Polski sektor bankowy i pozycja Grupy Banku Millennium

W roku 2016 banki w Polsce działały w trudnym otoczeniu rynkowym, głównie w wyniku wprowadzenia (począwszy od lutego 2016 roku) nowego, specjalnego podatku bankowego naliczanego w wysokości 0,44% rocznie od salda sumy bilansowej pomniejszonej o fundusze własne, wartość obligacji Skarbu Państwa oraz kwotę zwolnioną z opodatkowania w wysokości 4 mld zł. Z drugiej strony, rok 2016 nie przyniósł tak istotnych  nowych interwencji regulacyjnych w zakresie przychodów z odsetek lub prowizji, jak te, które miały miejsce w roku 2015 (np. cięcie rynkowych stóp procentowych, obniżka maksymalnych opłat interchange, utworzenie nowego Funduszu Wsparcia Kredytobiorców lub wzrost obowiązkowych opłat na Bankowy Fundusz Gwarancyjny), ale nadal rok 2016 był pod wpływem wdrażania nowych przepisów o działalności ubezpieczeniowej. Mniejsza była również dodatkowa opłata na Bankowy Fundusz Gwarancyjny w związku z upadłością banków spółdzielczych: 140 mln zł w roku 2016 w porównaniu z ponad 2 mld zł w 2015 roku.

Rok 2016 nie przyniósł żadnego regulacyjnego rozwiązania kwestii walutowych kredytów hipotecznych, chociaż na chwilę obecną skierowano do Sejmu trzy różne projekty ustaw, w tym prezydencki projekt ustawy o pomocy walutowym kredytobiorcom hipotecznym w formie zwrotu części spreadu walutowego pobranego przez bank. Taka sytuacja generowała niepewność, która wpływała na rynkowe kursy większości banków notowanych na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, pomimo zadowalającej przeciętnej jakości portfela walutowych kredytów hipotecznych w polskim systemie bankowym i silnej  pozycji kapitałowej polskich banków.

Rok 2016 przyniósł również dalszy wzrost wymogów kapitałowych nałożonych na banki, w tym nowy bufor zabezpieczający (conservation buffer) w wysokości 1,25% (obowiązujący w Polsce od stycznia 2016 roku) i bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym nałożony na największe polskie banki w kwocie między 0,75% a 0,25%. W drugiej połowie 2016 roku Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) zrewidowała również specjalne bufory II filara w celu pokrycia ryzyka wynikającego z walutowych kredytów hipotecznych udzielonych gospodarstwom domowym. Ogłoszono również, że w związku z walutowymi kredytami hipotecznymi mogą być nałożone na banki dalsze wymogi kapitałowe. Sytuacja ta zwiększa fundusze własne banków polskich głównie poprzez ograniczenie możliwości wypłaty dywidend. Fundusze własne polskich banków zwiększyły się w ciągu roku o 6% osiągając bardzo wysoką kwotę 184 mld zł. Ten poziom funduszy własnych umożliwił polskim bankom utrzymanie bardzo silnych współczynników wypłacalności: łącznego współczynnika kapitałowego (TCR) na poziomie 17,6% a współczynnika Tier 1 na poziomie 16% (dane na wrzesień 2016). Silna pozycja kapitałowa polskich banków, korzystna z punktu widzenia bezpieczeństwa, jest jednak źródłem dalszej negatywnej presji na kursy rynkowe banków, z powodu niższych wskaźników ROE i braku wypłaty dywidend.

Równocześnie kontynuowany jest proces wzrostu koncentracji sektora bankowego w Polsce, głównie w wyniku działalności akwizycyjnej podmiotów kontrolowanych przez państwo (PKO BP, PZU SA oraz PFR – Polski Fundusz Rozwoju).  Z końcem 2016 roku Unicredit Bank, właściciel drugiego co do wielkości banku w Polsce, zgodził się na sprzedaż 32,8% udziału w Pekao SA na rzecz PZU i PFR. Po jej zakończeniu transakcja ta zwiększy udział banków z dominującym kapitałem krajowym (głównie państwowym) w polskim systemie bankowym do około 50%. Na koniec 3 kw. 2016 roku 10 największych banków dysponowało 68%, a 5 największych banków 50% sumy bilansowej sektora.

W ciągu roku 2016 depozyty ogółem sektora bankowego wzrosły znacznie o 8,9% w skali roku (dane NBP), co stanowi drugi kolejny tak silny wzrost, pomimo obniżenia stóp procentowych w Polsce w 2014 i 2015 roku do rekordowo niskiego poziomu 1,5% (stopa referencyjna). Szczególnie silny wzrost zanotowano w segmencie gospodarstw domowych: +9,4% r/r. Kredyty banków ogółem wzrosły mniej zdecydowanie, o 4,6% r/r, przy rozczarowującym 3,7% wzroście kredytów dla sektora przedsiębiorstw. W wyniku tego, w roku 2016 uległa poprawie płynność polskich banków: wskaźnik kredyty/depozyty w całym sektorze obniżył się z 103% na koniec 2015 roku do 96% na koniec grudnia 2016 roku.

wzrost koncentracji sektora

Na koniec września 2016 r. Grupa Banku Millennium była na 8 miejscu wśród największych banków komercyjnych w Polsce pod względem aktywów i depozytów ogółem. Na koniec 2016 r. udział Banku w rynku depozytów osiągnął 5,1%, podczas gdy w kredytach pozostawał na poziomie 4,5%. Grupa Banku Millennium, obejmująca sam Bank oraz spółkę leasingową, towarzystwo funduszy inwestycyjnych i dom maklerski, utrzymuje relatywnie mocniejszą pozycję w kredytach detalicznych i kartach kredytowych (ok 5,7% udział w rynku). Inne ważne segmenty Grupy obejmują leasing (7 miejsce na rynku) i faktoring (czwarty pod względem wielkości podmiot na rynku). Dystrybucja produktów i usług Grupy jest realizowana zarówno poprzez 369 oddziałów, jak i kanały elektroniczne, w tym bankomaty, internet, obsługę telefoniczną i aplikacje mobilne. W ciągu 2016 roku Grupa Banku Millennium poprawiła swoją pozycję w zakresie udziału w rynku depozytów detalicznych, natomiast udział w rynku kredytów hipotecznych i depozytów przedsiębiorstw spadł.

W roku 2017 Bank oczekuje spowolnienia wzrostu depozytów w sektorze bankowym, głównie z powodu wzrostu konsumpcji, jak również konkurencji innych, niedepozytowych produktów oszczędnościowych. Odnośnie kredytów całego sektora bankowego, Bank oczekuje przyśpieszenia ich wzrostu, czemu sprzyjać będzie oczekiwane odbicie w inwestycjach przedsiębiorstw.

pozycja rynkowa

Istnieją również potencjalne czynniki zewnętrzne, które w nadchodzących kwartałach mogłyby mieć wpływ na działalność polskiego sektora bankowego (oraz Banku Millennium):

  • W dniu 2 sierpnia 2016 trafił do Sejmu prezydencki projekt ustawy pomocy walutowym kredytobiorcom hipotecznym. Zgodnie z tym projektem, ustawą mają być objęte umowy kredytów walutowych (wszystkie waluty) zawarte od 1 lipca 2000 roku do 26 sierpnia 2011 roku (wejście w życie tzw. „ustawy antyspreadowej”). Niniejszy projekt ustawy dotyczy zwrotu części spreadów walutowych stosowanych przez banki. Jednocześnie ogłoszono, że na banki mogą zostać nałożone dodatkowe wymogi kapitałowe w celu restrukturyzacji walutowych kredytów hipotecznych. Łącznie z opisanym powyżej prezydenckim projektem w chwili obecnej w Sejmie złożone zostały trzy projekty ustaw i w konsekwencji nie jest możliwe oszacowanie wpływu przedmiotowej regulacji na sektor bankowy. Jednakże o ile deklarowane obecnie inicjatywy dotyczące zwrotów spreadów, zostaną wdrożone i staną się obowiązkowe do wykonania przez banki, mogłyby znacznie obniżyć rentowność Banku oraz jego pozycję kapitałową.
  • 13 stycznia 2017 roku Komitet Stabilności Finansowej (KSF) w Polsce wydał zbiór rekomendacji dotyczących restrukturyzacji portfela kredytów mieszkaniowych (hipotecznych) w walutach obcych. Proponowane rozwiązania nadzorcze mające na celu sprzyjanie podejmowaniu przez banki oraz kredytobiorców decyzji o restrukturyzacji, obejmują między innymi: podwyższenie wagi ryzyka dla walutowych ekspozycji hipotecznych, podwyższenie minimalnej wartości parametru LGD dla ekspozycji zabezpieczonych hipoteką na nieruchomości mieszkalnej, umożliwienie wykorzystania Funduszu Wsparcia Kredytobiorców na dobrowolną restrukturyzację kredytów, aktualizację Metodyki Badania i Oceny Nadzorczej (BION) o zasady pozwalające przypisać odpowiedni poziom narzutu kapitałowego kolejnym czynnikom ryzyka związanym z walutowymi kredytami mieszkaniowymi (ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe i ryzyko zbiorowego niewykonania zobowiązania przez kredytobiorców) oraz uzupełnienie obecnie stosowanych w ramach filara 2 dodatkowych buforów kapitałowych związanych z tymi czynnikami ryzyka. KSF wskazał również, że KNF powinien wydać rekomendację dotyczącą dobrych praktyk przy restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych. Na koniec KSF wskazuje, że BFG powinien uwzględnić ryzyka związane z walutowymi kredytami mieszkaniowymi w metodzie wyznaczania składek na Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Na podstawie dostępnych informacji nie jest możliwa analiza wpływu tych rekomendacji, jednak wdrożenie części lub wszystkich rekomendacji może mieć wpływ na wyniki i współczynniki kapitałowe banków, w tym Banku Millennium, chociaż jest możliwe, że zachodzić będą pewne efekty równoważące.
  • Wzrost niepewności związany ze skutkami Brexitu, polityki nowego prezydenta Stanów Zjednoczonych D. Trumpa oraz wyborów w Europie może obniżyć perspektywy światowej gospodarki, wywołując niestabilność na rynkach finansowych i zmniejszając skalę ożywienia gospodarczego w Polsce.
  • Możliwe ożywienie w inwestycjach przedsiębiorstw, zwłaszcza w drugiej połowie roku, dzięki spodziewanemu wzrostowi wykorzystania funduszy UE, mogłoby przyczynić się do wzrostu kredytów inwestycyjnych. Z uwagi jednak na dobre wyniki finansowe i wysoką płynność polskich przedsiębiorstw, popyt sektora przedsiębiorstw na finansowanie może pozostać umiarkowany.
  • Potencjalny wzrost rentowności polskich obligacji w wyniku większych potrzeb pożyczkowych, globalnych nastrojów oraz oczekiwanych wzrostów stop procentowych w Polsce w 2018 roku.
  • Nadal dobra sytuacja na rynku pracy i rosnące dochody gospodarstw domowych, częściowo w wyniku programu Rodzina 500+, powinny wspomagać popyt na kredyt gospodarstw domowych oraz jakość portfela kredytów.
Poprzednia strona Sytuacja makroekonomiczna
Następna strona Realizacja strategii oraz perspektywy rozwoju biznesu