Raport finansowy
i społeczny 2019

Ryzyko płynności

Celem zarządzania ryzykiem płynności jest zapewnienie i utrzymywanie zdolności Grupy do wywiązywania się zarówno z bieżących jak i przyszłych zobowiązań, z uwzględnieniem kosztów pozyskania płynności.

Ryzyko płynności odzwierciedla możliwość poniesienia znacznych strat w wyniku pogorszenia warunków finansowania (ryzyko finansowania) i/lub sprzedaży aktywów poniżej ich wartości rynkowej (ryzyko płynności rynku) w celu zaspokojenia zapotrzebowania na środki, wynikającego z zobowiązań Grupy.

W podmiotach zależnych ekspozycje na ryzyko płynności nie występowały, ponieważ Bank zarządza ryzykiem płynności na poziomie centralnym. Zarówno wymogi finansowania jak i nadwyżki płynności spółek zależnych są zarządzane poprzez transakcje z zawierane z Bankiem, chyba że wcześniej w tym celu zostały zawarte transakcje rynkowe. Departament Skarbu jest odpowiedzialny za zarządzanie z częstotliwością dzienną sytuacją płynnościową Grupy, zgodnie z przyjętymi zasadami i procedurami, biorąc pod uwagę cele określone przez Zarząd Banku oraz Komitet Kapitałów, Aktywów i Pasywów.

W 2019 Grupa stale charakteryzowała się dobrą pozycją płynnościową, pomimo pogorszenia się wszystkich nadzorczych oraz wewnętrznych wskaźników płynności w dniu zakupu akcji Euro Banku. Niemniej, wszystkie wskaźniki pozostawały w ramach obowiązujących limitów (brak zidentyfikowanych przekroczeń zarówno dla limitów nadzorczych jak i wewnętrznie zdefiniowanych).

Po połączeniu Banku Millennium oraz Euro Banku, wskaźnik kredyty/depozyty Grupy wzrósł i wynosił 86% na koniec grudnia 2019 (w porównaniu do 80% na koniec grudnia 2018). Pomimo wzrostu, Grupa zdołała utrzymać wskaźnik wyraźnie poniżej 100%, zgodnie z zakładanym apetytem na ryzyko na rok 2019.

Utrzymanie komfortowej pozycji płynnościowej było możliwe dzięki akcjom zaplanowanym i podjętym przez Grupę przed połączeniem z Euro Bankiem. Grupa zwiększyła głównie stabilną bazę depozytową od osób fizycznych i wyemitowała dziesięcioletnie obligacje podporządkowane o łącznej wartości nominalnej 830,0 mln zł z terminem wykupu w dniu 30 stycznia 2029 r., co z wyprzedzeniem pozwoliło zwiększyć bufor płynności i na dzień przejęcia Euro Banku umożliwiło Grupie spłacić całkowicie jego zewnętrzne finansowanie, a także pokryć cenę zakupu poprzez upłynnienie części zgromadzonej nadwyżki płynności (portfel aktywów płynne). Dzięki temu nie były wymagane dodatkowe źródła finansowania przy jednoczesnym zachowaniu bezpiecznej pozycji płynnościowej.

Portfel aktywów płynnych, to jest portfel skarbowych papierów wartościowych uzupełniony gotówką oraz ekspozycjami wobec Narodowego Banku Polskiego, traktowany jako zapas płynności Grupy, który pozwoli przetrwać ewentualne sytuacje kryzysowe. Po sfinalizowaniu transakcji zakupu Euro Banku, nadwyżka płynności ponownie inwestowana była w portfel aktywów płynnych celem odbudowania bufora płynności. Udział polskich papierów skarbowych (włączając bony pieniężne NBP) w portfelu papierów wartościowych ogółem wynosił na koniec grudnia 2019 roku ok. 99% i osiągnął poziom ok. 22,5 miliarda PLN (23% aktywów ogółem), to jest poziom zbliżony do tego zaobserwowanego na koniec grudnia 2018 (22,7 miliarda PLN, 28% aktywów ogółem).

Konsekwentnie głównym źródłem finansowania Grupy pozostaje duża, zdywersyfikowana oraz stabilna baza depozytów pochodzących od Klientów detalicznych, korporacyjnych oraz Klientów z sektora publicznego. Na koniec 2019 roku depozyty Klientów osiągnęły łączny poziom 81,5 mld zł. Bazę depozytową stanowiły głównie środki Klientów indywidualnych, których udział w łącznym saldzie zobowiązań wobec Klientów wynosił ok. 75,0% na koniec grudnia 2019 (72,1% na koniec grudnia 2018 roku). Wysoki udział środków od Klientów indywidualnych miał pozytywny wpływ na płynność w Grupie oraz umożliwił przestrzeganie i dalszy wzrost nadzorczych miar płynności.

Koncentracja bazy depozytowej, mierzona udziałem 5 i 20 największych deponentów, na koniec 2019roku wyniosła odpowiednio 2,3% oraz 4,9% (w grudniu 2018 roku odpowiednio 3,2% oraz 6,5%). Poziom koncentracji depozytów jest regularnie monitorowany i nie miał negatywnego wpływu na stabilność bazy depozytowej w 2019 roku. W przypadku znacznego wzrostu udziału największych deponentów w bazie depozytowej, dodatkowe środki pozyskane od tych deponentów nie są traktowane jako stabilne. Co więcej, w celu zabezpieczenia przed fluktuacjami bazy depozytowej, Grupa utrzymuje rezerwę płynnych aktywów w postaci portfela papierów wartościowych.

Baza depozytowa uzupełniona jest o depozyty instytucji finansowych oraz inne operacje rynku pieniężnego. Źródłem finansowania średnioterminowego pozostają również pożyczki średnioterminowe, dług podporządkowany , emisja obligacji własnych oraz bankowych papierów wartościowych.

W 2019 roku, Grupa kontynuował działania związane z pozyskaniem dodatkowego finansowania poprzez zaciągnięcie pożyczek od instytucji finansowych, emisje obligacji oraz bankowych papierów wartościowych w celu zdywersyfikowania źródeł finansowania z uwzględnieniem kosztów jego pozyskania. Całkowita wartość bilansowa średnioterminowych pożyczek od instytucji finansowych wynosiła 1 166,1 mln zł na koniec grudnia 2019 roku  (w grudniu 2018 roku wynosiła 1 227,5 mln zł.).

Dodatkowo, w 2019 roku Bank wyemitował 10-letnie obligacje podporządkowane o wartości nominalnej 830 mln zł oraz bankowe papiery wartościowe, w trzynastu seriach, o łącznej wartości nominalnej 242,03 mln zł, z  zapadalnością 2 lata. Millennium Leasing dokonał emisji 2-letnich obligacji o łącznej wartości nominalnej 74,75 mln zł. Na koniec grudnia 2019 roku wartość bilansowa zobowiązań z tytułu wyemitowanych przez Grupę obligacji oraz bankowych papierów wartościowych (bez obligacji podporządkowanych) wyniosła1 183,2 mln zł (809,7 mln zł na koniec grudnia 2018 roku). Kwota ta obejmuje również 4-letnie obligacje Euro Banku S.A. (wartość nominalna 250 mln zł), o terminie zapadalności w dniu 1 grudnia 2021 r.

Płynność w walutach obcych Grupa zapewnia dzięki denominowanym w walucie pożyczkom bilateralnym oraz transakcjom swapów walutowych jak i procentowo-walutowych. Portfel swapów jest zdywersyfikowany w zakresie kontrahentów oraz terminów zapadalności. Z większością kontrahentów, Grupa ma podpisane aneksy do umów ramowych, regulujące kwestie zabezpieczeń (ang. Credit Support Annex, CSA). W związku z tym, w przypadku niekorzystnych zmian kursów (deprecjacja zł.), Bank zobligowany jest do złożenia depozytu w celu zabezpieczenia rozliczenia instrumentów pochodnych w przyszłości, a w przypadku korzystnych zmian kursów (aprecjacja zł.) Grupa otrzymuje depozyt zabezpieczający od kontrahentów. W żadnej z zawartych umów ramowych (zarówno międzynarodowych jak i krajowych) nie są zawarte zapisy ustanawiające związek pomiędzy ratingiem Banku a wysokością depozytów zabezpieczających. Potencjalne pogorszenie ratingu nie będzie zatem miało wpływu na sposób wyliczenia i wymianę depozytów zabezpieczających.

Grupa uwzględnia możliwość niekorzystnej zmiany kursu walut obcych, w szczególności CHF i EUR powodującej zwiększenie potrzeb płynnościowych w różnych analizowanych wariantach ryzyka płynności i uwzględnia to ryzyko w swoich planach płynnościowych.

Ocena ryzyka płynności Grupy jest realizowana z zastosowaniem zarówno wewnętrznych jak i nadzorczych miar, dla których zdefiniowano limity ekspozycji.

Kształtowanie się sytuacji płynnościowej Grupy w krótkich horyzontach czasowych (do 3 miesięcy) jest sprawdzane codziennie na podstawie dwóch wskaźników zdefiniowanych wewnętrznie: płynność natychmiastowa oraz płynność kwartalna. Mierzą one maksymalne zapotrzebowanie na środki, które mogłoby powstać jednego dnia, z uwzględnieniem projekcji przepływów środków pieniężnych odpowiednio na datę spot lub okres 3-miesięczny. Dodatkowo, portfel aktywów płynnych wyznacza się na bazie dziennej.

Wskaźniki te są porównywane z obowiązującymi limitami ekspozycji oraz raportowane codziennie do obszarów odpowiedzialnych za zarządzanie i kontrolę ryzyka płynności dla Grupy, a w cyklach miesięcznych i/lub kwartalnych prezentowane są do Zarządu i na Radę Nadzorczą Banku.

W trakcie roku 2019 wszystkie wewnętrzne wskaźniki płynności pozostały znacznie powyżej minimalnych limitów.  Limity ograniczające ryzyko płynności podlegają aktualizacji przynajmniej raz w roku biorąc pod uwagę m.in. wielkość skonsolidowanych funduszy własnych, bieżącą i przewidywaną strukturę bilansu, historyczną konsumpcję limitów, a także obecną sytuację rynkową i wymogi nadzorcze. Obecnie stosowane limity obowiązują od 1 stycznia 2019 roku i zostaną zastąpione zaktualizowanymi limitami w dniu 1 stycznia 2020 roku.

Bieżące wskaźniki płynności mln PLN

31.12.2019
Wskaźnik płynności natychmiastowej(m PLN)* Wskaźnik płynności kwartalnej (m PLN)* Portfel Aktywów płynnych (m PLN)** LCR (%)
Wskaźnik 18 795 18 795 22 795 171%
Limit minimalny 957 (1 596) 12 000 100%
31.12.2018
Wskaźnik płynności natychmiastowej (m PLN)* Wskaźnik płynności kwartalnej (m PLN)* Portfel Aktywów płynnych (m PLN)** LCR (%)
Wskaźnik 20 228 20 228 22 836 212%
Limit minimalny 934 (2 336) 10 000 100%
* Wskaźniki płynności natychmiastowej i kwartalnej: łączna wartość przepływów pieniężnych odpowiednio w dacie ‘spot’ lub w ciągu kolejnych 3-ech miesięcy, saldo rachunków NOSTRO (suma rachunków we wszystkich walutach pomniejszona o saldo rezerwy obowiązkowej) i aktywów o wysokiej płynności
** Portfel Aktywów płynnych: Łączna suma gotówki, ekspozycji w stosunku do NBP (w tym nadwyżka nad wymaganą wysokość rezerwy obowiązkowej) oraz dłużnych papierów wartościowych Skarbu Państwa, bonów NBP i należności od banków o terminie wymagalności do 1 miesiąca. Portfel dłuznych papierów wartościowych pomniejsza się o haircut NBP stosowany dla transakcji repo oraz o papiery zablokowane na cele inne niż płynnościowe.

Grupa monitoruje płynność na bazie wewnętrznych miar płynności, uwzględniając również wpływ kursów walutowych na sytuację płynnościową.

Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (CRR), Grupa wyznacza wymóg pokrycia płynności (LCR). Minimalny, nadzorczy poziom wskaźnika LCR w wysokości 100%, który obowiązywał w 2018 roku, został spełniony przez Grupę (na koniec grudnia 2019 roku wskaźnik LCR wynosił 171%). Wskaźnik ten jest wyznaczany codziennie i raportowany w okresach miesięcznych do NBP od marca 2014 roku. Wewnętrznie wskaźnik LCR szacowany jest codziennie i raportowany do obszarów odpowiedzialnych za zarządzanie i kontrolę ryzyka płynności w Grupie na bazie dziennej. W 2019 r. regularnie obliczano również wymóg stabilnego finansowania netto (NSFR). W każdym kwartale wskaźnik NSFR był powyżej planowanego minimum nadzorczego w wysokości 100% (minimum nadzorcze będzie obowiązywać w czerwcu 2021 r.).

Ponadto Grupa stosuje analizę wewnętrznej płynności strukturalnej na bazie skumulowanych urealnionych luk płynności (tj. z założeniem prawdopodobieństwa powstania przepływu środków pieniężnych). Bezpieczny poziom, przyjęty w Grupie w zakresie relacji niedoboru płynności został określony dla każdego przedziału czasowego poniżej 5-ciu lat.

W 2019 r. wszystkie luki płynności były utrzymywane na poziomach wyraźnie przewyższających limity. Wyniki skumulowane, urealnionej luki płynności (warunki normalne) prezentują tabele poniżej.

31.12.2019
Urealniona luka płynności
(mln PLN)
do 6
miesięcy
6 – 12
miesięcy
1 – 2 lata 2 – 3 lata 3 – 5 lat Powyżej
5-ciu lat
Urealnione aktywa bilansowe 33 558 6 884 11 756 9 705 12 790 36 047
Urealnione pasywa bilansowe 11 067 4 415 8 205 6 494 9 393 63 202
Luka bilansowa 22 491 2 469 3 551 3 211 3 397 (27 155)
Skumulowana luka bilansowa 22 491 24 960 28 511 31 722 35 119 7 965
Urealnione aktywa pozabilansowe 216 249 80 37 32 4
Urealnione pasywa pozabilansowe (1 435) (71) (87) (39) (48) (8)
Luka pozabilansowa (1 219) 178 (7) (2) (15) (4)
Luka ogółem 21 272 2 647 3 545 3 209 3 382 (27 159)
Skumulowana luka ogółem 21 272 23 919 27 464 30 673 34 055 6 896
31.12.2018
Urealniona luka płynności
(mln PLN)
do 6
miesięcy
6 – 12
miesięcy
1 – 2 lata 2 – 3 lata 3 – 5 lat Powyżej
5-ciu lat
Urealnione aktywa bilansowe 30 398 5 728 7 932 7 389 8 953 29 089
Urealnione pasywa bilansowe 10 423 3 001 6 122 4 417 6 671 54 803
Luka bilansowa 19 974 2 727 1 810 2 972 2 283 (25 714)
Skumulowana luka bilansowa 19 974 22 701 24 511 27 482 29 765 4 051
Urealnione aktywa pozabilansowe 77 64 410 53 33 4
Urealnione pasywa pozabilansowe (1 294) (83) (114) (61) (39) (10)
Luka pozabilansowa (1 217) (20) (296) (9) (6) (6)
Luka ogółem 18 757 2 707 2 106 2 963 2 277 (25 720)
Skumulowana luka ogółem 18 757 21 465 23 571 26 534 28 811 3 090

Grupa opracowała narzędzie do zarządzania ryzykiem płynności, określające analizy wrażliwości oraz scenariusze warunków skrajnych (wewnętrzne, systemowe i stanowiące ich kombinację). Na cele testów warunków skrajnych, luki płynności są urealniane przy założeniu konserwatywnego podejścia do oceny prawdopodobieństwa wystąpienia przepływów środków pieniężnych (m.in. biorące pod uwagę wycofanie depozytów, opóźnienia w spłatach kredytów, gorszą płynność rynku wtórnego papierów wartościowych, najwyższe koszty finansowania – założenie najgorszych zaobserwowanych w Banku marż na depozytach, równoległe przesunięcia krzywej dochodowości czy deprecjację złotego).

Testy warunków skrajnych płynności są przeprowadzane co najmniej kwartalnie, aby ustalić profil ryzyka płynności Grupy oraz zapewnić zdolność Grupy do wywiązania się ze zobowiązań w przypadku kryzysu płynności i aby przyczynić się do opracowania awaryjnego planu płynności oraz decyzji zarządczych. Dodatkowo, wyniki testów warunków skrajnych wykorzystywane są do określenia progów ostrzegawczych dla wskaźników wczesnego ostrzegania, których to zadaniem jest identyfikacja zbliżających się problemów płynnościowych i wskazanie Zarządowi na ewentualną konieczność uruchomienia Awaryjnego Planu Płynności.

Wyniki testów warunków skrajnych pokazują, że nawet w sytuacji zrealizowania niekorzystnych scenariuszy wskaźniki płynności pozostaną powyżej ustalonych limitów.

Informacje odnośnie zarządzania ryzykiem płynności w tym informacje na temat wykorzystania limitów wewnętrznych i zewnętrznych są przekazywane w cyklu miesięcznym do Komitetu Kapitałów, Aktywów i Pasywów, a kwartalnie raportowane do Zarządu i Rady Nadzorczej Banku.

Proces planowania i budżetowania realizowany przez Grupę obejmuje przygotowanie Planu Płynności co ma na celu zapewnienie że wzrost biznesu będzie wspierany przez adekwatną strukturę finansowania płynności oraz przestrzeganie nadzorczych miar płynności.

Grupa dysponuje również procedurami awaryjnymi dla sytuacji zwiększonego ryzyka płynności – Plan Awaryjny Płynności (plan awaryjny w przypadku pogorszenia się płynności finansowej Banku). Plan Awaryjny Płynności ustala koncepcje, priorytety, obowiązki i konkretne środki do podjęcia na wypadek kryzysu płynności. Awaryjny Plan Płynności jest aktualizowany co najmniej raz do roku. W 2019 roku, Awaryjny Plan Płynności był testowany i zaktualizowany w celu zagwarantowania, że jest on operacyjnie stabilny. W Planie dostosowano również progi ostrzegawcze dla wskaźników wczesnego ostrzegania biorąc pod uwagę scenariusze i wyniki testów warunków skrajnych. Zaktualizowany Plan został zatwierdzony przez Radę Nadzorczą w grudniu 2019 r.

Wyniki wyszukiwania