Zarządzanie kapitałem

Grupa stworzyła proces zarządzania kapitałem, który jest realizowany w oparciu o zasady zdefiniowane przez Zarząd i Radę Nadzorczą Banku Millennium SA.

Głównym celem Grupy w tym obszarze jest spełnienie wymogów zdefiniowanych regulacjami zewnętrznymi (zapewnienie adekwatności kapitałowej wymaganej przez regulatora), a także spełnianie wewnętrznych długookresowych celów (limitów) określonych w Strategii Ryzyka Grupy i Raporcie dotyczącym Apetytu na Ryzyko.

W roku 2016 wszystkie cele zostały osiągnięte z nadwyżką. Dotyczy to zarówno bieżących wskaźników kapitałowych jak również poziomu tych samych wskaźników w warunkach skrajnych. Adekwatność kapitałowa Grupy została oceniona jako zadawalająca i zapewniająca trwały i niezakłócony rozwój działalności bankowej.

W ramach zarządzania kapitałem realizowany jest również proces planowania kapitału. Celem tego procesu jest określenie funduszy własnych (baza kapitałowa określająca możliwość podjęcia ryzyka) i wykorzystania kapitału (wymogi kapitału regulacyjnego i kapitału ekonomicznego) w taki sposób, aby zapewnić spełnienie celów/limitów kapitałowych, przy założeniu realizacji przewidywanej strategii biznesowej i profilu ryzyka – w normalnych i skrajnych warunkach ekonomicznych.

Kapitał regulacyjny +

Zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie wymogów kapitałowych (CRR, zwanym także jako „Bazylea 3”) Grupa i Bank zobowiązane są do spełnienia minimalnych wymogów w zakresie funduszy własnych: Łącznego współczynnika kapitałowego i Wskaźnika kapitału Tier 1. Jednocześnie istnieją inne lokalne regulacje (w tym Prawo Bankowe) i stąd dla banków polskich w odniesieniu do wyliczenia wymogów w zakresie funduszy własnych istnieją szczególne rozwiązania dotyczące interpretacji postanowień CRR, zdefiniowane przez Komisję Nadzory Finansowego (KNF).  Dotyczy to m.in. wymogów kapitałowych na kredyty mieszkaniowe denominowane w walutach obcych, które w Polsce są obciążone bezwarunkową 100% wagą ryzyka w metodzie standardowej, podczas gdy w innych krajach Unii Europejskiej obciążenie to jest znacznie niższe.

Bank zakłada utrzymanie wymogów w zakresie funduszy własnych na poziomie wyższym niż minimum określone prawem oraz oczekiwane przez władze regulacyjne. W oparciu o powyższe założenie, a także wytyczne i zalecenia Organów Nadzoru, Grupa określiła swoje cele/limity w zakresie kapitału. Zdefiniowane cele/limity kapitałowe uwzględniają zalecenia KNF, Banku Portugali oraz Europejskiego Banku Centralnego (instytucje te wchodzą w skład  tzw. „panelu nadzorczego”).

Ryzyko kapitałowe zmierzone przy pomocy powyższych wskaźników jest regularnie monitorowane. Zostały zdefiniowane minimalne wartości dla wszystkich celów kapitałowych. Wskaźniki kapitałowe w określonych przedziałach powodują konieczność podjęcia określonych decyzji lub działań. Regularny monitoring ryzyka kapitałowego polega na zaklasyfikowaniu wskaźników kapitałowych do właściwych przedziałów, a następnie dokonania oceny trendów i czynników wpływających na adekwatność kapitałową.

Dla portfeli objętych decyzją IRB (RRE oraz QRRE) Bank musi utrzymywać wymóg w zakresie funduszy własnych na poziomie nie niższym niż 70% wymogów kapitałowych wyliczonych metodą standardową (aby spełnić „floor” regulacyjny).

Bank, podobnie jak inne banki działające w Polsce, jest zobowiązany do utrzymywania od początku 2016 r. bufora zabezpieczającego w wysokości 1,25 p.p.

Bank otrzymał w październiku 2016 r. decyzję Komisji Nadzoru Finansowego dotyczącą zidentyfikowania Banku jako innej instytucji o znaczeniu systemowym i nałożeniu na zasadzie indywidualnej i skonsolidowanej na Bank bufora innej instytucji o znaczeniu systemowym w wysokości równoważnej 0,25% łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko (tylko na kapitał podstawowy Tier 1).

Również w październiku i grudniu 2016 r. Bank i Grupa otrzymała od Komisji Nadzoru Finansowego zalecenie utrzymywania funduszy własnych na pokrycie dodatkowego wymogu kapitałowego w celu zabezpieczenia ryzyka wynikającego z walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych na poziomie 3,09 p.p. (Bank) i 3,05 p.p. (Grupa), który powinien składać się co najmniej w 75% z kapitału Tier I (co odpowiada 2,32 p.p. dla Banku i 2,29 p.p. dla Grupy) oraz co najmniej w 56% z kapitału podstawowego Tier I (co odpowiada 1,73 p.p. dla Banku i 1,71 p.p. dla Grupy). Zalecenie to zastępuje poprzednie zalecenie utrzymania funduszy własnych Banku na pokrycie dodatkowego wymogu kapitałowego na poziomie 3,83 p.p. w celu zabezpieczenia ryzyka wynikającego z walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych, który powinien składać się co najmniej w 75% z kapitału Tier 1 (co odpowiada 2,87 p.p.).

W następstwie powyższych decyzji i zaleceń jak i pozostałych wymogów określonych przez Rozporządzenie CRR i rekomendacje KNF dla polskich banków (przyjmując jako podstawę minimalne oczekiwane przez KNF poziomy bazowe: łącznego współczynnika kapitałowego (TCR) na poziomie 12% i współczynnika Tier 1 na poziomie 9%), Grupa powinna utrzymywać według stanu na dzień 31 grudnia 2016 r. następujące poziomy minimalne współczynników kapitałowych:

  • Współczynnik kapitału Tier 1 (T1) = 9%+1,25%+0,25%+2,29% = 12,79% (12,82% dla Banku)
  • Łączny współczynnik kapitałowy (TCR) = 12%+1,25%+3,05%  =16,30% (16,34% dla Banku)

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że powyżej przedstawione oczekiwane przez KNF wartości współczynników kapitałowych są znacznie wyższe niż wymagane Europejskim prawem wspólnotowym (Bazylea 3).

Pomimo tych bardziej rygorystycznych rozwiązań krajowych oraz dodatkowych wymogów kapitałowych nałożonych przez KNF (zarówno na bazie indywidualnej jaki i obowiązujących wszystkie banki, takie jak bufory kapitałowe określone w Rozporządzeniu CRR), wskaźniki kapitałowe Grupy są na zadowalającym poziomie.

Kapitał wewnętrzny +

Zgodnie z ustawą Prawo Bankowe, kapitał wewnętrzny (łączna miara ryzyka w działalności) musi być w pełni pokryty (zabezpieczony) zasobami finansowymi dostarczonymi przez właścicieli (funduszami własnymi). Wymóg ten jest uwzględniony w docelowych wielkościach celów kapitałowych Grupy – buforze kapitału ekonomicznego oraz buforze kapitału ekonomicznego w warunkach skrajnych. Te wielkości docelowe zostały określone przez Grupę na poziomie znacznie wyższym niż regulacyjne minimum.

Grupa zdefiniowała proces wyliczania kapitału wewnętrznego (ekonomicznego). Kategoria ta jest zdefiniowana jako szacunkowa kwota wymagana do pokrycia wszelkich istotnych rodzajów ryzyka zidentyfikowanych w działalności Grupy oraz zmian w otoczeniu ekonomicznym z uwzględnieniem przewidywanego poziomu ryzyka w przyszłości. Kapitał wewnętrzny uwzględnia dywersyfikację/ korelację pomiędzy różnymi rodzajami ryzyka tzn. założenie, że łączna strata wynikająca z ryzyka jest niższa niż szacowana suma strat wynikających z materializacji różnych rodzajów ryzyka (materializacja ryzyka w formie straty nie jest całkowicie skorelowana).

Z technicznego punktu widzenia, kapitał ekonomiczny jest zdefiniowany jako kwota kapitału konieczna celem pokrycia wszystkich przyszłych, a nieprzewidzianych strat ekonomicznych, które mogą się zmaterializować w określonym przedziale czasowym w przyszłości, oszacowanych z określonym prawdopodobieństwem, bez zagrożenia interesów/bezpieczeństwa depozytariuszy/wierzycieli Grupy. Do szacowania kapitału wewnętrznego/ekonomicznego wykorzystuje się również wyniki testów warunków skrajnych.

Ocena istotności poszczególnych rodzajów ryzyka oraz metody szacowania kapitału wewnętrznego są przedmiotem regularnych przeglądów i aktualizacji.

W 2016 roku, oba bufory kapitału ekonomicznego zostały spełnione z nadwyżką. Adekwatność kapitału ekonomicznego – określająca stopień pokrycia kapitału wewnętrznego funduszami własnymi – została uznana za zadawalającą.

Kapitał wewnętrzny jest wykorzystywany nie tylko jako miara utrzymania adekwatności kapitałowej, ale jak już wcześniej wspominano,  wykorzystywany jest także w procesie  alokacji kapitału. Umożliwia to wyliczenie miar efektywności z uwzględnieniem ryzyka, definiowanie limitów na ryzyko, alokację i re-alokację kapitału wewnętrznego pomiędzy portfelami i liniami biznesowymi oraz w przyszłości kapitał wewnętrzny będzie wykorzystywany także w innych celach.

 

Wymogi kapitałowe i wskaźniki Grupy i Banku Millennium  zostały zaprezentowane w poniższej tabeli:

Wskaźniki adekwatności kapitałowej

(mln zł)

31.12.2016 31.12.2015
IRB z limitem regulacyjnym (*) IRB z limitem regulacyjnym (*)
Aktywa ważone ryzykiem (RWA) dla Grupy 36 730,6 37 129,6
Aktywa ważone ryzykiem (RWA) dla Banku 36 198,7 36 755,7
Wymogi dla funduszy własnych, Grupa 2 938,4 2 970,4
Wymogi dla funduszy własnych, Bank 2 895,9 2 940,5
Fundusze własne, Grupa 6 390,7 6 208,9
Fundusze własne, Bank 6 252,4 6 081,3
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR), Grupa 17,40% 16,72%
Łączny wskaźnik kapitałowy (TCR), Bank 17.27% 16,55%
Wskaźnik kapitału podstawowego CET 1, Grupa (**) 17,31% 16,35%
Wskaźnik kapitału podstawowego CET 1, Bank (**) 17,18% 16,17%
Minimalny łączny wskaźnik kapitałowy dla Grupy 16,30% 15,75%
Minimalny łączny wskaźnik kapitałowy dla Banku 16,34% 15,83%
Wskaźnik dźwigni dla Grupy (***) 8,97% 9,15%
Wskaźnik dźwigni dla Banku (***) 8,86% 9,02%

(*) Aktywa ważone ryzykiem i wymogi dla funduszy własnych są liczone przy 70% dolnym limicie regulacyjnym określonym w decyzji IRB z grudnia 2014 r.
(**) Wskaźnik kapitału podstawowego CET 1 jest równy wskaźnikowi kapitału podstawowego T1
(***) Wskaźnik dźwigni – stosunek kapitału T1 do miary wielkości ekspozycji

 

Więcej informacji o adekwatności kapitałowej Banku i Grupy znajduje się w osobnym raporcie zatytułowanym “Raport w zakresie adekwatności kapitałowej, ryzyka i polityki wynagrodzeń w 2016 roku”.

Polityka w zakresie dywidendy

Celem Grupy jest posiadanie silnej bazy kapitałowej zapewniającej solidne wsparcie rozwoju biznesu, służącej jako bufor chroniący przed ewentualnym pogorszeniem się sytuacji makroekonomicznej oraz amortyzującej ewentualne negatywne zmiany w otoczeniu regulacyjnym. W normalnej sytuacji, zakładając brak sytuacji stresowych, Grupa nie planuje dalszego podnoszenia funduszy własnych poprzez nową emisję akcji. Fundusze własne będą podnoszone w wyniku wewnętrznego procesu generowania kapitału (zatrzymanie zysków).

W związku z powyższym, Bank przyjął politykę wypłaty dywidendy zakładającą dystrybucję od 35% do 50% zysku netto, w zależności również od rekomendacji regulacyjnych.  W związku z dodatkowym wymogiem kapitałowym na ryzyko wynikające z udzielonych walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych i buforem zabezpieczającym (opis wyżej), a także przedstawioną poniżej polityką dywidendową KNF, Zarząd Banku przedstawi  Walnemu Zgromadzeniu Akcjonariuszy propozycję pozostawienia  w funduszach własnych całego zysku netto za 2016 rok.

W grudniu 2016 roku KNF opublikowała stanowisko w sprawie polityki dywidendowej banków ( i innych podmiotów)  w 2017 roku. KNF rekomenduje, aby dywidendę w wysokości do 50% wypracowanego zysku mogły wypłacić banki spełniające łącznie poniższe kryteria:

  1. Nie realizujące programu naprawczego
  2. Ocena końcowa w procesie badania i oceny nadzorczej (BION) nie gorsza niż 2,5
  3. Dźwignia finansowa na poziomie wyższym niż 5%
  4. Posiadające współczynnik kapitału T1 na poziomie wyższym niż 15,82% (wielkość wyliczona przez Banku Millennium SA na podstawie kryteriów KNF podanych dla banków OSII)
  5. Posiadające łączny współczynnik kapitałowy na poziomie wyższym niż 16,59% (wielkość wyliczona przez Banku Millennium SA na podstawie kryteriów KNF podanych dla banków OSII).

Jednocześnie dla banków istotnie zaangażowanych w walutowe kredyty mieszkaniowe dla gospodarstw domowych, zaprezentowano dwa dodatkowe kryteria korygujące, uwzględniające udział tego rodzaju kredytów w całym portfelu oraz udział kredytów udzielonych w latach 2007 i 2008 w tym portfelu.

Bank i Grupa spełniają wszystkie 5 kryteriów głównych upoważniających do wypłaty 50% dywidendy, jednak uwzględniając kryteria korygujące, nie jest możliwa wypłata dywidendy.

Poprzednia strona Zasady zarządzania ryzykiem
Następna strona Ryzyko kredytowe