Brak notatek
Twój koszyk jest pusty
Wyślij do drukarki
Usuń

Najlepszym odzwierciedleniem wartości godziwej instrumentów finansowych jest ich wartość rynkowa, która jest możliwa do otrzymania w przypadku sprzedaży aktywa lub do zapłaty w przypadku transferu zobowiązania w korzystnej dla obu stron transakcji rynkowej (cena wyjścia). W przypadku wielu produktów i transakcji, dla których wartość rynkowa wzięta bezpośrednio z kwotowań aktywnego rynku (marking-to-market) nie jest dostępna, wartość godziwa musi być szacowana za pomocą wewnętrznych modeli opartych na dyskontowaniu przepływów finansowych (marking-to-model). Przepływy finansowe dla różnych instrumentów są wyznaczane zgodnie z ich indywidualną charakterystyką, a czynniki dyskontujące uwzględniają zmiany w czasie zarówno rynkowych stóp procentowych, jak i marż.

Zgodnie z MSSF 13 „Wycena wartości godziwej” Grupa stosuje techniki wyceny, które są odpowiednie do okoliczności i w przypadku których są dostępne dostateczne dane do wyceny wartości godziwej, przy maksymalnym wykorzystaniu odpowiednich obserwowalnych danych wejściowych i minimalnym wykorzystaniu nieobserwowalnych danych wejściowych, a mianowicie:

  1. wycena oparta o dane w pełni obserwowalne (kwotowania aktywnego rynku);
  2. modele wyceny wykorzystujące informacje niestanowiące danych z poziomu 1, ale obserwowalne bezpośrednio lub pośrednio;
  3. modele wyceny wykorzystujące dane nieobserwowalne (niepochodzące z aktywnego rynku).

Techniki wyceny przyjęte do ustalenia wartości godziwej są stosowane w sposób ciągły. Zmiana techniki wyceny skutkująca przeniesieniem pomiędzy powyższymi metodami następuje, gdy:

  • transfer z metody 1 do 2 ma miejsce, gdy dla instrumentów finansowych wycenianych według metody 1 na dany dzień bilansowy nie są dostępne kwotowania aktywnego rynku (a uprzednio były);
  • transfer z metody 2 do 3 ma miejsce, gdy dla instrumentów finansowych wycenianych według metody 2 na dany dzień bilansowy uwzględniany w wycenie udział parametrów niepochodzących z rynku stał się istotny (a uprzednio był nieistotny).

Wszystkie modelowe oszacowania zawierają pewną dozę arbitralności i dlatego odzwierciedlają wyłącznie wartość instrumentów, dla których zostały stworzone. W tych warunkach prezentowane wartości różnic między wartościami godziwymi i bilansowymi nie mogą być rozumiane jako korekty wartości ekonomicznej Grupy. Wartość godziwa tych instrumentów jest wyznaczana wyłącznie w celu wypełnienia wymogów prezentacyjnych określonych przez MSSF 13 i MSSF 7.

Główne założenia i metody zastosowane do oszacowania wartości godziwej aktywów i pasywów Grupy są następujące:

 

Należności i zobowiązania wobec banków

Wartość godziwa tych instrumentów finansowych została wyznaczona poprzez zdyskontowanie bieżącymi stopami przyszłych przepływów kapitałowych i odsetkowych przy założeniu ich wystąpienia w terminach kontraktowych.

 

Kredyty i pożyczki udzielone klientom

Wartość godziwa instrumentów tego rodzaju bez określonego harmonogramu spłat, ze względu na ich krótkoterminowy charakter oraz stabilną w czasie politykę Grupy w odniesieniu do tego portfela, jest zbliżona do wartości bilansowej.

Dla zmienno-procentowych produktów leasingowych wartość godziwą oszacowano poprzez skorygowanie wartości bilansowej o zdyskontowane przepływy wynikające z różnicy marż.

Wartość godziwa instrumentów o określonym terminie zapadalności została oszacowana poprzez zdyskontowanie związanych z nimi przepływów finansowych w terminach i na warunkach wynikających z umów przy zastosowaniu bieżących stóp zero kuponowych oraz marż na ryzyko kredytowe.

W przypadku kredytów mieszkaniowych, ze względu na ich długoterminowy charakter, do oszacowania przyszłych przepływów finansowych dodatkowo zostały uwzględnione: efekt wcześniejszej spłaty oraz ryzyko płynności w walutach obcych.

 

Zobowiązania wobec klientów

Wartość godziwa tego rodzaju instrumentów bez terminu wymagalności lub o terminie wymagalności do 30 dni została uznana przez Grupę za zbliżoną do wartości bilansowej.

Wartość godziwa instrumentów o terminie wymagalności ponad 30 dni została wyznaczona poprzez zdyskontowanie bieżącymi stopami (włączając bieżące średnie marże wg głównych walut i przedziałów czasowych) przyszłych przepływów kapitałowych i odsetkowych (włączając pierwotne średnie marże wg głównych walut i przedziałów czasowych) w terminach kontraktowych.

 

Zobowiązania z tytułu emisji strukturyzowanych dłużnych papierów wartościowych

Zobowiązania z tytułu emisji strukturyzowanych dłużnych papierów wartościowych – bankowe papiery wartościowe (BPW), wyceniane są do wartości godziwej zgodnie z opracowanym przez Bank modelem. W modelu tym obliczana jest cena obligacji zerokuponowej, która następnie powiększana jest o cenę opcji stanowiącej podstawę strategii wbudowanej w daną obligację strukturyzowaną.

Wartość godziwą dla pozostałych zobowiązań z tytułu emisji papierów dłużnych wyemitowanych przez Bank (obligacje (BKMO)) oszacowano na podstawie oczekiwanych przepływów pieniężnych przy zastosowaniu bieżących stóp procentowych uwzględniając wysokość marży na ryzyko kredytowe. Bieżący poziom marż został wyznaczony na podstawie ostatnio zawartych transakcji o podobnym ryzyku kredytowym.

 

Zobowiązania podporządkowane i pożyczki średnioterminowe

Wartość godziwa tego rodzaju instrumentów finansowych została oszacowana na podstawie modelu stosowanego do wyznaczania wartości rynkowej obligacji o zmiennym oprocentowaniu przy bieżącym poziomie stóp rynkowych i historycznej marży na ryzyko kredytowe. Podobnie jak w przypadku portfela kredytowego Bank uwzględnia poziom marży pierwotnej jako składnika kosztu finansowania średnioterminowego pozyskanego w przeszłości w relacji do bieżącego poziomu marż dla podobnych instrumentów, o ile można je wiarygodnie określić. Ze względu na brak płynnego rynku pożyczek średnioterminowych jako punktu odniesienia dla ustalenia obecnego poziomu marż, przyjęto marżę historyczną.

 

Poniższa tabela przedstawia wyniki opisanych wyżej analiz na dzień 31 grudnia 2017 roku (tys. zł):

AKTYWA Nota Wartość bilansowa Wartość godziwa
Kredyty i pożyczki udzielone innym bankom 15 254 205 254 152
Kredyty i pożyczki udzielone klientom * 18 47 411 078 45 818 564
 ZOBOWIĄZANIA Nota Wartość bilansowa Wartość godziwa
Zobowiązania wobec banków 26 2 353 131 2 355 464
Zobowiązania wobec klientów 28 57 273 255 57 270 753
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 30 1 156 473 1 161 524
Zobowiązania podporządkowane 34 701 971 701 956

* – Negatywny efekt wyceny portfela kredytowego do wartości godziwej jest w głównej mierze spowodowany wzrostem marż kredytowych. Stosowana przez Bank metodologia wyceny portfela kredytowego zakłada, że bieżące marże w najlepszy sposób odzwierciedlają istniejące warunki rynkowe i sytuację ekonomiczną. Analogiczna zasada jest szeroko stosowana do wyceny nie notowanych na aktywnych rynkach papierów dłużnych. W efekcie, paradoksalnie zawsze, kiedy marże na nowych kredytach rosną, spada wartość godziwa „starego” portfela kredytowego.

 

Modele zastosowane do wyznaczenia wartości godziwej instrumentów finansowych wymienionych w powyższej tabeli nieujmowanych według wartości godziwej w bilansie Grupy, wykorzystują techniki wyceny oparte na parametrach niepochodzących z rynku. W związku z tym, zaliczane są do trzeciej kategorii wyceny.

 

Poniższa tabela przedstawia dane wg stanu na dzień 31 grudnia 2016 roku (tys. zł):

 

AKTYWA Nota Wartość bilansowa Wartość godziwa
Kredyty i pożyczki udzielone innym bankom 15 1 267 811 1 267 563
Kredyty i pożyczki udzielone klientom 18 47 020 043 45 238 237
 ZOBOWIĄZANIA Nota Wartość bilansowa Wartość godziwa
Zobowiązania wobec banków 26 1 270 745 1 271 762
Zobowiązania wobec klientów 28 55 875 609 55 876 129
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 30 1 313 836 1 319 294
Zobowiązania podporządkowane 34 664 004 657 787

 

Poniższa tabela przedstawia wartości bilansowe instrumentów wycenianych do wartości godziwej usystematyzowane według zastosowanej techniki określania wartości godziwej:

Dane w tys. zł., stan na 31.12.2017
 AKTYWA Nota Kwotowania aktywnego rynku Techniki wyceny w oparciu o parametry pochodzące z rynku Techniki wyceny z wykorzystaniem istotnych parametrów nie pochodzących z rynku
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez Rachunek zysków i strat (przeznaczone do obrotu) 16
– instrumenty pochodne 139 734 45 146
– papiery dłużne 338 359
– akcje i udziały 102
Instrumenty pochodne zabezpieczające 17 885 880
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży 19
– papiery dłużne 12 891 592 6 077 287 47 976
– akcje i udziały 329 0 29 632
PASYWA
Zobowiązania finansowe wyceniane do wartości godziwej przez Rachunek zysków i strat (przeznaczone do obrotu) 27
– instrumenty pochodne oraz zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych 0 138 371  44 218
Instrumenty pochodne zabezpieczające 17 176 853
Dane w tys. zł., stan na 31.12.2016
Nota Kwotowania aktywnego rynku Techniki wyceny w oparciu o parametry pochodzące z rynku Techniki wyceny z wykorzystaniem istotnych parametrów nie pochodzących z rynku
AKTYWA
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez Rachunek zysków i strat (przeznaczone do obrotu) 16
– instrumenty pochodne 210 466 27 633
– papiery dłużne 314 476
– akcje i udziały 110
Instrumenty pochodne zabezpieczające 17 17 934
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży 19
– papiery dłużne 14 368 869 2 669 700 53 688
– akcje i udziały 280 200 24 445
PASYWA
Zobowiązania finansowe wyceniane do wartości godziwej przez Rachunek zysków i strat (przeznaczone do obrotu) 27
– instrumenty pochodne oraz zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych 106 853 193 716 27 550
Instrumenty pochodne zabezpieczające 17 1 149 653
Opcje na indeksy Opcje wbudowane w emitowane papiery dłużne i depozyty Opcje walutowe Obligacje komunalne Akcje i udziały
Stan na 1 stycznia 2017 26 199 (26 116) 0 53 688 24 445
Rozliczenie/sprzedaż/zakup 10 998 (10 398) 0 (5 740) 0
Zmiana wyceny ujęta w kapitale własnym 0 0 0 0 5 187
Zmiana wyceny ujęta w Rachunku zysków i strat (w tym: naliczenie odsetek) 5 962 (5 717) 0 28 0
Stan na 31 grudnia 2017 43 159 (42 231) 0 47 976 29 632

 

 

Dla opcji na indeksy zawieranych na nieaktywnym rynku oraz opcji walutowych Grupa zawiera jednocześnie transakcje zamykające back–to-back na rynku międzybankowym, w rezultacie element szacowanego ryzyka kredytowego nie ma wpływu na wynik finansowy.

Oszacowany przez Grupę wpływ korekt z tytułu ryzyka kredytowego kontrahenta nie był znaczący z punktu widzenia poszczególnych transakcji pochodnych zawartych przez Bank. W konsekwencji, Bank nie uznaje wpływu nieobserwowalnych danych wejściowych użytych do wyceny transakcji pochodnych za znaczący i zgodnie z postanowieniami MSSF 13.73 nie klasyfikuje takich transakcji do 3 poziomu hierarchii wartości godziwej.