Brak notatek
Koszyk jest lusty
Wyślij do drukarki
Usuń
Raport finansowy i społeczny 2018

Celem zarządzania ryzykiem płynności jest zapewnienie i utrzymywanie zdolności Grupy do wywiązywania się zarówno z bieżących jak i przyszłych zobowiązań, z uwzględnieniem kosztów pozyskania płynności.

Ryzyko płynności odzwierciedla możliwość poniesienia znacznych strat w wyniku pogorszenia warunków finansowania (ryzyko finansowania) i/lub sprzedaży aktywów poniżej ich wartości rynkowej (ryzyko płynności rynku) w celu zaspokojenia zapotrzebowania na środki, wynikającego z zobowiązań Grupy.

W podmiotach zależnych ekspozycje na ryzyko płynności nie występowały, ponieważ Bank zarządza ryzykiem płynności na poziomie centralnym. Zarówno wymogi finansowania jak i nadwyżki płynności spółek zależnych są zarządzane poprzez transakcje z zawierane z Bankiem, chyba że wcześniej w tym celu zostały zawarte transakcje rynkowe. Departament Skarbu jest odpowiedzialny za zarządzanie z częstotliwością dzienną sytuacją płynnościową Grupy, zgodnie z przyjętymi zasadami i procedurami, biorąc pod uwagę cele określone przez Zarząd Banku oraz Komitet Kapitałów, Aktywów i Pasywów.

Konsekwentnie głównym źródłem finansowania Grupy pozostaje duża, zdywersyfikowana oraz stabilna baza depozytów pochodzących od Klientów detalicznych, korporacyjnych oraz Klientów z sektora publicznego. Na koniec 2018 roku depozyty Klientów osiągnęły łączny poziom 66,2 mld zł.  Bazę depozytową stanowiły głównie środki Klientów indywidualnych, których udział w łącznym saldzie zobowiązań wobec Klientów wynosił ok. 72,1% na koniec grudnia 2018 (70,4% na koniec grudnia 2017 roku). Wysoki udział środków od Klientów indywidualnych miał pozytywny wpływ na płynność w Grupie oraz umożliwił przestrzeganie i dalszy wzrost nadzorczych miar płynności.

Koncentracja bazy depozytowej, mierzona udziałem 5 i 20 największych deponentów, na koniec 2018 roku wyniosła odpowiednio 3,2% oraz 6,5% (w grudniu 2016 roku odpowiednio 3,9% oraz 7,0%). Poziom koncentracji depozytów jest regularnie monitorowany i nie miał negatywnego wpływu na stabilność bazy depozytowej w 2018 roku. W przypadku znacznego wzrostu udziału największych deponentów w bazie depozytowej, dodatkowe środki pozyskane od tych deponentów nie są traktowane jako stabilne. Co więcej, w celu zabezpieczenia przed fluktuacjami bazy depozytowej, Grupa utrzymuje rezerwę płynnych aktywów w postaci portfela papierów wartościowych.

Baza depozytowa uzupełniona jest o depozyty instytucji finansowych oraz inne operacje rynku pieniężnego. Źródłem finansowania średnioterminowego pozostają również pożyczki średnioterminowe, dług podporządkowany , emisja obligacji własnych oraz bankowych papierów wartościowych.

W 2018 roku, Grupa kontynuował działania związane z pozyskaniem dodatkowego finansowania poprzez zaciągnięcie pożyczek od instytucji finansowych, emisje obligacji oraz bankowych papierów wartościowych w celu zdywersyfikowania źródeł finansowania z uwzględnieniem kosztów jego pozyskania. Całkowita wartość bilansowa średnioterminowych pożyczek od instytucji finansowych wynosiła 1 227,5 mln zł na koniec grudnia 2018 roku  (w grudniu 2017 roku wynosiła 961,4 mln zł.). W 2018 r. Bank podjął decyzję o przedpłacie pozostałej do spłaty kwoty pożyczki udzielonej w grudniu 2010 r. przez Europejski Bank Inwestycyjny, w pierwotnej kwocie 100 mln EUR. Łączna kwota 80,2 mln EUR w ramach przedmiotowej pożyczki została spłacona pod koniec maja 2018 r. (11,4 mln EUR) oraz w czerwcu 2018 r. (68,8 mln EUR). Decyzja o wcześniejszej spłacie została podjęta w kontekście nowych możliwości finansowania średnioterminowego na poziomie Grupy Banku Millennium i możliwych redukcji kosztów w tym obszarze. W 2018 r. Grupa zawarła dwie nowe umowy pożyczki niezabezpieczonej, tj. 300 mln z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju (EBOiR) oraz 100 mln EUR z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EIB), w których w obu przypadkach Bank jest gwarantem, natomiast pożyczkobiorcą jest Millennium Leasing, spółka zależna będąca w 100% własnością Banku. Środki z kredytu EIB zostaną wykorzystane przez Millennium Leasing na finansowanie umów leasingowych z klientami MŚP, natomiast środki z drugiej pożyczki zostaną wykorzystane w ramach programu PolgGeFF (Polski System Finansowania Gospodarki Zielonej). Obie pożyczki zostaną spłacone w ratach, z terminem zapadalności w sierpniu 2023 r. (EBOiR) i grudniu 2025 r. (EIB).

Dodatkowo, w 2018 roku Bank wyemitował bankowe papiery wartościowe o wartości nominalnej 187,2 mln zł. oraz jedną serię bankowych papierów wartościowych w USD o wartości nominalnej 2,11 mln USD. Wyemitowane, w ramach trzeciego programu emisji o wartości nominalnej nie wyższej niż 1,5 mld zł lub równowartości w USD, CHF lub EUR, bankowe papiery wartościowe mają zapadalność do 3 lat. W 2018 roku, Bank wykupił obligacje o łącznej wartości nominalnej 330 mln zł, a Millennium Leasing wyemitował 2-letnie obligacje o łącznej wartości nominalnej 104,7 mln zł. Na koniec grudnia 2018 roku wartość bilansowa zobowiązań z tytułu wyemitowanych przez Grupę obligacji oraz bankowych papierów wartościowych (bez obligacji podporządkowanych) wyniosła 809,7 mln zł (1 156,5 mln zł na koniec grudnia 2017 roku).

W 2018, szybszy wzrost depozytów od Klientów niż kredytów, pozwolił  Grupie utrzymać wskaźnik kredyty/depozyty znacznie poniżej 100%. Wskaźnik ten spadł na koniec grudnia 2018 roku i wynosił 80% (w porównaniu do 83% na koniec grudnia 2017). Grupa kontynuowała politykę inwestowania nadwyżki płynności głównie w portfel aktywów płynnych, w szczególności w polskie papiery wartościowe o niskim ryzyku szczególnym (Polskie, skarbowe papiery wartościowe, bony skarbowe i pieniężne NBP), których udział w portfelu papierów wartościowych ogółem wynosił na koniec  grudnia 2018 roku ok. 99%. W ciągu 2018 roku, portfel ten wzrósł o 18% z 19,2 miliarda na koniec grudnia 2017 roku (27% aktywów ogółem) do 22,7 miliarda na koniec grudnia 2018 roku (28% aktywów ogółem).

Aktywa te charakteryzują się wysokim poziomem płynności oraz mogą być w łatwy sposób wykorzystane jako zabezpieczenie bądź sprzedane bez znacznej utraty ich wartości. Portfel ten, uzupełniony gotówką oraz ekspozycjami wobec Narodowego Banku Polskiego, traktowany jako zapas płynności Grupy, który pozwoli przetrwać ewentualne sytuacje kryzysowe.

Płynność w walutach obcych Grupa zapewnia dzięki denominowanym w walucie pożyczkom bilateralnym oraz transakcjom swapów walutowych jak i procentowo-walutowych. Portfel swapów jest zdywersyfikowany w zakresie kontrahentów oraz terminów zapadalności. Z większością kontrahentów, Grupa ma podpisane aneksy do umów ramowych, regulujące kwestie zabezpieczeń (ang. Credit Support Annex, CSA). W związku z tym, w przypadku niekorzystnych zmian kursów (deprecjacja zł.), Bank zobligowany jest do złożenia depozytu w celu zabezpieczenia rozliczenia instrumentów pochodnych w przyszłości, a w przypadku korzystnych zmian kursów (aprecjacja zł.) Grupa otrzymuje depozyt zabezpieczający od kontrahentów. W żadnej z zawartych umów ramowych (zarówno międzynarodowych jak i krajowych) nie są zawarte zapisy ustanawiające związek pomiędzy ratingiem Banku a wysokością depozytów zabezpieczających. Potencjalne pogorszenie ratingu nie będzie zatem miało wpływu na sposób wyliczenia i wymianę depozytów zabezpieczających.

Grupa uwzględnia możliwość niekorzystnej zmiany kursu walut obcych, w szczególności CHF i EUR powodującej zwiększenie potrzeb płynnościowych w różnych analizowanych wariantach ryzyka płynności i uwzględnia to ryzyko w swoich planach płynnościowych.

Ocena ryzyka płynności Grupy jest realizowana z zastosowaniem zarówno wewnętrznych jak i nadzorczych miar, dla których zdefiniowano limity ekspozycji.

Kształtowanie się sytuacji płynnościowej Grupy w krótkich horyzontach czasowych (do 3 miesięcy) jest sprawdzane codziennie na podstawie dwóch wskaźników zdefiniowanych wewnętrznie: płynność natychmiastowa oraz płynność kwartalna. Mierzą one maksymalne zapotrzebowanie na środki, które mogłoby powstać jednego dnia, z uwzględnieniem projekcji przepływów środków pieniężnych odpowiednio na datę spot lub okres 3-miesięczny. Dodatkowo, portfel aktywów płynnych wyznacza się na bazie dziennej.

Wskaźniki te są porównywane z obowiązującymi limitami ekspozycji oraz raportowane codziennie do obszarów odpowiedzialnych za zarządzanie i kontrolę ryzyka płynności dla Grupy. W trakcie roku 2018 wszystkie wewnętrzne wskaźniki płynności pozostały znacznie powyżej minimalnych limitów.  Limity ograniczające ryzyko płynności podlegają aktualizacji przynajmniej raz w roku biorąc pod uwagę m.in. wielkość skonsolidowanych funduszy własnych, bieżącą i przewidywaną strukturę bilansu, historyczną konsumpcję limitów, a także obecną sytuację rynkową i wymogi nadzorcze. Obecnie stosowane limity obowiązują od 1 listopada 2017 i zostaną zastąpione zaktualizowanymi limitami w dniu 1 stycznia 2019 roku.

Bieżące wskaźniki płynności mln PLN
31.12.2018
Wskaźnik płynności natychmiastowej
(m PLN)*
Wskaźnik płynności kwartalnej
(m PLN)*
Portfel Aktywów płynnych
(m PLN)**
LCR (%)
Wskaźnik 20 228 20 228 22 836 212%
Limit minimalny 934 (2 336) 10 000 100%
31.12.2017
Wskaźnik płynności natychmiastowej
(m PLN)*
Wskaźnik płynności kwartalnej
(m PLN)*
Portfel Aktywów płynnych
(m PLN)**
LCR (%)
Wskaźnik 16 412 16 412 18 735 153%
Limit minimalny 934 (2 336) 10 000 80%

(*) Wskaźniki płynności natychmiastowej i kwartalnej: łączna wartość przepływów pieniężnych odpowiednio w dacie ‘spot’ lub w ciągu kolejnych 3-ech miesięcy, saldo rachunków NOSTRO (suma rachunków we wszystkich walutach pomniejszona o saldo rezerwy obowiązkowej) i aktywów o wysokiej płynności.

(**) Portfel Aktywów płynnych: Łączna suma gotówki, ekspozycji w stosunku do NBP (w tym nadwyżka nad wymaganą wysokość rezerwy obowiązkowej) oraz dłużnych papierów wartościowych Skarbu Państwa, bonów NBP i należności od banków o terminie wymagalności do 1 miesiąca. Portfel dłuznych papierów wartościowych pomniejsza się o papiery zablokowane na cele inne niż płynnościowe.

Grupa monitoruje płynność na bazie wewnętrznych miar płynności, uwzględniając również wpływ kursów walutowych na sytuację płynnościową.

Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (CRR), Grupa wyznacza wymóg pokrycia płynności (LCR). Minimalny, nadzorczy poziom wskaźnika LCR w wysokości 100%, który obowiązywał w 2018 roku, został spełniony przez Grupę (na koniec grudnia 2018 roku wskaźnik LCR wynosił 212%). Wzrost wskaźnika  LCR w 2018 roku wynika w szczególności ze wzrostu finansowania od klientów detalicznych przy jednoczesnym spadku finasowania od klientów korporacyjnych i finansowych, co wpływa na poprawienie wskaźnika LCR ze względu na bardziej korzystne wagi ryzyka dla depozytów od podmiotów detalicznych. Wskaźnik ten jest wyznaczany co dziennie i raportowany w okresach miesięcznych do NBP od marca 2014 roku. Wewnętrznie wskaźnik LCR szacowany jest codziennie i raportowany do obszarów odpowiedzialnych za zarządzanie i kontrolę ryzyka płynności w Grupie na bazie dziennej.

Ponadto Grupa stosuje analizę wewnętrznej płynności strukturalnej na bazie skumulowanych urealnionych luk płynności (tj. z założeniem prawdopodobieństwa powstania przepływu środków pieniężnych). Bezpieczny poziom, przyjęty w Grupie w zakresie relacji niedoboru płynności został określony dla każdego przedziału czasowego poniżej 5-ciu lat.

W 2018 r. wszystkie luki płynności były utrzymywane na poziomach wyraźnie przewyższających limity. Wyniki skumulowane, urealnionej luki płynności (warunki normalne) prezentują tabele poniżej.

31.12.2018
Urealniona luka płynności (mln PLN) do 6 miesięcy 6 – 12 miesięcy 1 – 2 lata 2 – 3 lata 3 – 5 lat Powyżej 5-ciu lat
Urealnione aktywa bilansowe 30 398 5 728 7 932 7 389 8 953 29 089
Urealnione pasywa bilansowe 10 423 3 001 6 122 4 417 6 671 54 803
Luka bilansowa 19 974 2 727 1 810 2 972 2 283 (25 714)
Skumulowana luka bilansowa 19 974 22 701 24 511 27 482 29 765 4 051
Urealnione aktywa pozabilansowe 77 64 410 53 33 4
Urealnione pasywa pozabilansowe (1 294) (83) (114) (61) (39) (10)
Luka pozabilansowa (1 217) (20) 296 (9) (6) (6)
Luka ogółem 18 757 2 707 2 106 2 963 2 277 (25 720)
Skumulowana luka ogółem 18 757 21 465 23 571 26 534 28 811 3 090
31.12.2017
Urealniona luka płynności (mln PLN) do 6 miesięcy 6 – 12 miesięcy 1 – 2 lata 2 – 3 lata 3 – 5 lat Powyżej 5-ciu lat
Urealnione aktywa bilansowe 26 147 5 348 8 070 7 288 7 721 25 608
Urealnione pasywa bilansowe 12 383 3 252 6 192 5 048 5 976 44 700
Luka bilansowa 13 764 2 096 1 878 2 240 1 745 (19 092)
Skumulowana luka bilansowa 13 764 15 860 17 738 19 978 21 723 2 631
Urealnione aktywa pozabilansowe 114 56 110 319 40 10
Urealnione pasywa pozabilansowe (1 115) (76) (163) (80) (53) (21)
Luka pozabilansowa (1 001) (20) (53) 239 (13) (11)
Luka ogółem 12 763 2 076 1 825 2 479 1 732 (19 103)
Skumulowana luka ogółem 12 763 14 839 16 664 19 143 20 875 1 772

Grupa opracowała narzędzie do zarządzania ryzykiem płynności, określające analizy wrażliwości oraz scenariusze warunków skrajnych (wewnętrzne, systemowe i stanowiące ich kombinację). Na cele testów warunków skrajnych, luki płynności są urealniane przy założeniu konserwatywnego podejścia do oceny prawdopodobieństwa wystąpienia przepływów środków pieniężnych (m.in. biorące pod uwagę wycofanie lokat, opóźnienia w spłatach kredytów, gorszą płynność rynku wtórnego papierów wartościowych, najwyższe koszty finansowania – założenie najgorszych zaobserwowanych w Banku marż na depozytach, równoległe przesunięcia krzywej dochodowości czy deprecjację złotego).

Testy warunków skrajnych płynności są przeprowadzane co najmniej kwartalnie, aby ustalić profil ryzyka płynności Grupy oraz zapewnić zdolność Grupy do wywiązania się ze zobowiązań w przypadku kryzysu płynności i aby przyczynić się do opracowania awaryjnego planu płynności oraz decyzji zarządczych. Dodatkowo, wyniki testów warunków skrajnych wykorzystywane są do określenia progów ostrzegawczych dla wskaźników wczesnego ostrzegania, których to zadaniem jest identyfikacja zbliżających się problemów płynnościowych i wskazanie Zarządowi na ewentualną konieczność uruchomienia Awaryjnego Planu Płynności.

Wyniki testów warunków skrajnych pokazują, że nawet w sytuacji zrealizowania niekorzystnych scenariuszy wskaźniki płynności pozostaną powyżej ustalonych limitów.

Informacje odnośnie zarządzania ryzykiem płynności w tym informacje na temat wykorzystania limitów wewnętrznych i zewnętrznych są przekazywane w cyklu miesięcznym do Komitetu Kapitałów, Aktywów i Pasywów, a kwartalnie raportowane do Zarządu i Rady Nadzorczej Banku.

Proces planowania i budżetowania realizowany przez Grupę obejmuje przygotowanie Planu Płynności co ma na celu zapewnienie że wzrost biznesu będzie wspierany przez adekwatną strukturę finansowania płynności oraz przestrzeganie nadzorczych miar płynności.

Grupa dysponuje również procedurami awaryjnymi dla sytuacji zwiększonego ryzyka płynności – Plan Awaryjny Płynności (plan awaryjny w przypadku pogorszenia się płynności finansowej Banku). Plan Awaryjny Płynności ustala koncepcje, priorytety, obowiązki i konkretne środki do podjęcia na wypadek kryzysu płynności. Awaryjny Plan Płynności jest aktualizowany co najmniej raz do roku. W 2018 roku, Awaryjny Plan Płynności był testowany i zaktualizowany w celu zagwarantowania, że jest on operacyjnie stabilny. W Planie dostosowano również progi ostrzegawcze dla wskaźników wczesnego ostrzegania biorąc pod uwagę scenariusze i wyniki testów warunków skrajnych. Zaktualizowany Plan został zatwierdzony przez Radę Nadzorczą w grudniu 2018 r.