarządu i Rady Nadzorczej Banku.

Proces planowania i budżetowania realizowany przez Grupę obejmuje przygotowanie Planu Płynności co ma na celu zapewnienie że wzrost biznesu będzie wspierany przez adekwatną strukturę finansowania płynności oraz przestrzeganie nadzorczych miar płynności.

Grupa dysponuje również procedurami awaryjnymi dla sytuacji zwiększonego ryzyka płynności – Plan Awaryjny Płynności (plan awaryjny w przypadku pogorszenia się płynności finansowej Banku). Plan Awaryjny Płynności ustala koncepcje, priorytety, obowiązki i konkretne środki do podjęcia na wypadek kryzysu płynności. Awaryjny Plan Płynności jest aktualizowany co najmniej raz do roku. W 2020 roku, Awaryjny Plan Płynności był testowany i zaktualizowany w celu zagwarantowania, że jest on operacyjnie stabilny. W Planie dostosowano również progi ostrzegawcze dla wskaźników wczesnego ostrzegania biorąc pod uwagę scenariusze i wyniki testów warunków skrajnych. Zaktualizowany Plan został zatwierdzony przez Radę Nadzorczą w październiku 2020 r.

Wyniki wyszukiwania