Narzędzia strony

Zarządzanie kapitałem

Grupa stworzyła proces zarządzania kapitałem, który jest realizowany w oparciu o zasady zdefiniowane przez Zarząd i Radę Nadzorczą Banku Millennium SA.

Głównym celem Grupy w tym obszarze jest spełnienie wymogów zdefiniowanych regulacjami zewnętrznymi (zapewnienie adekwatności kapitałowej wymaganej przez regulatora), a także spełnianie wewnętrznych długookresowych celów (limitów) określonych w Strategii Ryzyka Grupy i Raporcie dotyczącym Apetytu na Ryzyko.

W roku 2015 wszystkie cele zostały osiągnięte z nadwyżką. Dotyczy to zarówno bieżących wskaźników kapitałowych jak również poziomu tych samych wskaźników w warunkach skrajnych. Adekwatność kapitałowa Grupy została oceniona jako zadawalająca i zapewniająca trwały i niezakłócony rozwój działalności bankowej.

W ramach zarządzania kapitałem realizowany jest również proces planowania kapitału. Celem tego procesu jest określenie funduszy własnych (baza kapitałowa określająca możliwość podjęcia ryzyka) i wykorzystania kapitału (wymogi kapitału regulacyjnego i kapitału ekonomicznego) w taki sposób, aby zapewnić spełnienie celów/limitów kapitałowych, przy założeniu realizacji przewidywanej strategii biznesowej i profilu ryzyka – w normalnych i skrajnych warunkach ekonomicznych.

Kapitał regulacyjny

Zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie wymogów kapitałowych (CRR, zwanym także jako „Bazylea 3”), Grupa zobowiązana jest do spełnienia minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych, t.j.: Łącznego współczynnika kapitałowego oraz Wskaźnika kapitału Tier 1. Jednocześnie istnieją inne lokalne regulacje (w tym Prawo Bankowe) i stąd w odniesieniu do wyliczenia wymogów w zakresie funduszy własnych istnieją szczególne rozwiązania dotyczące interpretacji postanowień CRR w odniesieniu do banków polskich, jak stwierdziła Komisja Nadzoru Finansowego (KNF). Dotyczy to m.in. wymogów kapitałowych na kredyty mieszkaniowe denominowane w walutach obcych, które w Polsce są obciążone bezwarunkową 100% wagą ryzyka w metodzie standardowej, podczas gdy w innych krajach Unii Europejskiej obciążenie to jest znacznie niższe.

Grupa zakłada utrzymanie wymogów w zakresie funduszy własnych na poziomie wyższym niż minimum określone prawem oraz przez władze regulacyjne. W oparciu o powyższe założenie, a także wytyczne i zalecenia Organów Nadzoru, Grupa określiła swoje cele/limity w zakresie kapitału. Zdefiniowane cele/limity kapitałowe uwzględniają zalecenia KNF, Banku Portugali oraz Europejskiego Banku Centralnego (stanowiące łącznie tzw. „panel nadzorczy”).

Ryzyko kapitałowe zmierzone przy pomocy powyższych wskaźników jest regularnie monitorowane. Zostały zdefiniowane minimalne wartości dla wszystkich celów kapitałowych. Wskaźniki kapitałowe w określonych przedziałach powodują konieczność podjęcia określonych decyzji lub działań. Regularny monitoring ryzyka kapitałowego polega na zaklasyfikowaniu wskaźników kapitałowych do właściwych przedziałów, a następnie dokonania oceny trendów i czynników wpływających na adekwatność kapitałową.

Grupa, na koniec 2012 roku, otrzymała zezwolenie Organów Nadzoru na stosowanie zaawansowanej metody IRB w odniesieniu do dwóch portfeli kredytowych: portfel kredytów dla klientów indywidualnych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkaniowych (RRE) oraz kwalifikowanych, detalicznych kredytów rewolwingowych (QRRE). Decyzja dotycząca stosowania IRB zawierała w swojej treści ograniczenie (tzw. „floor” regulacyjny), zgodnie z którym minimalny poziom wymogów w zakresie funduszy własnych musiał być utrzymany na poziomie nie niższym niż 80% odnośnych wymogów kapitałowych wyliczonych metodą standardową. Na koniec roku 2014, Organy Nadzorcze złagodziły to ograniczenie („floor” regulacyjny), co oznacza, że wymogi w zakresie funduszy własnych dla portfeli objętych decyzją IRB (RRE oraz QRRE) muszą być utrzymane na poziomie nie niższym niż 70% wymogów kapitałowych wyliczonych metodą standardową.

W roku 2015 Grupa kontynuowała prace związane z realizacją wymagań / zaleceń odnośnie portfeli objętych planem stopniowego wdrożenia metody IRB: pozostałych ekspozycji detalicznych i ekspozycje wobec przedsiębiorstw. Prace te były realizowane w ścisłej współpracy z Organami Nadzoru.

W październiku 2015 r. Bank otrzymał z Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) zalecenie utworzenia dodatkowego bufora kapitałowego związanego ze specyficznym ryzykiem portfela walutowych kredytów hipotecznych na poziomie 3,83 p.p. dla łącznego współczynnika kapitałowego (TCR), w tym 2,87 p.p. dla współczynnika kapitału Tier 1. Współczynniki kapitałowe Grupy Banku Millennium na dzień 31 grudnia 2015 roku osiągnęły 16,72% (TCR) oraz 16,35% (CET1), a Bank Millennium w ujęciu jednostkowym osiągnął 16,55% (TCR) i 16,17% (CET1), co sprawia, że Bank już pokrywa ten dodatkowy specyficzny bufor.

Również w październiku 2015 r. KNF ogłosił dodatkowy bufor zabezpieczający w wysokości 1,25 p.p. dla wszystkich banków, wchodzący w życie od 1 stycznia 2016 r. Nowe wymogi w zakresie poziomów współczynników kapitałowych, które obejmują powyższe nowe bufory kapitałowe, mają zastosowanie jako wartości dodatkowe w stosunku do rekomendowanej przez KNF do tej pory bazy obowiązujących w Polsce minimalnych współczynników 12% (łączny współczynnik kapitałowy TCR) i 9% (współczynnik Tier 1) i mają zostać spełnione przez Bank do końca czerwca 2016 roku (bufor indywidualny).

Pomimo tych bardziej rygorystycznych rozwiązań krajowych oraz dodatkowych wymogów kapitałowych nałożonych na bazie indywidualnej i obowiązującej wszystkie banki (bufory kapitałowe określone w Rozporządzeniu CRR), wskaźniki kapitałowe Grupy są na zadowalającym poziomie.

Kapitał wewnętrzny

Zgodnie z ustawą Prawo Bankowe, kapitał wewnętrzny (łączna miara ryzyka w działalności) musi być w pełni pokryty (zabezpieczony) zasobami finansowymi dostarczonymi przez właścicieli (funduszami własnymi). Wymóg ten jest uwzględniony w docelowych wielkościach celów kapitałowych Grupy – buforze kapitału ekonomicznego oraz buforze kapitału ekonomicznego w warunkach skrajnych. Te wielkości docelowe zostały określone przez Grupę na poziomie znacznie wyższym niż regulacyjne minimum.

Grupa zdefiniowała proces wyliczania kapitału wewnętrznego (ekonomicznego). Kategoria ta jest zdefiniowana jako szacunkowa kwota wymagana do pokrycia wszelkich istotnych rodzajów ryzyka zidentyfikowanych w działalności Grupy oraz zmian w otoczeniu ekonomicznym z uwzględnieniem przewidywanego poziomu ryzyka w przyszłości. Kapitał wewnętrzny uwzględnia dywersyfikację/korelację pomiędzy różnymi rodzajami ryzyka tzn. założenie, że łączna strata wynikająca z ryzyka jest niższa niż szacowana suma strat wynikających z materializacji różnych rodzajów ryzyka (materializacja ryzyka w formie straty nie jest całkowicie skorelowana).

Z technicznego punktu widzenia, kapitał ekonomiczny jest zdefiniowany jako kwota kapitału konieczna celem pokrycia wszystkich przyszłych, a nieprzewidzianych strat ekonomicznych, które mogą się zmaterializować w określonym przedziale czasowym w przyszłości, oszacowanych z określonym prawdopodobieństwem, bez zagrożenia interesów/bezpieczeństwa depozytariuszy/wierzycieli Grupy. Do szacowania kapitału wewnętrznego/ekonomicznego wykorzystuje się również wyniki stres testów.

Proces wyliczania kapitału wewnętrznego obejmuje następujące etapy:

  1. Identyfikacja ryzyka i ustalenie poziomów istotności rodzajów ryzyka – na tym etapie przeprowadza się klasyfikację i ocenę rodzajów ryzyka, w tym określa się ich istotność oraz konieczność uwzględnienia w wyliczaniu kapitału wewnętrznego;
  2. Pomiar ryzyka – na tym etapie poziom istotności ryzyka wyrażony zostaje kapitałem ekonomicznym, w tym efektem dywersyfikacji/korelacji pomiędzy różnymi rodzajami ryzyka;
  3. Agregacja kapitału ekonomicznego - (dystrybucja strat) z uwzględnieniem dywersyfikacji rodzajów ryzyka;
  4. Testy warunków skrajnych na kapitale wewnętrznym;
  5. Sprawozdawczość.

Ocena istotności poszczególnych rodzajów ryzyka oraz metody szacowania kapitału wewnętrznego są przedmiotem regularnych przeglądów i aktualizacji.

W 2015 roku, oba bufory kapitału ekonomicznego zostały spełnione z nadwyżką. Adekwatność kapitału ekonomicznego – określająca stopień pokrycia kapitału wewnętrznego funduszami własnymi – została uznana za zadawalającą.

Kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany nie tylko jako miara utrzymania adekwatności kapitałowej. W Grupie realizowany jest proces alokacji kapitału w oparciu o kapitał wewnętrzny. Umożliwia to wyliczenie miar efektywności z uwzględnieniem ryzyka, definiowanie limitów na ryzyko, alokację i re-alokację kapitału wewnętrznego pomiędzy portfelami i liniami biznesowymi oraz, w przyszłości kapitał wewnętrzny będzie wykorzystywany także w innych celach.

Wymogi kapitałowe i wskaźniki Grupy i Banku Millennium na 31 grudnia 2015 roku i rok wcześniej zostały zaprezentowane w poniższej tabeli:

Grupa Banku Millennium – adekwatność kapitałowa 31.12.2015 31.12.2014
(mln zł) IRB z limitem regulacyjnym1) IRB z limitem regulacyjnym2)
Aktywa ważone ryzykiem (RWA) dla Grupy 37 129,6 35 257,0
Aktywa ważone ryzykiem (RWA) dla Banku 36 755,7 34 634,5
Wymogi dla funduszy własnych, Grupa 2 970,4 2 820,6
Wymogi dla funduszy własnych, Bank 2 940,5 2 770,8
Fundusze własne, Grupa 6 208,9 5 368,9
Fundusze własne, Bank 6 081,3 4 988,4
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR), Grupa 16,72% 15,23%
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR), Bank 16,55% 14,40%
Wskaźnik kapitału podstawowego CET 1, Grupa2) 16,35% 14,53%
Wskaźnik kapitału podstawowego CET 1, Bank2) 16,17% 13,69%
Wskaźnik dźwigni dla Grupy3) 9,15% 8,26%
Wskaźnik dźwigni dla Banku3) 9,02% 7,83%

1) Aktywa ważone ryzykiem i wymogi dla funduszy własnych są liczone przy 70% dolnym limicie regulacyjnym określonym w decyzji IRB z grudnia 2014 r.

2) Wskaźnik kapitału podstawowego CET 1 jest równy wskaźnikowi kapitału podstawowego T1

3) Wskaźnik dźwigni - stosunek kapitału T1 do miary wielkości ekspozycji

Polityka w zakresie dywidendy

Celem Grupy jest posiadanie silnej bazy kapitałowej zapewniającej solidne wsparcie rozwoju biznesu, służącej jako bufor chroniący przed ewentualnym pogorszeniem się sytuacji makroekonomicznej oraz amortyzującej ewentualne negatywne zmiany w otoczeniu regulacyjnym. W normalnej sytuacji, zakładając brak sytuacji stresowych, Grupa nie planuje dalszego podnoszenia funduszy własnych poprzez nową emisję akcji. Fundusze własne będą podnoszone w wyniku wewnętrznego procesu generowania kapitału (zatrzymanie zysków).

W związku z powyższym, Bank przyjął politykę wypłaty dywidendy zakładającą dystrybucję od 35% do 50% zysku netto, w zależności również od rekomendacji regulacyjnych. W związku z dodatkowym wymogiem kapitałowym na ryzyko wynikające z udzielonych walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych i buforem zabezpieczającym (opis wyżej), Zarząd Banku przedstawi Walnemu Zgromadzeniu Akcjonariuszy propozycję zaliczenia 100% zysku za 2015 roku do kapitału własnego.