Brak notatek
Koszyk jest lusty
Wyślij do drukarki
Usuń
Raport finansowy i społeczny 2018

Najlepszym odzwierciedleniem wartości godziwej instrumentów finansowych jest cena, która jest możliwa do otrzymania w przypadku sprzedaży aktywa lub do zapłaty w przypadku transferu zobowiązania w transakcji rynkowej (cena wyjścia). W przypadku wielu produktów i transakcji, dla których wartość rynkowa wzięta bezpośrednio z kwotowań aktywnego rynku (marking-to-market) nie jest dostępna, wartość godziwa musi być szacowana za pomocą wewnętrznych modeli opartych na dyskontowaniu przepływów finansowych (marking-to-model). Przepływy finansowe dla różnych instrumentów są wyznaczane zgodnie z ich indywidualną charakterystyką, a czynniki dyskontujące uwzględniają zmiany w czasie zarówno rynkowych stóp procentowych, jak i marż.

Zgodnie z MSSF 13 „Wycena wartości godziwej” Grupa stosuje techniki wyceny, które są odpowiednie do okoliczności i w przypadku których są dostępne dostateczne dane do wyceny wartości godziwej, przy maksymalnym wykorzystaniu odpowiednich obserwowalnych danych wejściowych i minimalnym wykorzystaniu nieobserwowalnych danych wejściowych, a mianowicie:

Poziom 1 

wycena oparta o dane w pełni obserwowalne (kwotowania aktywnego rynku)

Poziom 2

modele wyceny wykorzystujące informacje niestanowiące danych z poziomu 1, ale obserwowalne bezpośrednio lub pośrednio

Poziom 3

modele wyceny wykorzystujące dane nieobserwowalne (niepochodzące z aktywnego rynku)

Techniki wyceny przyjęte do ustalenia wartości godziwej są stosowane w sposób ciągły. Zmiana techniki wyceny skutkująca przeniesieniem pomiędzy powyższymi metodami następuje, gdy:

  • transfer z Poziomu 1 do 2 ma miejsce, gdy dla instrumentów finansowych wycenianych według Poziomu 1 na dany dzień bilansowy nie są dostępne kwotowania aktywnego rynku (a uprzednio były);
  • transfer z Poziomu 2 do 3 ma miejsce, gdy dla instrumentów finansowych wycenianych według Poiomu 2 na dany dzień bilansowy uwzględniany w wycenie udział parametrów niepochodzących z rynku stał się istotny (a uprzednio był nieistotny).

Wszystkie modelowe oszacowania zawierają pewną dozę arbitralności i dlatego odzwierciedlają wyłącznie wartość instrumentów, dla których zostały stworzone. W tych warunkach prezentowane wartości różnic między wartościami godziwymi i bilansowymi nie mogą być rozumiane jako korekty wartości ekonomicznej Grupy. Wartość godziwa tych instrumentów jest wyznaczana wyłącznie w celu wypełnienia wymogów prezentacyjnych określonych przez MSSF 13 i MSSF 7.

Główne założenia i metody zastosowane do oszacowania wartości godziwej aktywów i pasywów Grupy są następujące:

 

Należności i zobowiązania wobec banków

Wartość godziwa tych instrumentów finansowych została wyznaczona poprzez zdyskontowanie bieżącymi stopami przyszłych przepływów kapitałowych i odsetkowych przy założeniu ich wystąpienia w terminach kontraktowych.

 

Kredyty i pożyczki udzielone klientom

Wartość godziwa instrumentów tego rodzaju bez określonego harmonogramu spłat, ze względu na ich krótkoterminowy charakter oraz stabilną w czasie politykę Grupy w odniesieniu do tego portfela, jest zbliżona do wartości bilansowej.

Dla zmienno-procentowych produktów leasingowych wartość godziwą oszacowano poprzez skorygowanie wartości bilansowej o zdyskontowane przepływy wynikające z różnicy marż.

Wartość godziwa instrumentów o określonym terminie zapadalności została oszacowana poprzez zdyskontowanie związanych z nimi przepływów finansowych w terminach i na warunkach wynikających z umów przy zastosowaniu bieżących stóp zero kuponowych oraz marż na ryzyko kredytowe.

W przypadku kredytów mieszkaniowych, ze względu na ich długoterminowy charakter, do oszacowania przyszłych przepływów finansowych dodatkowo zostały uwzględnione: efekt wcześniejszej spłaty oraz ryzyko płynności w walutach obcych.

 

Zobowiązania wobec klientów

Wartość godziwa tego rodzaju instrumentów bez terminu wymagalności lub o terminie wymagalności do 30 dni została uznana przez Grupę za zbliżoną do wartości bilansowej.

Wartość godziwa instrumentów o terminie wymagalności ponad 30 dni została wyznaczona poprzez zdyskontowanie bieżącymi stopami (włączając bieżące średnie marże wg głównych walut i przedziałów czasowych) przyszłych przepływów kapitałowych i odsetkowych (włączając pierwotne średnie marże wg głównych walut i przedziałów czasowych) w terminach kontraktowych.

 

Zobowiązania z tytułu emisji strukturyzowanych dłużnych papierów wartościowych

Zobowiązania z tytułu emisji strukturyzowanych dłużnych papierów wartościowych – bankowe papiery wartościowe (BPW), wyceniane są do wartości godziwej zgodnie z opracowanym przez Bank modelem. W modelu tym obliczana jest cena obligacji zerokuponowej, która następnie powiększana jest o cenę opcji stanowiącej podstawę strategii wbudowanej w daną obligację strukturyzowaną.

Wartość godziwą dla pozostałych zobowiązań z tytułu emisji papierów dłużnych wyemitowanych przez Bank (obligacje (BKMO)) oszacowano na podstawie oczekiwanych przepływów pieniężnych przy zastosowaniu bieżących stóp procentowych uwzględniając wysokość marży na ryzyko kredytowe. Bieżący poziom marż został wyznaczony na podstawie ostatnio zawartych transakcji o podobnym ryzyku kredytowym.

 

Zobowiązania podporządkowane i pożyczki średnioterminowe

Wartość godziwa tego rodzaju instrumentów finansowych została oszacowana na podstawie modelu stosowanego do wyznaczania wartości rynkowej obligacji o zmiennym oprocentowaniu przy bieżącym poziomie stóp rynkowych i historycznej marży na ryzyko kredytowe. Podobnie jak w przypadku portfela kredytowego Bank uwzględnia poziom marży pierwotnej jako składnika kosztu finansowania średnioterminowego pozyskanego w przeszłości w relacji do bieżącego poziomu marż dla podobnych instrumentów, o ile można je wiarygodnie określić. Ze względu na brak płynnego rynku pożyczek średnioterminowych jako punktu odniesienia dla ustalenia obecnego poziomu marż, przyjęto marżę historyczną.

 

Poniższa tabela przedstawia wyniki opisanych wyżej analiz wg stanu na 31.12.2018 roku (tys. zł):

Nota Wartość bilansowa Wartość godziwa
AKTYWA WYCENIANE WG ZAMORTYZOWANEGO KOSZTU
Instrumenty dłużne 22 44 884 45 631
Lokaty oraz kredyty i pożyczki udzielone bankom i innym instytucjom monetarnym 22 731 252 731 163
Kredyty i pożyczki udzielone klientom* 21 51 461 155 50 070 672
ZOBOWIĄZANIA WYCENIANE WEDŁUG ZAMORTYZOWANEGO KOSZTU
Zobowiązania wobec banków i innych instytucji monetarnych 31 1 788 857 1 791 378
Zobowiązania wobec klientów 32 66 243 769 66 245 865
Wyemitowane dłużne papiery wartościowe 34 809 679 811 734
Zobowiązania podporządkowane 35 701 883 695 468

(*) Negatywny efekt wyceny portfela kredytowego do wartości godziwej jest w głównej mierze spowodowany wzrostem marż kredytowych. Stosowana przez Bank metodologia wyceny portfela kredytowego zakłada, że bieżące marże w najlepszy sposób odzwierciedlają istniejące warunki rynkowe i sytuację ekonomiczną. Analogiczna zasada jest szeroko stosowana do wyceny nienotowanych na aktywnych rynkach papierów dłużnych. W efekcie, paradoksalnie zawsze, kiedy marże na nowych kredytach rosną, spada wartość godziwa „starego” portfela kredytowego.

Modele zastosowane do wyznaczenia wartości godziwej instrumentów finansowych wymienionych w powyższej tabeli nieujmowanych według wartości godziwej w bilansie Grupy, wykorzystują techniki wyceny oparte na parametrach niepochodzących z rynku. W związku z tym, zaliczane są do trzeciej kategorii wyceny.

Poniższa tabela przedstawia dane wg stanu na 31.12.2017 roku (tys. zł):

Nota Wartość bilansowa Wartość godziwa
AKTYWA
Lokaty oraz kredyty i pożyczki udzielone bankom i innym instytucjom monetarnym 22 254 205 254 152
Kredyty i pożyczki udzielone klientom 21 47 411 078 45 818 564
ZOBOWIĄZANIA
Zobowiązania wobec banków i innych instytucji monetarnych 31 2 353 131 2 355 464
Zobowiązania wobec klientów 32 57 273 255 57 270 753
Wyemitowane dłużne papiery wartościowe 34 1 156 473 1 161 524
Zobowiązania podporządkowane 35 701 971 701 956

Poniższa tabela przedstawia wartości bilansowe instrumentów wycenianych do wartości godziwej usystematyzowane według zastosowanej techniki określania wartości godziwej:

Dane w tys. zł, stan na 31.12.2018
 Nota Kwotowania aktywnego rynku Techniki wyceny w oparciu o parametry pochodzące z rynku Techniki wyceny z wykorzystaniem istotnych parametrów niepochodzących z rynku
Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3
AKTYWA
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu 18
Wycena instrumentów pochodnych 59 071 38 008
Instrumenty kapitałowe 104
Instrumenty dłużne 693 242
Aktywa finansowe inne niż przeznaczone do obrotu obowiązkowo wyceniane według wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 19
Instrumenty kapitałowe 21 609
Instrumenty dłużne 43 187
Kredyty i pożyczki 1 250 525
Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez inne całkowite dochody 20
Instrumenty kapitałowe 257 29 042
Instrumenty dłużne 20 504 839 1 599 800
Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń 23 125 501
PASYWA
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu 30
Wycena instrumentów pochodnych 65 568 38 162
Pozycje krótkie 123 754
Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń 23 376 811

 

Dane w tys. zł, stan na 31.12.2017
Nota  Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3
AKTYWA
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu 18
Wycena instrumentów pochodnych 139 734 45 146
Instrumenty kapitałowe 102
Instrumenty dłużne 338 359
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży 20
Instrumenty kapitałowe 329 29 632
Instrumenty dłużne 12 891 592 6 077 287 47 976
Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń 23 885 880
PASYWA
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu 30
Wycena instrumentów pochodnych 138 371 44 218
Pozycje krótkie 0
Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń 23 176 853

 

Stosując kryterium techniki wyceny Grupa na dzień 31.12.2018 r. klasyfikowała do kategorii 3 następujące instrumenty finansowe:

  • ekspozycje kredytowe zawierające w definicji oprocentowania dźwignię finansową / mnożnik (są to ekspozycje kart kredytowych i limitu w rachunku bieżącym dla których oprocentowanie oparte jest o mnożnik: 4 razy stopa lombardowa). Do oszacowania wartości godziwej kredytów, z uwagi na brak dostępności wartości rynkowej, posłużono się wewnętrznym modelem wyceny z uwzględnieniem założenia, iż w momencie udzielenia kredytu wartość godziwa równa jest wartości bilansowej. Wartość godziwa kredytów bez rozpoznanej utraty wartości jest równa sumie przyszłych oczekiwanych przepływów pieniężnych zdyskontowanych na daną datę bilansową. Stopa dyskontująca stanowi sumę: kosztu ryzyka, kosztu finansowania, wartości oczekiwanego zwrotu. Wartość godziwa kredytów o rozpoznanej utracie wartości jest równa sumie przyszłych oczekiwanych odzysków zdyskontowanych z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej, uznając że średnie oczekiwane odzyski uwzględniają w pełni element ryzyka kredytowego. W przypadku wzrostu stopy dyskontującej o 1 p.p. wycena portfela zmaniłaby się o -0,22% (analiza wrażliwości: na podstawie modelu wyceny FV dla portfela kart kredytowych);
  • opcje na indeksy; transakcje opcyjne są wyceniane według wartości godziwej z zastosowaniem modeli do wyceny opcji, wycena modelowa uzupełniana jest o wpływ na wartość godziwą szacunkowego parametru ryzyka kredytowego;
  • akcje uprzywilejowane (klasyfikowane jako instrument dłużny) VISA Incorporation w ilości 21 493 szt., sposób oszacowania wartości godziwej uwzględnia wartość pieniądza w czasie, okres konwersji akcji uprzywilejowanych na akcje zwykłe VISA oraz korekty wynikające ze sporów (bieżących lub potencjalnych) których stroną byłaby VISA lub Bank;
  • pozostałe instrumenty kapitałowe wyceniane według wartości godziwej (nienotowane na aktywnym runku).

W okresie sprawozdawczym Grupa nie dokonywała transferów instrumentów finansowych pomiędzy technikami wyceny do wartości godziwej.

Zmiany stanu wartości godziwych instrumentów wycenianych w oparciu o techniki wyceny z wykorzystaniem istotnych parametrów niepochodzących z rynku w roku 2018 przedstawia poniższa tabela (w tys. zł):

Opcje na indeksy Opcje wbudowane w emitowane papiery dłużne i depozyty Akcje i udziały Instrumenty dłużne Kredyty i pożyczki
Stan na 31.12.2017 43 159 (42 231) 29 632 47 976 0
Korekty/reklasyfikacje z tytułu wdrożenia MSSF9 0 0 15 403 (18 344) 1 099 841
Stan na 1 stycznia 2018 43 159 (42 231) 45 035 29 632 1 099 841
Rozliczenie / sprzedaż / zakup (6 287) 5 611 2 515 0 72 009
Zmiana wyceny ujęta w kapitale własnym 0 0 3 095 0 0
Przychody z tytułu odsetek i przychody o podobnym charakterze 0 0 0 0 98 605
Wynik z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu (1 442) 1 036 0 0 0
Wynik z tytułu aktywów finansowych nieprzeznaczonych do obrotu wycenianych obowiązkowo według wartości godziwej przez wynik finansowy 0 0 0 13 555 (19 930)
Wynik z pozycji wymiany 0 0 6 0 0
Stan na 31.12.2018 35 430 (35 584) 50 651 43 187 1 250 525

 

Dla opcji na indeksy zawieranych na nieaktywnym rynku oraz opcji walutowych Grupa zawiera jednocześnie transakcje zamykające back–to-back na rynku międzybankowym, w rezultacie element szacowanego ryzyka kredytowego nie ma wpływu na wynik finansowy.

Oszacowany przez Grupę wpływ korekt z tytułu ryzyka kredytowego kontrahenta nie był znaczący z punktu widzenia poszczególnych transakcji pochodnych zawartych przez Bank. W konsekwencji, Bank nie uznaje wpływu nieobserwowalnych danych wejściowych użytych do wyceny transakcji pochodnych za znaczący i zgodnie z postanowieniami MSSF 13.73 nie klasyfikuje takich transakcji do 3 poziomu hierarchii wartości godziwej.

Opcje na indeksy Opcje wbudowane w emitowane papiery dłużne i depozyty Akcje i udziały Instrumenty dłużne
Stan na 1 stycznia 2017 26 199 (26 116) 24 445 53 689
Rozliczenie/sprzedaż/zakup 10 998 (10 398) 0 (5 741)
Zmiana wyceny ujęta w kapitale własnym 0 0 5 187 0
Zmiana wyceny ujęta w Rachunku zysków i strat (w tym naliczenie odsetek) 5 962 (5 717) 0 28
Stan na 31 grudnia 2017 43 159 (42 231) 29 632 47 976