Brak notatek
Twój koszyk jest pusty
Wyślij do drukarki
Usuń

Proces zarządzania kapitałowego

Zarządzanie kapitałowe odnosi się do dwóch obszarów: zarządzania adekwatnością kapitałową i alokacji kapitału. Dla obydwu z tych obszarów określone zostały cele zarządcze.

Celem zarządzania adekwatnością kapitałową jest: (a) spełnienie wymagań określonych w przepisach zewnętrznych (regulacyjna adekwatność kapitałowa) oraz (b) zapewnienie wypłacalności w warunkach normalnych i w warunkach skrajnych (ekonomiczna adekwatność kapitałowa/kapitał wewnętrzny). Realizując ten cel, Bank dąży do osiągnięcia wewnętrznych długookresowych limitów (celów) kapitałowych, określonych w Strategii Ryzyka.

Z kolei celem alokacji kapitału jest kreowanie wartości dla właścicieli poprzez maksymalizację zwrotu z działalności obciążonej ryzykiem, biorąc pod uwagę ustaloną tolerancję na ryzyko.

W ramach zarządzania kapitałowego realizowany jest również proces planowania kapitału. Celem tego procesu jest określenie funduszy własnych (baza kapitałowa określająca możliwość podjęcia ryzyka) i wykorzystania kapitału (wymogi kapitału regulacyjnego i kapitału ekonomicznego) w taki sposób, aby zapewnić spełnienie limitów (celów) kapitałowych, przy założeniu realizacji przewidywanej strategii biznesowej i profilu ryzyka – w normalnych i skrajnych warunkach ekonomicznych.

Regulacyjna adekwatność kapitałowa

Grupa jest zobowiązana na mocy prawa do spełnienia minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych, określonych w art. 92 CRR. Jednocześnie przy ustalaniu limitów/celów kapitałowych uwzględniono:

  • Minimalne poziomy oczekiwane przez KNF;
  • Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) – zalecenie KNF dotyczące dodatkowego wymogu kapitałowego dla zabezpieczenia ryzyka wynikającego z walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych, wynikające z art. 138 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo bankowe. Wysokość tego bufora jest ustalana dla poszczególnych banków corocznie przez KNF w wyniku procesu Badania i Oceny Nadzorczej (BION) i obejmuje ryzyko niedostatecznie pokryte – zdaniem KNF – przez minimalne wymogi w zakresie funduszy własnych, określone w art. 92 CRR. Aktualnie bufor ten został ustalony w zaleceniach KNF w listopadzie i grudniu 2017 roku w wysokości 5,53 p.p. (Bank) i 5,41 p.p. (Grupa) dla łącznego wskaźnika kapitałowego (TCR), co odpowiada wymogowi kapitałowemu na poziomie 4,15 p.p. (Bank) i 4,06 p.p. (Grupa) ponad Wskaźnik Tier1 oraz 3,10 p.p. (Bank) i 3,03 p.p. (Grupa) ponad Wskaźnik CET1[1];
  • Wymóg połączonego bufora – określony w ustawie o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym – który składa się z:
    • Bufora zabezpieczenia kapitału w wysokości 1,25%, przy czym od początku 2018 roku jest on podwyższony do 1,875%, a od początku 2019 roku osiągnie docelową wielkość 2,5%;
    • Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) – w wysokości 0,25%, przy czym wysokość jest corocznie ustalana przez KNF;
    • Bufor ryzyka systemowego w wysokości 3% obowiązujący od początku 2018 roku;
    • Bufor antycykliczny w wysokości 0%.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami i zaleceniami Komisji Nadzoru Finansowego, Bank ustalił minimalne poziomy współczynników kapitałowych, będące jednocześnie celami/limitami kapitałowymi. Są to wielkości OCR (łącznych wymogów kapitałowych) dla poszczególnych wskaźników.

[1] Zalecenie to zastępuje poprzednie zalecenie z 2016 r. dotyczące utrzymania funduszy własnych na pokrycie dodatkowego wymogu kapitałowego poziomie 3,09 p.p. (Bank) i 3,05 p.p. (Grupa) dla łącznego współczynnika kapitałowego (TCR), co odpowiada wymogowi kapitałowemu 2,32 p.p. dla Banku i 2,29 p.p. dla Grupy ponad Wskaźnika Tier 1 oraz co odpowiada wymogowi kapitałowemu 1,73 p.p. dla Banku i 1,71 p.p. dla Grupy ponad Wskaźnik CET1

Poniższa tabela prezentuje te wielkości według stanu na 31 grudnia 2017 r. oraz wielkości obowiązujące w roku 2018.

Wskaźnik kapitałowy 31.12.2017 2018
Wskaźnik kapitału podstawowego
Tier 1 (Wskaźnik CET1)
Bank Grupa Bank Grupa
Minimum 4,50% 4,50% 4,50% 4,50%
Poziom oczekiwany przez KNF 4,50% 4,50%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 3,10% 3,03% 3,10% 3,03%
TSCR CET1 (Łączne wymogi SREP/BION) 12,10% 12,03% 7,60% 7,53%
Bufor zabezpieczenia kapitału 1,25% 1,25% 1,875% 1,875%
Bufor innej instytucji o znaczeniu
systemowym (OSII)
0,25% 0,25% 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 3,00% 3,00%
Bufor antycykliczny
Wymóg połączonego bufora 1,50% 1,50% 5,125% 5,125%
OCR CET1 (Łączne wymogi kapitałowe CET1) 13,60% 13,53% 12,725% 12,655%
Wskaźnik T1 Bank Grupa Bank Grupa
Minimum 6,00% 6,00% 6,00% 6,00%
Poziom oczekiwany przez KNF 3,00% 3,00%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 4,15% 4,06% 4,15% 4,06%
TSCR T1 (Łączne wymogi SREP/BION) 13,15% 13,06% 10,15% 10,06%
Bufor zabezpieczenia kapitału 1,25% 1,25% 1,875% 1,875%
Bufor innej instytucji o znaczeniu
systemowym (OSII)
0,25% 0,25% 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 3,00% 3,00%
Bufor antycykliczny
Wymóg połączonego bufora 1,50% 1,50% 5,125% 5,125%
OCR T1 (Łączne wymogi kapitałowe T1) 14,65% 14,56% 15,275% 15,185%
TCR Bank Grupa Bank Grupa
Minimum 8,00% 8,00% 8,00% 8,00%
Poziom oczekiwany przez KNF 4,00% 4,00%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 5,53% 5,41% 5,53% 5,41%
TSCR TCR (Łączne wymogi SREP/BION) 17,53% 17,41% 13,53% 13,41%
Bufor zabezpieczenia kapitału 1,25% 1,25% 1,875% 1,875%
Bufor innej instytucji o znaczeniu
systemowym (OSII)
0,25% 0,25% 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 3,00% 3,00%
Bufor antycykliczny
Wymóg połączonego bufora 1,50% 1,50% 5,125% 5,125%
OCR TCR (Łączne wymogi kapitałowe TCR) 19,03% 18,91% 18,655% 18,535%

 

Ryzyko kapitałowe wyrażone powyższymi celami/limitami kapitałowymi, jest przedmiotem regularnego pomiaru i monitoringu. W odniesieniu do wszystkich docelowych wartości kapitału ustalono pewne minimalne zakresy tych wartości. Wskaźniki kapitałowe w danym przedziale determinują konieczność podjęcia odpowiednich decyzji lub działań zarządczych. Regularny monitoring ryzyka kapitałowego opiera się na klasyfikacji wskaźników kapitałowych do odpowiednich przedziałów, a następnie przeprowadza się ocenę trendów i czynników mających wpływ na poziom adekwatności kapitałowej.

Wymogi w zakresie funduszy własnych

Grupa oblicza wymogi w zakresie funduszy własnych przy użyciu metod standardowych, realizując jednocześnie projekt stopniowego wdrażania metody ratingów wewnętrznych (IRB) w celu obliczania minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego i uzyskania stosownych decyzji Organów Nadzoru.

Pod koniec 2012 r. Banco de Portugal (będący nadzorcą konsolidującym) we współpracy z Komisją Nadzoru Finansowego (KNF) udzielił zezwolenia na stosowanie metody IRB w odniesieniu do następujących portfeli kredytowych: (i) ekspozycje detaliczne wobec klientów indywidualnych zabezpieczone na nieruchomościach mieszkalnych (RRE), (ii) odnawialne ekspozycje detaliczne (QRRE). Zgodnie z przedmiotową zgodą, minimalne wymogi w zakresie funduszy własnych obliczone z wykorzystaniem metody IRB musiały być czasowo utrzymane na poziomie nie mniejszym niż 80% (tzw. floor nadzorczy) odpowiednich wymogów kapitałowych obliczonych metodą standardową.

W trakcie 2014 roku Bank złożył do Organów Nadzoru wniosek o uzyskanie zgody na objęcie metodą IRB  w ramach „IRB roll-out plan” portfeli: „pozostały detal” i ”korporacyjny”. Bank złożył także do Organów Nadzoru plan wdrożenia metody IRB (roll-out plan) dla pozostałych portfeli: „pozostały detal” i „korporacyjny”.

Pod koniec 2014 roku Bank uzyskał kolejną decyzję wydaną przez Organy Nadzoru w zakresie stosowania metody IRB. Zgodnie z jej treścią dla portfeli RRE i QRRE, wymogi kapitałowe w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego powinny być utrzymywane tymczasowo na poziomie nie mniejszym niż 70% (floor nadzorczy) odpowiednich wymogów kapitałowych obliczonych metodą standardową, dopóki Bank nie wypełni dodatkowych warunków zdefiniowanych przez Nadzorcę.

Jak przedstawiono w półrocznym sprawozdaniu finansowym na koniec czerwca 2017 roku, Bank otrzymał w lipcu 2017 r. zezwolenie Organów Nadzoru (Europejski Bank Centralny we współpracy z KNF) na zastosowanie istotnych zmian w stosowanych modelach IRB (modele LGD) i zniesienie floora nadzorczego. Pozytywny wpływ tej decyzji został w dużej mierze zneutralizowany przez wspomniane wcześniej podwyższenie pod koniec 2017 roku bufora II Filara kredytów walutowych (RRE FX).

Kapitał wewnętrzny

Grupa definiuje kapitał wewnętrzny zgodnie z ustawą Prawo bankowe, jako kwotę niezbędną do pokrycia wszystkich zidentyfikowanych, istotnych rodzajów ryzyka występujących w działalności Grupy oraz zmian otoczenia gospodarczego, uwzględniająca przewidywany poziom ryzyka w przyszłości.

Kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany w zarządzaniu kapitałowym, w procesach zarządzania ekonomiczną adekwatnością kapitałową oraz alokacji kapitału. Grupa zdefiniowała proces wyliczania kapitału wewnętrznego (ekonomicznego). W tym celu dla mierzalnych rodzajów ryzyka wykorzystywane są modele i metody matematyczno-statystyczne.

Utrzymanie ekonomicznej adekwatności kapitałowej oznacza pokrycie (zabezpieczenie) kapitału wewnętrznego (zagregowanej miary ryzyka) przez dostępne zasoby finansowe (fundusze własne). Obowiązek takiego zabezpieczenia ryzyka wynika wprost z ustawy Prawo bankowe, co znalazło odzwierciedlenie w celach/limitach kapitałowych Grupy – buforze kapitału ekonomicznego oraz buforze kapitału ekonomicznego w warunkach skrajnych.

W 2017 roku obydwa powyższe cele kapitałowe zostały spełnione z nadwyżką. Nadwyżka funduszy własnych nad kapitałem wewnętrznym umożliwia dalszy wzrost skali działalności, szczególnie w kierunku produktów generujących wysoki zwrot z uwzględnieniem ponoszonego ryzyka.

Równolegle kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany w procesie alokacji kapitału, do przydzielenia kapitału wewnętrznego na produkty/linie biznesowe, obliczenia miar efektywności uwzględniających ryzyko, ustalenia limitów na ryzyko i realokacji kapitału wewnętrznego.

Adekwatność kapitałowa - stan bieżący, ocena i trendy

Adekwatność kapitałowa dla Grupy w okresie ostatnich trzech lat przedstawia się jak niżej:

Adekwatność kapitałowa 31.12.2017 31.12.2016[2] 31.12.2015[2]
Aktywa ważone ryzykiem 32 693,6 36 730,6 37 129,6
Wymogi w zakresie funduszy własnych, w tym: 2 615,5 2 938,4 2 970,40
– z tytułu ryzyka kredytowego i kredytowego kontrahenta 2 297,7 2 621,8 2 650,40
– z tytułu ryzyka rynkowego 18,3 23,4 29,1
– z tytułu ryzyka operacyjnego 293,4 279 271,1
– z tytułu korekty wartości godziwej z tytułu ryzyka kredytowego 6,1 14,3 19,8
Fundusze własne, w tym: 7 190,6 6 390,7 6 208,9
Kapitał podstawowy Tier 1 6 548,8 6 356,80 6 071,0
Kapitał Tier 2 641,8 33,9 137,9
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR) 21,99% 17,40% 16,72%
Minimalny wymagany poziom 18,91% 16,55% 12,00%
Nadwyżka(+) / Niedobór(-) adekwatności kapitałowej TCR (p.p.) +3,08 +0,85 +4,72
Wskaźnik kapitału Tier 1 (Wskaźnik T1) 20,03% 17,31% 16,35%
Minimalny wymagany poziom 14,56% 12,79% 9,00%
Nadwyżka(+) / Niedobór(-) adekwatności kapitałowej T1 (p.p.) +5,47 +4,52 +7,35
Wskaźnik kapitału podstawowego Tier 1 (Wskaźnik CET1) 20,03% 17,31% 16,35%
Minimalny wymagany poziom 13,53% 12,21% 9,00%
Nadwyżka(+) / Niedobór(-) adekwatności kapitałowej CET1 (p.p.) +6,50 +5,10 +7,35
Wskaźnik dźwigni finansowej 8,88% 8,85% 9,15%

[2] Aktywa ważone ryzykiem i wymogi w zakresie funduszy własnych wyliczone z zastosowaniem ograniczenia (flooru nadzorczego) 70%.

Na koniec 2017 roku, adekwatność kapitałowa mierzona wskaźnikiem kapitału podstawowego Tier 1 i łącznym wskaźnikiem kapitałowym poprawiła się w perspektywie rocznej o 2,7 p.p. (CET1) i 4,6 p.p. (TCR).

Aktywa ważone ryzykiem spadły w 2017 roku o ok.4 mld zł (o 11%), przede wszystkim w rezultacie zniesienia wspomnianego flooru nadzorczego w lipcu 2017 roku.

Fundusze własne zwiększyły się w 2017 roku na skutek zatrzymania pozostałej części wyniku finansowego netto za 2016 rok (wynik finansowy netto za I półrocze 2016 roku był już uwzględniony w funduszach własnych na koniec 2016 roku) oraz przeprowadzonej w grudniu 2017 r. emisji obligacji podporządkowanych w kwocie PLN 700 mln., które zasiliły Kapitał Tier 2.

Minimalne wymagane wielkości wskaźników kapitałowych zostały osiągnięte ze znaczną nadwyżką – nadwyżka raportowanego skonsolidowanego TCR wobec minimalnego poziomu  wymaganego wyniosła na koniec 2017 r. 3,1 p.p., a nadwyżka CET1: 6,5 p.p.

Wskaźnik dźwigni kształtuje się na bezpiecznym poziomie 8-9 %, przy niewielkich zmianach okresowych, i przekracza około trzykrotnie uznawaną za bezpieczną wartość 3%.

W dłuższej perspektywie, poziom adekwatności kapitałowej Grupy oceniany jest jako satysfakcjonujący. Wskaźniki kapitałowe znajdują się w długookresowym trendzie wzrostowym, a ich poziomy znacznie przekraczają minimalne wartości wynikające z regulacji. Poziom współczynników CET1 i TCR w okresie ostatnich 3 lat przedstawiono na poniższym wykresie.