Brak notatek
Twój koszyk jest pusty
Wyślij do drukarki
Usuń

Adekwatność kapitałowa

Zarządzanie i planowanie kapitałowe

Zarządzanie kapitałowe odnosi się do dwóch obszarów: zarządzania adekwatnością kapitałową i alokacji kapitału. Dla obydwu z tych obszarów określone zostały cele zarządcze.

Celem zarządzania adekwatnością kapitałową jest: (a) zapewnienie wypłacalności w warunkach normalnych i w warunkach skrajnych (ekonomiczna adekwatność kapitałowa/kapitał wewnętrzny oraz (b) spełnienie wymagań określonych w przepisach zewnętrznych (regulacyjna adekwatność kapitałowa). Realizując ten cel, Bank dąży do osiągnięcia wewnętrznych długookresowych limitów (celów) kapitałowych, określonych w Strategii Ryzyka.

Z kolei celem alokacji kapitału jest kreowanie wartości dla właścicieli poprzez maksymalizację zwrotu z działalności obciążonej ryzykiem, biorąc pod uwagę ustalony apetyt na ryzyko.

 

W ramach zarządzania kapitałowego realizowany jest również proces planowania kapitału. Celem tego procesu jest określenie funduszy własnych (baza kapitałowa określająca możliwość podjęcia ryzyka) i wykorzystania kapitału (wymogi kapitału regulacyjnego i kapitału ekonomicznego) w taki sposób, aby zapewnić spełnienie limitów (celów) kapitałowych, przy założeniu realizacji przewidywanej strategii biznesowej i profilu ryzyka – w normalnych i skrajnych warunkach ekonomicznych.

Regulacyjna adekwatność kapitałowa

Grupa jest zobowiązana na mocy prawa do spełnienia minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych, określonych w art. 92 CRR. Jednocześnie przy ustalaniu limitów/celów kapitałowych uwzględniono:

  • Minimalne poziomy oczekiwane przez KNF;
  • Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) – zalecenie KNF dotyczące dodatkowego wymogu kapitałowego dla zabezpieczenia ryzyka wynikającego z walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych, wynikające z art. 138 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo bankowe. Wysokość tego bufora jest ustalana dla poszczególnych banków corocznie przez KNF w wyniku procesu Badania i Oceny Nadzorczej (BION) i obejmuje ryzyko niedostatecznie pokryte – zdaniem KNF – przez minimalne wymogi w zakresie funduszy własnych, określone w art. 92 CRR. Aktualnie bufor ten został ustalony w zaleceniach KNF w listopadzie i grudniu 2017 roku w wysokości 5,53 p.p. (Bank) i 5,41 p.p. (Grupa) dla łącznego wskaźnika kapitałowego (TCR), co odpowiada wymogowi kapitałowemu na poziomie 4,15 p.p. (Bank) i 4,06 p.p. (Grupa) ponad Wskaźnik Tier1 oraz 3,10 p.p. (Bank) i 3,03 p.p. (Grupa) ponad Wskaźnik CET1[1];
  • Wymóg połączonego bufora – określony w ustawie o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym – który składa się z:
Bufora zabezpieczenia kapitału w wysokości 1,25%, przy czym od początku 2018 roku jest on podwyższony do 1,875%, a od początku 2019 roku osiągnie docelową wielkość 2,5%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) – w wysokości 0,25%, przy czym wysokość jest corocznie ustalana przez KNF
Bufor ryzyka systemowego w wysokości 3% obowiązujący od początku 2018 roku
Bufor antycykliczny w wysokości 0%

[1] Zalecenie to zastępuje poprzednie zalecenie z 2016 r. dotyczące utrzymania funduszy własnych na pokrycie dodatkowego wymogu kapitałowego poziomie 3,09 p.p. (Bank) i 3,05 p.p. (Grupa) dla łącznego współczynnika kapitałowego (TCR), co odpowiada wymogowi kapitałowemu 2,32 p.p. dla Banku i 2,29 p.p. dla Grupy ponad Wskaźnika Tier 1 oraz co odpowiada wymogowi kapitałowemu 1,73 p.p. dla Banku i 1,71 p.p. dla Grupy ponad Wskaźnik CET1

Zgodnie z obowiązującymi przepisami i zaleceniami Komisji Nadzoru Finansowego, Bank ustalił minimalne poziomy współczynników kapitałowych, będące jednocześnie celami/limitami kapitałowymi. Są to wielkości OCR (łącznych wymogów kapitałowych) dla poszczególnych wskaźników.

Poniższa tabela prezentuje te wielkości według stanu na 31 grudnia 2017 r. oraz wielkości obowiązujące w roku 2018.

Wskaźnik kapitałowy 31.12.2017 2018
Wskaźnik kapitału podstawowego Tier 1 (Wskaźnik CET1) Bank Grupa Bank Grupa
Minimum 4,50% 4,50% 4,50% 4,50%
Poziom oczekiwany przez KNF 4,50% 4,50%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 3,10% 3,03% 3,10% 3,03%
TSCR CET1 (Łączne wymogi SREP/BION) 12,10% 12,03% 7,60% 7,53%
Bufor zabezpieczenia kapitału 1,25% 1,25% 1,875% 1,875%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,25% 0,25% 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 3,00% 3,00%
Bufor antycykliczny 0% 0% 0% 0%
Wymóg połączonego bufora 1,50% 1,50% 5,125% 5,125%
OCR CET1 (Łączne wymogi kapitałowe CET1) 13,60% 13,53% 12,725% 12,625%
Wskaźnik T1 Bank Grupa Bank Grupa
Minimum 6,00% 6,00% 6,00% 6,00%
Poziom oczekiwany przez KNF 3,00% 3,00%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 4,15% 4,06% 4,15% 4,06%
TSCR T1 (Łączne wymogi SREP/BION) 13,15% 13,06% 10,15% 10,06%
Bufor zabezpieczenia kapitału 1,25% 1,25% 1,875% 1,875%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,25% 0,25% 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 3,00% 3,00%
Bufor antycykliczny 0% 0% 0% 0%
Wymóg połączonego bufora 1,50% 1,50% 5,125% 5,125%
OCR T1 (Łączne wymogi kapitałowe T1) 14,65% 14,56% 15,275% 15,185%
TCR Bank Grupa Bank Grupa
Minimum 8,00% 8,00% 8,00% 8,00%
Poziom oczekiwany przez KNF 4,00% 4,00%
Bufor II Filara kredytów walutowych (RRE FX) 5,53% 5,41% 5,53% 5,41%
TSCR TCR (Łączne wymogi SREP/BION) 17,53% 17,41% 13,53% 13,41%
Bufor zabezpieczenia kapitału 1,25% 1,25% 1,875% 1,875%
Bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym (OSII) 0,25% 0,25% 0,25% 0,25%
Bufor ryzyka systemowego 3,00% 3,00%
Bufor antycykliczny  0% 0% 0% 0%
Wymóg połączonego bufora 1,50% 1,50% 5,125% 5,125%
OCR TCR (Łączne wymogi kapitałowe TCR) 19,03% 18,91% 18,655% 18,535%

Ryzyko kapitałowe wyrażone powyższymi celami/limitami kapitałowymi, jest przedmiotem regularnego pomiaru i monitoringu. W odniesieniu do wszystkich docelowych wartości kapitału ustalono minimalne zakresy tych wartości. Wskaźniki kapitałowe w danym przedziale determinują konieczność podjęcia odpowiednich decyzji lub działań zarządczych. Regularny monitoring ryzyka kapitałowego opiera się na klasyfikacji wskaźników kapitałowych do odpowiednich przedziałów, a następnie przeprowadza się ocenę trendów i czynników mających wpływ na poziom adekwatności kapitałowej.

Wymogi w zakresie funduszy własnych

Grupa jest w trakcie realizacji projektu stopniowego wdrażania metody ratingów wewnętrznych (IRB) w celu obliczania minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego i oblicza wymogi w zakresie funduszy własnych przy użyciu metody IRB oraz metody standardowej dla ryzyka kredytowego oraz metod standardowych dla innych rodzajów ryzyka.

Pod koniec 2012 r. Banco de Portugal (będący nadzorcą konsolidującym) we współpracy z Komisją Nadzoru Finansowego (KNF) udzielił zezwolenia na stosowanie metody IRB w odniesieniu do następujących portfeli kredytowych: (i) ekspozycje detaliczne wobec klientów indywidualnych zabezpieczone na nieruchomościach mieszkalnych (RRE), (ii) odnawialne ekspozycje detaliczne (QRRE). Zgodnie z przedmiotową zgodą, minimalne wymogi w zakresie funduszy własnych obliczone z wykorzystaniem metody IRB musiały być czasowo utrzymane na poziomie nie mniejszym niż 80% (tzw. floor nadzorczy) odpowiednich wymogów kapitałowych obliczonych metodą standardową.

W trakcie 2014 roku Bank złożył do Organów Nadzoru wniosek o uzyskanie zgody na objęcie metodą IRB  w ramach „IRB roll-out plan” portfeli: „pozostały detal” i ”korporacyjny”.

Pod koniec 2014 roku Bank uzyskał kolejną decyzję wydaną przez Organy Nadzoru w zakresie stosowania metody IRB. Zgodnie z jej treścią dla portfeli RRE i QRRE, wymogi kapitałowe w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka kredytowego powinny być utrzymywane tymczasowo na poziomie nie mniejszym niż 70% (tzw. floor nadzorczy) odpowiednich wymogów kapitałowych obliczonych metodą standardową, dopóki Bank nie wypełni dodatkowych warunków zdefiniowanych przez Nadzorcę.

Jak przedstawiono w półrocznym sprawozdaniu finansowym na koniec czerwca 2017 roku, Bank otrzymał w lipcu 2017 r. zezwolenie Organów Nadzoru (Europejski Bank Centralny we współpracy z KNF) na zastosowanie istotnych zmian w stosowanych modelach IRB (modele LGD) i zniesienie floora nadzorczego. Pozytywny wpływ tej decyzji został w dużej mierze zneutralizowany przez wspomniane wcześniej podwyższenie pod koniec 2017 roku bufora II Filara kredytów walutowych (RRE FX).

Kapitał wewnętrzny

Grupa definiuje kapitał wewnętrzny zgodnie z ustawą Prawo bankowe, jako kwotę niezbędną do pokrycia wszystkich zidentyfikowanych, istotnych rodzajów ryzyka występujących w działalności Grupy oraz zmian otoczenia gospodarczego, uwzględniająca przewidywany poziom ryzyka w przyszłości.

Kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany w zarządzaniu kapitałowym, w procesach zarządzania ekonomiczną adekwatnością kapitałową oraz alokacji kapitału. Grupa zdefiniowała proces wyliczania kapitału wewnętrznego (ekonomicznego). W tym celu dla mierzalnych rodzajów ryzyka wykorzystywane są modele i metody matematyczno-statystyczne.

Utrzymanie ekonomicznej adekwatności kapitałowej oznacza pokrycie (zabezpieczenie) kapitału wewnętrznego (zagregowanej miary ryzyka) przez dostępne zasoby finansowe (fundusze własne). Obowiązek takiego zabezpieczenia ryzyka wynika wprost z ustawy Prawo bankowe, co znalazło odzwierciedlenie w celach/limitach kapitałowych Grupy – buforze kapitału ekonomicznego oraz buforze kapitału ekonomicznego w warunkach skrajnych.

W 2017 roku obydwa powyższe cele kapitałowe zostały spełnione z nadwyżką. Nadwyżka funduszy własnych nad kapitałem wewnętrznym umożliwia dalszy wzrost skali działalności, szczególnie w kierunku produktów generujących wysoki zwrot z uwzględnieniem ponoszonego ryzyka.

Równolegle kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany w procesie alokacji kapitału, do przydzielenia kapitału wewnętrznego na produkty/linie biznesowe, obliczenia miar efektywności uwzględniających ryzyko, ustalenia limitów na ryzyko i realokacji kapitału wewnętrznego.

Adekwatność kapitałowa - stan bieżący, ocena i trendy

Adekwatność kapitałowa dla Grupy i Banku Millennium w okresie ostatnich trzech lat przedstawia się jak niżej:

Adekwatność kapitałowa 31.12.2017 31.12.2016[2] 31.12.2015[2]
Aktywa ważone ryzykiem 32 693,6 36 730,6 37 129,6
Wymogi w zakresie funduszy własnych, w tym: 2 615,5 2 938,4 2 970,4
– z tytułu ryzyka kredytowego i kredytowego kontrahenta 2 297,7 2 621,8 2 650,4
– z tytułu ryzyka rynkowego 18,3 23,4 29,1
– z tytułu ryzyka operacyjnego 293,4 279,0 271,1
– z tytułu korekty wartości godziwej z tytułu ryzyka kredytowego 6,1 14,3 19,8
Fundusze własne, w tym: 7 190,6 6 390,7 6 208,9
Kapitał podstawowy Tier 1 6 548,8 6 356,8 6 071,0
Kapitał Tier 2 641,8 33,9 137,9
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR) 21,99% 17,40% 16,72%
Minimalny wymagany poziom 18,91% 16,55% 12,00%
Nadwyżka(+) / Niedobór(-) adekwatności kapitałowej TCR (p.p.) +3,08 +0,85 +4,72
Wskaźnik kapitału Tier 1 (Wskaźnik T1) 20,03% 17,31% 16,35%
Minimalny wymagany poziom 14,56% 12,79% 9,00%
Nadwyżka(+) / Niedobór(-) adekwatności kapitałowej T1 (p.p.) +5,47 +4,52 +7,35
Wskaźnik kapitału podstawowego Tier 1 (Wskaźnik CET1) 20,03% 17,31% 16,35%
Minimalny wymagany poziom 13,53% 12,21% 9,00%
Nadwyżka(+) / Niedobór (-) adekwatności kapitałowej CET1 (p.p.) +6,50 +5,10 +7,35
Wskaźnik dźwigni finansowej 8,88% 8,85% 9,15%

[2] Aktywa ważone ryzykiem i wymogi w zakresie funduszy własnych wyliczone z zastosowaniem ograniczenia (flooru nadzorczego) 70%.

Adekwatność kapitałowa 31.12.2017 31.12.2016[3] 31.12.2015[2]
Aktywa ważone ryzykiem 31 927,7 36 198,7 36 755,7
Wymogi w zakresie funduszy własnych, w tym: 2 554,2 2 895,9 2 940,5
– z tytułu ryzyka kredytowego i kredytowego kontrahenta 2 260,4 2 601,2 2 643,6
– z tytułu ryzyka rynkowego 18,3 23,4 29,1
– z tytułu ryzyka operacyjnego 269,4 257,0 248,0
– z tytułu korekty wartości godziwej z tytułu ryzyka kredytowego 6,2 14,3 19,8
Fundusze własne, w tym: 7 002,3 6 252,4 6 081,3
Kapitał podstawowy Tier 1 6 360,5 6 218,5 5 943,4
Kapitał Tier 2 641,8 33,9 137,9
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR) 21,93% 17,27% 16,55%
Minimalny wymagany poziom 19,03% 16,59% 12,00%
Nadwyżka(+) / Niedobór adekwatności kapitałowej (-)
TCR (p.p.)
+2,9 +0,68 +4,55
Wskaźnik kapitału Tier 1 (Wskaźnik T1) 19,92% 17,18% 16,17%
Minimalny wymagany poziom 14,65% 12,82% 9,00%
Nadwyżka(+) / Niedobór adekwatności kapitałowej (-) T1 (p.p.) +5,27 +4,36 +7,17
Wskaźnik kapitału podstawowego Tier 1 (Wskaźnik CET1) 19,92% 17,18% 16,17%
Minimalny wymagany poziom 13,60% 12,23% 9,00%
Nadwyżka(+) / Niedobór adekwatności kapitałowej (-) CET1 (p.p.) +6,32 +4,95 +7,17
Wskaźnik dźwigni finansowej 8,68% 8,74% 9,02%

[2] Aktywa ważone ryzykiem i wymogi w zakresie funduszy własnych wyliczone z zastosowaniem ograniczenia (flooru nadzorczego) 70%.

[3] Aktywa ważone ryzykiem i wymogi w zakresie funduszy własnych wyliczone z zastosowaniem ograniczenia (flooru nadzorczego) 70%.

Na koniec 2017 roku, adekwatność kapitałowa mierzona wskaźnikiem kapitału podstawowego Tier 1 i łącznym wskaźnikiem kapitałowym poprawiła się w perspektywie rocznej zarówno dla Banku jak i Grupy o 2,7 p.p. (CET1) i 4,6 p.p. (TCR).

Aktywa ważone ryzykiem spadły w 2017 roku o ok. 4 mld zł (o 11%)[1], przede wszystkim w rezultacie zniesienia wspomnianego flooru nadzorczego w lipcu 2017 roku.

Fundusze własne zwiększyły się w 2017 roku na skutek zatrzymania pozostałej części wyniku finansowego netto za 2016 rok (wynik finansowy netto za I półrocze 2016 roku był już uwzględniony w funduszach własnych na koniec 2016 roku) oraz przeprowadzonej w grudniu 2017 r. emisji obligacji podporządkowanych w kwocie PLN 700 mln., które zasiliły Kapitał Tier 2.

Zatem minimalne wielkości wskaźników kapitałowych wymagane przez KNF dla Banku jak i Grupy zostały osiągnięte ze znaczną nadwyżką. Na koniec 2017 roku nadwyżka dla TCR Grupy była 3.1 p.p. a nadwyżka dla wskaźnika CET1 była 6,5 p.p.. Nadwyżka nad nowymi minimalnymi wymogami na 2018 r. dla wskaźnika TCR dla Grupy była na poziomie 3,5 p.p., a dla wskaźnika CET1 na poziomie 7,4 p.p.

W listopadzie 2017 r. KNF wydał zalecenie w sprawie polityki dywidendowej banków, w którym wyznaczył następujące dodatkowe bufory dla wypłaty dywidendy (ponad minimum wymagane dla TCR):  +1,5% w celu wypłaty 50%; dodatkowo 0,625% (pełny bufor zabezpieczający 2,5%) w celu wypłaty 75%; + dodatkowy bufor „stress test add-on” (3,47% dla Banku/Grupy) w celu wypłaty 100%. KNF utrzymał także dodatkowe kryteria dla banków z portfelami walutowych kredytów hipotecznych (K1, odnoszący się do udziału hipotek walutowych w całym portfelu kredytowym oraz K2, biorący pod uwagę udział w tych kredytach walutowych kredytów udzielonych w latach 2007-2008).

Bank Millennium posiada politykę dotyczącą wypłaty dywidendy na poziomie pomiędzy 35% a 50% zysku netto, w zależności od zaleceń nadzorczych. Wysokie współczynniki kapitałowe Banku (na koniec 2017) umożliwiłyby wypłatę w wysokości 75%, gdyby nie dodatkowe kryteria K1/K2. Stąd też Zarząd Banku przedstawi Walnemu Zgromadzeniu Akcjonariuszy propozycję zatrzymanie całości zysku netto za rok 2017 w funduszach własnych. Jeśli propozycję tę zaakceptuje Walne Zgromadzenie, dodatni wpływ na współczynnik T1 wyniesie około 2 p.p.

Wskaźnik dźwigni kształtuje się bezpiecznym na poziomie blisko 9 %, przy niewielkich zmianach okresowych i przekracza około trzykrotnie uznawaną za bezpieczną wartość 3%.

W dłuższej perspektywie, poziom adekwatności kapitałowej Banku i Grupy oceniany jest jako satysfakcjonujący. Wskaźniki kapitałowe znajdują się w długookresowym trendzie wzrostowym, a ich poziomy znacznie przekraczają minimalne wartości wynikające z regulacji. Poziom współczynników CET1 i TCR w okresie ostatnich 3 lat przedstawiono na poniższych wykresach.