Brak notatek
Twój koszyk jest pusty
Wyślij do drukarki
Usuń

System ratingów wewnętrznych

Grupa definiuje system ratingowy jako wszystkie metody, procesy, mechanizmy kontroli, systemy gromadzenia danych i systemy informatyczne, które wykorzystuje się przy ocenie ryzyka kredytowego oraz zaliczaniu ekspozycji do odpowiedniej puli charakteryzującej się określonym poziomem ryzyka, w tym także zasady dotyczące nadrzędności modeli ratingowych, o ile mają zastosowanie oraz zasady przełamywania ocen ratingowych. Elementem systemu ratingowego są modele PD, LGD, CCF-EAD (nazywane dalej modelami) oraz metodyki oceny finansowania specjalistycznego.

Ocena ryzyka kredytowego klienta w aspekcie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania (PD) przez klienta opiera się na jednolitej skali ratingowej, zwanej Master Skalą.

Master Skala (MS) składa się z 15 stopni ratingowych, gdzie poszczególne ratingi oznaczają jak niżej:

  1. Maksymalne bezpieczeństwo – tylko dla ekspozycji rządowych
  2. Najwyższa jakość
  3. Bardzo wysoka jakość
  4. Wysoka jakość
  5. Bardzo dobra jakość
  6. Dobra jakość
  7. Średnio wysoka jakość
  8. Średnia jakość
  9. Średnio niska jakość
  10. Niska jakość
  11. Bardzo niska jakość
  12. Ograniczone kredytowanie
  13. Słabe sygnały utraty wartości (impairmentu)
  14. Mocne sygnały utraty wartości (impairmentu)
  15. Niewykonanie zobowiązania.

Ratingi 13 – 15 to ratingi proceduralne, zarezerwowane dla ekspozycji o obniżonej wartości.

Wszyscy klienci z dostępnym kredytowaniem, faktycznie wykorzystujący zatwierdzone limity kredytowe lub nie, i wszyscy inni uczestnicy transakcji kredytowej powinni mieć uprzednio nadany rating i być przypisanymi do odpowiedniej puli.

Odpowiednia polityka kredytowa lub ratingowa powinna określać model właściwy do wygenerowania ratingu lub homogenicznej puli dla danego segmentu klienta.

Każdy stosowany model PD musi zostać skalibrowany do MS na podstawie zaobserwowanego lub szacowanego prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania.

Rating dla rządów, banków centralnych, organizacji międzynarodowych, wielostronnych banków rozwoju oraz Instytucji może zostać przypisany na podstawie ratingu przyznanego przez uznane agencje ratingowe, zmapowanego na Master Scale.

Jeżeli powyższe podmioty będą miały więcej niż jedną ocenę ratingową przyznaną przez uznane agencje ratingowe (split rating), to zawsze należy stosować drugi najlepszy rating z ocen przyznanych przez uznane agencje.

Tabela prezentująca powiązania między wewnętrznymi a zewnętrznymi ocenami ratingowymi została przedstawiona w rozdziale 7.3 Ujawnień. Bank uznaje dla celów porównawczych następujące zewnętrzne agencje ratingowe: Fitch, Moody’s, Standard & Poors.

W przypadku klientów detalicznych rating nadany w rezultacie działania modelu behawioralnego (rating behawioralny) jest z założenia ważniejszy niż nadany w rezultacie działania ratingu aplikacyjnego (rating aplikacyjny), jeżeli tylko rating behawioralny jest nadany. W przypadku klientów korporacyjnych nadany rating jest oceną łączną 3 komponentów: modułu ilościowego opartego na analizie danych ze sprawozdań finansowych, modułu jakościowej oceny Klienta opartego na informacjach pozafinansowych oraz modułu behawioralnego oceniającego charakter dotychczasowej współpracy Klienta z Grupą Banku Millennium (w tym z Bankiem Millennium).

Ratingi proceduralne (13, 14 i 15 wg Master Skali) przyznawane są klientom z symptomami pogorszenia zdolności i wiarygodności kredytowej lub z zadłużeniem przeterminowanym.

Rating proceduralny jest z założenia ważniejszy niż rating aplikacyjny i rating behawioralny.

Po ustaniu przesłanek do nadania któregokolwiek ratingu proceduralnego, ratingi 13 i 14 od razu wygasają, natomiast rating 15 albo wygasa albo jest utrzymywany przez tzw. okres kwarantanny.

Opis procesu ratingów wewnętrznych

Klasa ekspozycji podlegająca stałemu wyłączeniu z metody IRB.

Klasa ekspozycji podlegająca stałemu wyłączeniu z metody IRB.

Klasy ekspozycji podlegające planowi stopniowego wdrożenia metody IRB.

  • Modele PD

Proces ratingowy w Banku Millennium opiera się na następujących zasadach:

  1. Nadanie klasy ryzyka wszystkim klientom i ekspozycjom kredytowym;
  2. Wszystkie decyzje kredytowe powinny być poprzedzone nadaniem klasy ratingowej dla klienta;
  3. W segmencie detalicznym proces nadawania ratingu oparty jest na modelach skoringowych/ratingowych PD;
  4. Proces nadawania ratingu jest procesem niezależnym od procesu podejmowania decyzji kredytowych.

 

Przedstawione zasady nadawania ratingu mają zastosowanie do wszystkich kategorii ekspozycji detalicznych: ekspozycji detalicznych wobec klientów indywidualnych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych, odnawialnych ekspozycji detalicznych oraz pozostałych ekspozycji detalicznych.

Klasa ekspozycji detalicznych wobec klientów indywidualnych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych obejmuje ekspozycje będące kredytem lub pożyczką zabezpieczoną hipoteką na nieruchomości wobec klientów detalicznych (mikroprzedsiębiorstwa i klienci indywidualni).

Klasa odnawialnych ekspozycji detalicznych obejmuje ekspozycje wobec osób fizycznych, niezabezpieczone, odnawialne, o łącznym zaangażowaniu nie przekraczającym 100.000 euro oraz spełniające warunek niskiej zmienności stóp strat.

Wszystkie ekspozycje detaliczne nie zaliczone do powyższych kategorii są traktowane jako pozostałe ekspozycje detaliczne.

 

Kompetencje w procesie nadawania ratingu są podzielone w następujący sposób:

  1. Wprowadzanie danych;
  2. Weryfikacja danych;
  3. Nadanie ostatecznej oceny ryzyka (decyzja automatyczna).

 

Klasy ryzyka wynikające z modeli oraz ratingi proceduralne są nadawane automatycznie i nie podlegają korekcie eksperckiej.

W procesie nadania ratingu, Bank wykorzystuje dane z różnych dostępnych źródeł:

  • źródła wewnętrzne (systemy informatyczne Banku);
  • źródła zewnętrzne (Biuro Informacji Kredytowej S.A.);
  • dane pozyskane od klientów.

 

W zakresie modeli niewykonania zobowiązań (modele PD), w klasie ekspozycji detalicznych funkcjonuje system ratingowy dla mikroprzedsiębiorstw i system ratingowy dla klientów indywidualnych. W ramach obu systemów używane są modele skoringowe behawioralne oraz modele skoringowe aplikacyjne, desygnowane do określonych grup klientów i/lub produktów. W przypadku klientów z symptomami pogorszenia zdolności i wiarygodności kredytowej lub z zadłużeniem przeterminowanym nadawane są ratingi proceduralne.

 

Rating proceduralny ma pierwszeństwo stosowania. Jeśli klient nie posiada ratingu proceduralnego, zastosowanie ma rating behawioralny, o ile został nadany.

Rating behawioralny nadawany jest po raz pierwszy po trzech miesiącach współpracy klienta z Bankiem, a następnie z miesięczną częstotliwością, pod warunkiem, że rachunki klienta spełniają wymogi przewidziane w modelu behawioralnym.

Jeśli klient nie posiada ratingu behawioralnego lub proceduralnego, zastosowanie ma rating aplikacyjny.


  • Modele LGD

W zakresie modeli strat z tytułu niewykonania zobowiązań (LGD), zostały one zbudowane dla dwóch portfeli:

  1. portfela niezabezpieczonego dla klientów detalicznych,
  2. portfela zabezpieczonego przez nieruchomości mieszkalne dla klientów detalicznych.

Zgodnie z CRR, banki maja za zadanie estymować parametry LGD wykorzystując dane dotyczące niewykonanych zobowiązań w ramach wszystkich dostępnych źródeł oraz uwzględniając wszystkie informacje istotne z punktu widzenia szacowania poziomu straty ekonomicznej.

Z tego powodu Bank przeprowadził oszacowanie parametrów LGD na bazie danych, która obejmuje wszystkie przypadki niewykonania zobowiązania wynikające z ilościowych i jakościowych przesłanek definicji niewykonania zobowiązania.

Zgodnie z metodologią wyliczenia LGD, głównymi elementami obliczeń są: prawdopodobieństwo uzdrowienia, lub zakończenie procesu windykacji klienta, wartość odzysków, koszty oraz stopa dyskontowa.

Bank przyjął następujące podejście do budowy modeli LGD:

  1. Oszacowanie prawdopodobieństwa ścieżki wyjścia ze stanu niewykonania zobowiązania – drzewo prawdopodobieństwa;
  2. Oszacowanie parametrów straty dla każdej ze ścieżek wyjścia ze stanu niewykonania zobowiązania.

Strata z tytułu niewykonania zobowiązania jest szacowana na poziomie transakcji.


  • Modele ekspozycji w momencie niewykonania zobowiązania (EAD)

Model EAD został zbudowany dla ekspozycji portfela detalicznego. Przy estymacji EAD, ekspozycja na moment niewykonania zobowiązania była porównywana z wartością limitu i zaangażowaniem bilansowym zaobserwowanym na rok przed zdarzeniem niewykonania zobowiązania. Kalkulacja parametrów ekwiwalentu bilansowego (CCF) była przeprowadzona dla grup produktów, dla których istniała możliwość wystąpienia zaangażowania pozabilansowego oraz Bank dysponował istotną liczbą obserwacji pozwalającą na wnioskowanie statystyczne, tj. dla limitów w rachunkach (overdrafty) oraz kart kredytowych (portfel QRRE). W przypadku gwarancji, dla których liczba obserwacji była zbyt mała dla przeprowadzenia analiz statystycznych, przyjęto konserwatywną wartość CCF. Jednocześnie nie opracowano modelu EAD dla portfela RRE, z racji nieistotnej liczby obserwacji.

Grupa Millennium klasyfikuje jako ekspozycje kapitałowe udziały oraz instrumenty kapitałowe posiadane przez jakiekolwiek jednostki Banku, z wyłączeniem, w ujęciu skonsolidowanym, udziałów reprezentujących inwestycje w spółki zależne, które są klasyfikowane jako transakcje wewnątrzgrupowe. Jednak ze względu na fakt, że łączna wartość portfela kapitałowego Grupy jest nieistotna, postanowiono stale wyłączyć przedmiotowe ekspozycje z podejścia IRB i wyliczać dla nich wymóg kapitałowy zgodnie z podejściem standardowym.

Poniższa tabela prezentuje podstawowe agregaty i parametry używane przy wyliczaniu wymogów w zakresie funduszy własnych metodą IRB. Dla klas ekspozycji objętych metodą IRB wskazane są wielkości ekspozycji, CCF, średnie PD, ilość dłużników, średnie LGD, aktywa ważone ryzykiem, średnia waga ryzyka, strata oczekiwana ora korekty wartości i rezerwy, w zakresach prawdopodobieństwa wystąpienia niewykonania zobowiązania (PD).

[EU CR6] – Metoda IRB – ekspozycje na ryzyko kredytowe w podziale na kategorie eskpozycji i zakresy PD
Zakres PD Oryginalna ekspozycja bilansowa brutto Ekspozycja pozabilansowa przed CCF Średnie CCF EAD po CRM i po CCF Średnie PD Ilość dłużników Średnie LGD RWA Średnia waga ryzyka Strata oczekiwana (EL) Korekty wartości i rezerwy
QRRE 0,00 do <0,15 202 489 1 146 200 77,3% 1 088 567 0,1% 152 701 63,9% 36 811 3,4% 556 4 629
QRRE 0,15 do <0,25 120 579 300 126 81,5% 365 243 0,2% 65 720 62,2% 24 792 6,8% 437 1 530
QRRE 0,25 to <0,50 144 571 213 434 83,3% 322 355 0,4% 54 606 62,4% 39 073 12,1% 785 1 401
QRRE 0,50 to <0,75 208 024 165 577 85,0% 348 830 0,7% 54 341 63,0% 68 468 19,6% 1 561 1 604
QRRE 0,75 to <2,50 388 838 189 963 85,9% 552 028 1,6% 74 721 64,3% 206 541 37,4% 5 804 2 750
QRRE 2,50 to <10,00 229 400 62 024 87,0% 283 367 5,6% 38 189 65,1% 250 857 88,5% 10 386 2 081
QRRE 10,00 to <100,00 118 103 16 030 88,7% 132 317 28,2% 17 031 66,3% 243 016 183,7% 24 767 1 876
QRRE 100,00 (default) 119 845 3 919 0,0% 119 845 100,0% 18 526 99,4% 59 956 50,0% 119 167 50 628
QRRE Razem 1 531 849 2 097 272 80,1% 3 212 552 5,8% 475 835 65,1% 929 514 28,9% 163 463 66 500
Residential Retail 0,00 do <0,15 14 863 119 263 377 0,0% 14 863 119 0,1% 77 389 32,3% 1 017 154 6,8% 3 839 13 705
Residential Retail 0,15 do <0,25 3 625 209 42 855 0,0% 3 625 209 0,2% 16 416 34,3% 483 377 13,3% 2 220 4 263
Residential Retail 0,25 to <0,50 1 750 193 29 023 0,0% 1 750 193 0,4% 8 202 34,1% 413 232 23,6% 2 327 2 084
Residential Retail 0,50 to <0,75 1 639 619 14 736 0,0% 1 639 619 0,7% 7 278 34,6% 597 201 36,4% 4 023 3 851
Residential Retail 0,75 to <2,50 1 770 240 19 440 0,0% 1 770 240 1,7% 7 691 34,8% 1 117 850 63,1% 10 200 5 650
Residential Retail 2,50 to <10,00 995 305 11 966 0,00% 995 305 5,6% 4 109 34,8% 1 245 111 125,1% 19 472 9 255
Residential Retail 10,00 to <100,00 627 645 1 160 0,0% 627 645 19,3% 2 564 35,0% 1 235 236 196,8% 42 773 12 504
Residential Retail 100,00 (default) 882 953 262 0,0% 882 953 100,0% 2 896 76,6% 1 515 334 171,6% 676 230 224 525
Residential Retail Razem 26 154 283 382 820 0,0% 26 154 283 4,3% 126 545 34,6% 7 624 494 29,2% 761 084 275 837
Total Razem 27 686 132 2 480 091 67,8% 29 366 835 4,5% 550 988 38,0% 8 554 008 29,1% 924 547 342 337

Poniższa tabela prezentuje weryfikację historyczną PD dla poszczególnych kategorii ekspozycji.

[EU CR9] – Model IRB – weryfikacja historyczna PD dla poszczególnych kategorii ekspozycji
Klasa ekspozycji Zakres PD Ekwiwalent ratingu zewnętrznego Średnie ważone PD Arytmetyczna średnia PD po dłużnikach Ilość dłużników Ilość dłużników w ciągu roku którzy weszli w stan niewykonania zobowiązania W tym nowi dłużnicy Średnia historyczna roczna stopa default
Koniec poprzedniego roku Koniec roku
QRRE <0,06% – 0,12%) 0,08% 0,08% 148 087 152 383 81 0 0,04%
QRRE <0,12% – 0,18%) 0,15% 0,15% 22 869 29 809 32 2 0,08%
QRRE <0,18% – 0,28%) 0,23% 0,23% 35 687 35 727 66 4 0,12%
QRRE <0,28% – 0,53%) 0,39% 0,39% 45 817 54 442 163 6 0,26%
QRRE <0,53% – 0,95%) 0,71% 0,71% 46 720 54 102 272 5 0,55%
QRRE <0,95% – 1,73%) 1,28% 1,28% 43 330 48 623 441 18 0,93%
QRRE <1,73% – 2,94%) 2,25% 2,25% 26 508 25 897 407 22 1,52%
QRRE <2,94% – 4,90%) 3,80% 3,80% 17 547 17 491 446 39 2,22%
QRRE <4,90% – 7,60%) 6,10% 6,10% 11 243 11 993 422 55 3,39%
QRRE <7,60% – 12%) 9,55% 9,55% 8 556 7 288 490 70 4,58%
QRRE <12% – 20%) 15,63% 15,64% 9 576 7 492 738 8 8,14%
QRRE <20% – 100%) 76,74% 44,14% 8 751 9 437 2 900 49 34,75%
Residential Retail <0,06% – 0,12%) 0,08% 0,08% 80 660 77 389 52 0 0,05%
Residential Retail <0,12% – 0,18%) 0,15% 0,15% 5 680 10 437 6 1 0,12%
Residential Retail <0,18% – 0,28%) 0,23% 0,23% 6 089 5 979 15 0 0,20%
Residential Retail <0,28% – 0,53%) 0,39% 0,39% 7 602 8 202 26 0 0,29%
Residential Retail <0,53% – 0,95%) 0,71% 0,71% 5 384 7 278 38 0 0,52%
Residential Retail <0,95% – 1,73%) 1,28% 1,28% 4 211 4 747 32 0 0,79%
Residential Retail <1,73% – 2,94%) 2,25% 2,25% 2 735 2 944 45 0 1,30%
Residential Retail <2,94% – 4,90%) 3,80% 3,80% 1 911 2 097 25 0 1,79%
Residential Retail <4,90% – 7,60%) 6,10% 6,10% 1 324 1 348 25 0 2,64%
Residential Retail <7,60% – 12%) 9,55% 9,55% 844 664 29 0 4,07%
Residential Retail <12% – 20%) 16,49% 16,40% 2 683 2 401 229 0 10,23%
Residential Retail <20% – 100%) 59,01% 57,89% 212 163 115 1 50,66%

Porównanie wartości PD zrealizowanych z modelowymi

Poniższe tabele przedstawiają wyliczenia zrealizowanych stóp niewykonania zobowiązań oraz szacowanych wartości stopy niewykonania zobowiązań, dla portfeli objętych zezwoleniem na stosowanie metody IRB.

Zrealizowane i szacowane stopy niewykonania zobowiązań („default”) dla portfela QRRE (w %)
Okres Szacowana stopa default Zrealizowana stopa default
2013 2,74% 2,16%
2014 2,68% 1,99%
2015 2,69% 1,82%
2016 2,47% 1,59%
2017 2,27% 1,45%
Zrealizowane i szacowane stopy niewykonania zobowiązań („default”) dla portfela kredytów zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych (w %)
Okres Szacowana stopa default Zrealizowana stopa default
2013 0,80% 0,49%
2014 0,78% 0,48%
2015 0,82% 0,55%
2016 0,88% 0,60%
2017 0,91% 0,53%

W przypadku portfela QRRE można zaobserwować dalsze obniżanie się zrealizowanych stóp niewykonania zobowiązań („default”) w ostatnich latach i są mniejsze niż szacowane. Obserwowane obniżenie zrealizowanych stóp default w ostatnich latach jest zgodne z trendami obserwowanymi na rynku i może być wyjaśnione korzystną i stabilną sytuacją makroekonomiczną.

 

W przypadku portfela RRE zrealizowane stopy niewykonania zobowiązania są nieznacznie niższe w ostatnim roku (i pozostają na znacząco niższym poziomie niż wartości szacowane). Spadek ten wynika z dobrej sytuacji makroekonomicznej, jak również z malejącego udziału kredytów denominowanych do walut obcych (przede wszystkim CHF), w przypadku których obserwowane ryzyko jest obecnie wyższe, niż dla kredytów w PLN.

 

W przypadku obydwu portfeli zrealizowane stopy default były mniejsze niż przeciętne prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania (PD), przede wszystkim, z powodu uwzględniania w szacowaniu długookresowego PD dodatkowego konserwatywnego buforu, związanego z błędami oszacowań, który podwyższa szacowane wartości parametru PD.

Porównanie wartości CCF zrealizowanych z modelowymi

Analizę zrealizowanych współczynników CCF przeprowadzono dla przypadków z portfela QRRE wchodzących w default w ciągu roku kalendarzowego 2017 (okres sprawozdawczy) oraz 2016 (okres porównawczy), które na koniec roku poprzedzającego dany okres (odpowiednio na dzień 31.12.2016 oraz 31.12.2015) znajdowały się poza defaultem i posiadały dodatnią ekspozycję pozabilansową. Analiza polegała na porównaniu średnich zrealizowanych wartości współczynników konwersji ze średnimi wartościami modelowymi (w obu przypadkach zastosowano średnią ważoną wielkością ekspozycji pozabilansowej). Współczynniki modelowe uwzględniają szereg narzutów konserwatywnych i powinny przewyższać faktycznie zrealizowane wartości. Otrzymane wyniki podano w poniższej tabeli.

Porównanie wartości CCF zrealizowanych z modelowymi
CCF 2017 2016
CCF modelowy 91,3% 86,1%
CCF zrealizowany 57,2% 61,0%

Zarówno w okresie sprawozdawczym jak i porównawczym zrealizowane wartości współczynników CCF nie przekroczyły wartości modelowych. W związku z tym, że Bank nie zanotował wyższych od spodziewanych poziomów współczynników konwersji kredytowej ten element ryzyka kredytowego nie prowadzi do wystąpienia wyższych od spodziewanych strat.

Porównanie wartości LGD zrealizowanych z modelowymi

Analizę zrealizowanych współczynników LGD przeprowadzono dla przypadków z portfeli RRE i QRRE. Wyznaczenie zrealizowanych wartości LGD wymaga dłuższej perspektywy czasowej, gdyż odzyski mogą wystąpić dopiero długo po wejściu ekspozycji w stan defaultu. W związku z tym wyliczenie zrealizowanych wartości LGD zostało oparte na przypadkach wchodzących w default do grudnia 2015 roku. Wyznaczony na tych przypadkach średni poziom LGD porównano ze średnim poziomem LGD stosowanym w ramach metody IRB na potrzeby wyznaczania wymogów kapitałowych (w obu przypadkach zastosowano średnią ważoną wielkością ekspozycji). Wartości modelowe uwzględniają szereg narzutów konserwatywnych (w tym dodatkowy mnożnik nałożony decyzją IRB z lipca 2017 roku, wraz z udzieleniem zgodny na stosowanie zmienionych modeli LGD dla portfeli RRE i QRRE) i powinny przewyższać faktycznie zrealizowane straty. Otrzymane wyniki podano w poniższej tabeli.

Porównanie wartości LGD zrealizowanych z modelowymi
LGD Portfel
RRE QRRE
Zrealizowana 24,9% 50,7%
Modelowana 38,3% 69,4%

Dla obu analizowanych portfeli modelowe wartości strat znacząco przewyższyły poziomy zrealizowane. Można zatem stwierdzić że nie wystąpiły nadspodziewane straty związane z poziomami LGD, a stosowane wartości parametrów okazały się wystarczająco konserwatywne.

 

Grupa nie posiada spółek prowadzących działalność kredytową za granicą. (CRR art. 452.j)

Tabela EU CR10 – IRB (kredytowanie specjalistyczne i ekspozycje kapitałowe)

Z uwagi na fakt, że nie stosowana jest metoda IRB dla kredytowania specjalistycznego i ekspozycji kapitałowych, Tabela EU CR10 (EBA/GL/2016/11) nie jest prezentowana.

 

Tabela EU CR7 – Metoda IRB – wpływ kredytowych instrumentów pochodnych stosowanych jako techniki ograniczania ryzyka kredytowego na aktywa ważone ryzykiem

Z uwagi na fakt, że kredytowe instrumenty pochodne nie są stosowane jako techniki ograniczania ryzyka kredytowego, Tabela EU CR7 nie jest prezentowana (EBA/GL/2016/11).