Brak notatek
Koszyk jest lusty
Wyślij do drukarki
Usuń
Raport finansowy i społeczny 2018

Zarządzanie i planowanie kapitałowe

Zarządzanie kapitałowe odnosi się do dwóch obszarów: zarządzania adekwatnością kapitałową i alokacji kapitału. Dla obydwu z tych obszarów określone zostały cele zarządcze.

Celami zarządzania adekwatnością kapitałową są: (a) spełnienie wymagań określonych w przepisach zewnętrznych (regulacyjna adekwatność kapitałowa) oraz (b) zapewnienie wypłacalności w warunkach normalnych i w warunkach skrajnych (ekonomiczna adekwatność kapitałowa/kapitał wewnętrzny). Realizując te cele, Grupa dąży do osiągnięcia wewnętrznych długookresowych limitów (celów) kapitałowych, określonych w Strategii Ryzyka.

Z kolei celem alokacji kapitału jest kreowanie wartości dla właścicieli poprzez maksymalizację zwrotu z działalności obciążonej ryzykiem, biorąc pod uwagę ustaloną tolerancję na ryzyko.

W ramach zarządzania kapitałowego realizowany jest również proces planowania kapitału. Celem tego procesu jest określenie funduszy własnych (baza kapitałowa określająca możliwość podjęcia ryzyka) i wykorzystania kapitału (wymogi kapitału regulacyjnego i kapitału ekonomicznego) w taki sposób, aby zapewnić spełnienie limitów (celów) kapitałowych, przy założeniu realizacji przewidywanej strategii biznesowej i profilu ryzyka – w normalnych i skrajnych warunkach ekonomicznych.

Regulacyjna adekwatność kapitałowa

Grupa jest zobowiązana na mocy prawa do spełnienia minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych, określonych w art. 92 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (UE) nr 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (CRR). Jednocześnie przy ustalaniu limitów/celów kapitałowych uwzględniono:

  • Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) – zalecenie KNF dotyczące dodatkowego wymogu kapitałowego dla zabezpieczenia ryzyka wynikającego z walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych, wynikające z art. 138 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo bankowe. Wysokość tego bufora jest ustalana dla poszczególnych banków corocznie przez KNF w wyniku procesu Badania i Oceny Nadzorczej (BION) i obejmuje ryzyko niedostatecznie pokryte – zdaniem KNF – przez minimalne wymogi w zakresie funduszy własnych, określone w art. 92 CRR. Aktualnie bufor ten został ustalony w zaleceniach KNF w październiku i listopadzie 2018 roku w wysokości 6,41 p.p. (Bank) i 6,27 p.p. (Grupa) dla łącznego wskaźnika kapitałowego (TCR), co odpowiada wymogowi kapitałowemu na poziomie 4,81 p.p. (Bank) i 4,70 p.p. (Grupa) ponad Wskaźnik Tier1 oraz 3,59 p.p. (Bank) i 3,51 p.p. (Grupa) ponad Wskaźnik CET1 1;
  • Wymóg połączonego bufora – określony w ustawie o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym – który składa się z:
    – Bufora zabezpieczenia kapitału w wysokości 1,875%, przy czym od początku 2019 roku osiągnie docelową wielkość 2,5%;
    – Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) – w wysokości 0%, przy czym wysokość jest corocznie ustalana przez KNF2;
    – Bufor ryzyka systemowego w wysokości 3% obowiązujący od początku 2018 roku;
    – Bufor antycykliczny w wysokości 0%.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami i zaleceniami Komisji Nadzoru Finansowego, Grupa ustaliła minimalne poziomy współczynników kapitałowych, będące jednocześnie celami/limitami kapitałowymi. Są to wielkości OCR (łącznych wymogów kapitałowych) dla poszczególnych wskaźników.

1 Zalecenie to zastępuje poprzednie zalecenie z 2017 r. dotyczące utrzymania funduszy własnych na pokrycie dodatkowego wymogu kapitałowego poziomie 5,53 p.p. (Bank) i 5,41 p.p. (Grupa) dla łącznego współczynnika kapitałowego (TCR), co odpowiada wymogowi kapitałowemu 4,15 p.p. dla Banku i 4,06 p.p. dla Grupy ponad Wskaźnik Tier 1 oraz co odpowiada wymogowi kapitałowemu 3,10 p.p. dla Banku i 3,06 p.p. dla Grupy ponad Wskaźnik CET1
2 W sierpniu 2018 roku Bank poinformował o decyzji Komisji Nadzoru Finansowego o uchyleniu decyzji identyfikującej Bank Millennium SA jako inną instytucję o znaczeniu systemowym i nakładającą na Bank bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym

Poniższa tabela prezentuje te wielkości według stanu na 31 grudnia 2018 r. oraz wielkości obowiązujące od 1 stycznia 2019 r.

Wskaźnik kapitałowy 31.12.2018 2019
Wskaźnik kapitału podstawowego Tier 1 (Wskaźnik CET1) Bank Grupa Bank Grupa
Minimum 4,50% 4,50% 4,50% 4,50%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 3,59% 3,51% 3,59% 3,51%
TSCR CET1 (Łączne wymogi SREP/BION) 8,09% 8,01% 8,09% 8,01%
Bufor zabezpieczenia kapitału 1,875% 1,875% 2,50% 2,50%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%
Bufor ryzyka systemowego 3,00% 3,00% 3,00% 3,00%
Bufor antycykliczny 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%
Wymóg połączonego bufora 4,88% 4,88% 5,50% 5,50%
OCR CET1 (Łączne wymogi kapitałowe CET1) 12,97% 12,89% 13,59% 13,51%
Wskaźnik kapitału Tier 1 (Wskaźnik T1) Bank Grupa Bank Grupa
Minimum 6,00% 6,00% 6,00% 6,00%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 4,81% 4,70% 4,81% 4,70%
TSCR T1 (Łączne wymogi SREP/BION) 10,81% 10,70% 10,81% 10,70%
Bufor zabezpieczenia kapitału 1,875% 1,875% 2,50% 2,50%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%
Bufor ryzyka systemowego 3,00% 3,00% 3,00% 3,00%
Bufor antycykliczny 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%
Wymóg połączonego bufora 4,88% 4,88% 5,50% 5,50%
OCR T1 (Łączne wymogi kapitałowe T1) 15,69% 15,58% 16,31% 16,20%
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR) Bank Grupa Bank Grupa
Minimum 8,00% 8,00% 8,00% 8,00%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 6,41% 6,27% 6,41% 6,27%
TSCR TCR (Łączne wymogi SREP/BION) 14,41% 14,27% 14,41% 14,27%
Bufor zabezpieczenia kapitału 1,875% 1,875% 2,50% 2,50%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%
Bufor ryzyka systemowego 3,00% 3,00% 3,00% 3,00%
Bufor antycykliczny 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%
Wymóg połączonego bufora 4,88% 4,88% 5,50% 5,50%
OCR TCR (Łączne wymogi kapitałowe TCR) 19,29% 19,15% 19,91% 19,77%

Ryzyko kapitałowe wyrażone powyższymi celami/limitami kapitałowymi, jest przedmiotem regularnego pomiaru i monitoringu. W odniesieniu do wszystkich docelowych wartości kapitału ustalono pewne minimalne zakresy tych wartości. Wskaźniki kapitałowe w danym przedziale determinują konieczność podjęcia odpowiednich decyzji lub działań zarządczych. Regularny monitoring ryzyka kapitałowego opiera się na klasyfikacji wskaźników kapitałowych do odpowiednich przedziałów, a następnie przeprowadza się ocenę trendów i czynników mających wpływ na poziom adekwatności kapitałowej.

Wymogi w zakresie funduszy własnych

Grupa oblicza wymogi w zakresie funduszy własnych przy użyciu metod standardowych, realizując jednocześnie projekt stopniowego wdrażania metody ratingów wewnętrznych (IRB) w celu obliczania minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego i uzyskania stosownych decyzji Organów Nadzoru.

Pod koniec 2012 r. Banco de Portugal (będący nadzorcą konsolidującym) we współpracy z Komisją Nadzoru Finansowego (KNF) udzielił zezwolenia na stosowanie metody IRB w odniesieniu do następujących portfeli kredytowych: (i) ekspozycje detaliczne wobec klientów indywidualnych zabezpieczone na nieruchomościach mieszkalnych (RRE), (ii) odnawialne ekspozycje detaliczne (QRRE). Zgodnie z przedmiotową zgodą, minimalne wymogi w zakresie funduszy własnych obliczone z wykorzystaniem metody IRB musiały być czasowo utrzymane na poziomie nie mniejszym niż 80% (tzw. floor nadzorczy) odpowiednich wymogów kapitałowych obliczonych metodą standardową.

Pod koniec 2014 roku Bank uzyskał kolejną decyzję wydaną przez Organy Nadzoru w zakresie stosowania metody IRB. Zgodnie z jej treścią dla portfeli RRE i QRRE, wymogi kapitałowe w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego powinny być utrzymywane tymczasowo na poziomie nie mniejszym niż 70% (floor nadzorczy) odpowiednich wymogów kapitałowych obliczonych metodą standardową, dopóki Bank nie wypełni dodatkowych warunków zdefiniowanych przez Nadzorcę.

W lipcu 2017 r. Bank otrzymał zezwolenie Organów Nadzoru (Europejski Bank Centralny we współpracy z KNF) na zastosowanie istotnych zmian w stosowanych modelach IRB (modele LGD) i zniesienie flooru nadzorczego.

Kapitał wewnętrzny

Grupa definiuje kapitał wewnętrzny zgodnie z ustawą Prawo bankowe, jako kwotę niezbędną do pokrycia wszystkich zidentyfikowanych, istotnych rodzajów ryzyka występujących w działalności Grupy oraz zmian otoczenia gospodarczego, uwzględniająca przewidywany poziom ryzyka w przyszłości.

Kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany w zarządzaniu kapitałowym, w procesach zarządzania ekonomiczną adekwatnością kapitałową oraz alokacji kapitału. Grupa zdefiniowała proces wyliczania kapitału wewnętrznego (ekonomicznego). W tym celu dla mierzalnych rodzajów ryzyka wykorzystywane są modele i metody matematyczno-statystyczne.

Utrzymanie ekonomicznej adekwatności kapitałowej oznacza pokrycie (zabezpieczenie) kapitału wewnętrznego (zagregowanej miary ryzyka) przez dostępne zasoby finansowe (fundusze własne). Obowiązek takiego zabezpieczenia ryzyka wynika wprost z ustawy Prawo bankowe, co znalazło odzwierciedlenie w celach/limitach kapitałowych Grupy – buforze kapitału ekonomicznego oraz buforze kapitału ekonomicznego w warunkach skrajnych.

W 2018 roku obydwa powyższe cele kapitałowe zostały spełnione z nadwyżką. Nadwyżka funduszy własnych nad kapitałem wewnętrznym umożliwia dalszy wzrost skali działalności, szczególnie w kierunku produktów generujących wysoki zwrot z uwzględnieniem ponoszonego ryzyka.

Równolegle kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany w procesie alokacji kapitału, do przydzielenia kapitału wewnętrznego na produkty/linie biznesowe, obliczenia miar efektywności uwzględniających ryzyko, ustalenia limitów na ryzyko i realokacji kapitału wewnętrznego.

Adekwatność kapitałowa - stan bieżący, ocena i trendy

Adekwatność kapitałowa dla Grupy w okresie ostatnich trzech lat przedstawia się jak niżej1:

Adekwatność kapitałowa 31.12.2018 31.12.2017 31.12.20164
Aktywa ważone ryzykiem 36 635,5 32 693,6 36 730,6
Wymogi w zakresie funduszy własnych, w tym: 2 930,8 2 615,5 2 938,4
– z tytułu ryzyka kredytowego i kredytowego kontrahenta 2 593,9 2 297,7 2 621,8
– z tytułu ryzyka rynkowego 20,3 18,3 23,4
– z tytułu ryzyka operacyjnego 313,1 293,4 279,0
– z tytułu korekty wartości godziwej z tytułu ryzyka kredytowego 3,5 6,1 14,3
Fundusze własne, w tym: 7 943,0 7 190,6 6 390,7
Kapitał podstawowy Tier 1 7 243,0 6 548,8 6 356,8
Kapitał Tier 2 700,0 641,8 33,9
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR) 21,68% 21,99% 17,40%
Minimalny wymagany poziom 19,15% 18,91% 16,55%
Nadwyżka(+) / Niedobór(-) adekwatności kapitałowej TCR (p.p.) +2,53 +3,08 +0,85
Wskaźnik kapitału Tier 1 (Wskaźnik T1) 19,77% 20,03% 17,31%
Minimalny wymagany poziom 15,58% 14,56% 12,79%
Nadwyżka(+) / Niedobór(-) adekwatności kapitałowej T1 (p.p.) +4,19 +5,47 +4,52
Wskaźnik kapitału podstawowego Tier 1 (Wskaźnik CET1) 19,77% 20,03% 17,31%
Minimalny wymagany poziom 12,89% 13,53% 12,21%
Nadwyżka(+) / Niedobór (-) adekwatności kapitałowej CET1 (p.p.) +6,88 +6,50 +5,10
Wskaźnik dźwigni finansowej 8,78% 8,88% 8,85%

1 Bank korzysta z rozwiązań przejściowych dotyczących MSSF 9. Na 31.12.2018 r., gdyby nie stosowano rozwiązań przejściowych dotyczących MSSF 9, współczynniki kapitałowe prezentowały się jak niżej:
– TCR: 21,39%
– Wskaźnik T1: 19,47%
– Wskaźnik CET1: 19,47%
– Wskaźnik dźwigni finansowej 8,62%
2 Aktywa ważone ryzykiem i wymogi w zakresie funduszy własnych wyliczone z zastosowaniem ograniczenia (flooru nadzorczego) 70%.

 

Na koniec 2018 roku, adekwatność kapitałowa mierzona wskaźnikiem kapitału podstawowego Tier 1 i łącznym wskaźnikiem kapitałowym obniżyła się w perspektywie rocznej o ok. 0,3 p.p.

Aktywa ważone ryzykiem wzrosły w 2018 roku o ok.3,9 mld zł (o 12%), w wyniku zwiększenia wolumenu portfela kredytowego.

Fundusze własne zwiększyły się w 2018 roku o ok. 753 mln zł, głównie w rezultacie zatrzymania 100% wyniku finansowego netto za 2017 rok.

Minimalne wymagane wielkości wskaźników kapitałowych zostały osiągnięte z nadwyżką.

Wskaźnik dźwigni kształtuje się na bezpiecznym poziomie 8,6%, przy niewielkich zmianach okresowych i przekracza prawie trzykrotnie uznawana za bezpieczną wartość 3%.

W dłuższej perspektywie, poziom adekwatności kapitałowej Grupy oceniany jest jako satysfakcjonujący. Wskaźniki kapitałowe znajdują się w długookresowym trendzie wzrostowym, a ich poziomy znacznie przekraczają minimalne wartości wynikające z regulacji.