Ryzyko płynności

Celem zarządzania ryzykiem płynności jest zapewnienie i utrzymywanie zdolności Grupy do wywiązywania się zarówno z bieżących jak i przyszłych zobowiązań, z uwzględnieniem kosztów pozyskania płynności.

Ryzyko płynności odzwierciedla możliwość poniesienia znacznych strat w wyniku pogorszenia warunków finansowania (ryzyko finansowania) i/lub sprzedaży aktywów poniżej ich wartości rynkowej (ryzyko płynności rynku) w celu zaspokojenia zapotrzebowania na środki, wynikającego z zobowiązań Grupy.

W podmiotach zależnych ekspozycje na ryzyko płynności nie występowały, ponieważ Bank zarządza ryzykiem płynności na poziomie centralnym. Zarówno wymogi finansowania jak i nadwyżki płynności spółek zależnych są zarządzane poprzez transakcje z zawierane z Bankiem, chyba że wcześniej w tym celu zostały zawarte transakcje rynkowe. Departament Skarbu jest odpowiedzialny za zarządzanie z częstotliwością dzienną sytuacją płynnościową Grupy, zgodnie z przyjętymi zasadami i procedurami, biorąc pod uwagę cele określone przez Zarząd Banku oraz Komitet Kapitałów, Aktywów i Pasywów.

Konsekwentnie głównym źródłem finansowania Grupy pozostaje duża, zdywersyfikowana  oraz stabilna baza depozytów pochodzących od Klientów detalicznych, korporacyjnych oraz Klientów z sektora publicznego. Na koniec 2016 roku  depozyty Klientów osiągnęły łączny poziom 55,9 mld zł. Wzrost depozytów był głównie spowodowany wzrostem środków Klientów indywidualnych, których udział w łącznym saldzie zobowiązań wobec Klientów wzrósł do ok. 71,0% na koniec grudnia 2016 z 67,4% na koniec grudnia 2015 roku. Wzrost udziału środków od Klientów indywidualnych miał pozytywny wpływ na płynność w Grupie oraz umożliwił przestrzeganie nadzorczych miar.

Koncentracja bazy depozytowej, mierzona udziałem 5 i 20 największych deponentów, na koniec 2016 roku wyniosła odpowiednio 4,1% oraz 7,2% (w grudniu 2015 roku odpowiednio 3,7% oraz 7,4%). Poziom koncentracji depozytów jest regularnie monitorowany i nie miał negatywnego wpływu na stabilność bazy depozytowej w 2016 roku. W przypadku znacznego wzrostu udziału największych deponentów w bazie depozytowej, dodatkowe środki pozyskane od tych deponentów nie są traktowane jako stabilne. Co więcej, w celu zabezpieczenia przed fluktuacjami bazy depozytowej, Grupa utrzymuje rezerwę płynnych aktywów w postaci portfela papierów wartościowych.

Baza depozytowa uzupełniona jest o depozyty instytucji finansowych oraz inne operacje rynku pieniężnego. Źródłem finansowania średnioterminowego pozostają również pożyczki średnioterminowe, dług podporządkowanym oraz emisja obligacji własnych.

W 2016 roku, Bank kontynuował działania związane z pozyskaniem dodatkowego finansowania poprzez zaciągnięcie pożyczek od instytucji finansowych, emisje obligacji oraz bankowych papierów wartościowych w celu zdywersyfikowania źródeł finansowania.  W lutym 2016 Bank otrzymał 5-letnią pożyczkę z EBOiR w kwocie 50,0 mln EUR (pożyczka podpisana w grudniu 2015). Całkowita wartość bilansowa średnioterminowych pożyczek od instytucji finansowych wynosiła na koniec grudnia 2016 roku 898 mln zł. (w grudniu 2015 roku wynosiła 830 mln zł.). W 2016 roku Bank wyemitował 3-letnie bankowe papiery wartościowe o wartości nominalnej 118 mln zł., a Millennium Leasing wyemitował pięć serii 2-letnich obligacji o łącznej wartości nominalnej 124 mln zł. Na koniec grudnia 2016 roku wartość zobowiązań z tytułu wyemitowanych przez Grupę obligacji oraz bankowych papierów wartościowych (nabytych zarówno przez inwestorów instytucjonalnych jak i indywidualnych)  wyniosła 1 316 mln zł. według wartości nominalnej (1 139 mln zł według wartości nominalnej na koniec grudnia 2015 roku).

W 2016, szybszy wzrost depozytów od Klientów niż kredytów, pozwolił  Grupie utrzymać wskaźnik kredyty/depozyty znacznie poniżej 100%. Wskaźnik ten, z uwzględnieniem emisji własnych dla Klientów detalicznych oraz transakcji z przyrzeczeniem odkupu z Klientami, spadł na koniec grudnia 2016 roku i wynosił 84% (w porównaniu do 88% na koniec grudnia 2015). Grupa kontynuowała politykę inwestowania nadwyżki płynności głównie w portfel aktywów płynnych, w szczególności w polskie papiery wartościowe o niskim ryzyku szczególnym (Polskie, skarbowe papiery wartościowe, bony skarbowe i pieniężne NBP), których udział w portfelu papierów wartościowych ogółem wynosił na koniec  grudnia 2016 roku ok. 99%. W ciągu 2016 roku, portfel ten wzrósł o 23% z 14,0 miliarda zł. na koniec grudnia 2015 roku (21% aktywów ogółem) do 17,3 miliarda na koniec grudnia 2016 roku (25% aktywów ogółem). Aktywa te charakteryzują się wysokim poziomem płynności oraz mogą być w łatwy sposób wykorzystane jako zabezpieczenie bądź sprzedane bez znacznej utraty ich wartości. Portfel ten, uzupełniony gotówką oraz ekspozycjami wobec Narodowego Banku Polskiego, traktowany jako zapas płynności Grupy, który pozwoli przetrwać ewentualne sytuacje kryzysowe.

Płynność w walutach obcych Grupa zapewnia dzięki denominowanym w walucie pożyczkom bilateralnym, jak również długowi podporządkowanemu oraz transakcjom swapów walutowych jak i procentowo-walutowych. Portfel swapów jest zdywersyfikowany w zakresie kontrahentów oraz terminów zapadalności. Z większością kontrahentów, Grupa ma podpisane aneksy do umów ramowych, regulujące kwestie zabezpieczeń (ang. Credit Support Annex, CSA). W związku z tym, w przypadku niekorzystnych zmian kursów (deprecjacja zł.), Bank zobligowany jest do złożenia depozytu w celu zabezpieczenia rozliczenia instrumentów pochodnych w przyszłości, a w przypadku korzystnych zmian kursów (aprecjacja zł.) Grupa otrzymuje depozyt zabezpieczający od kontrahentów. W żadnej z zawartych umów ramowych (zarówno międzynarodowych jak i krajowych) nie są zawarte zapisy ustanawiające związek pomiędzy ratingiem Banku a wysokością depozytów zabezpieczających. Potencjalne pogorszenie ratingu nie będzie zatem miało wpływu na sposób wyliczenia i wymianę depozytów zabezpieczających.

Grupa uwzględnia możliwość niekorzystnej zmiany kursu walut obcych, w szczególności CHF i EUR powodującej zwiększenie potrzeb płynnościowych w różnych analizowanych wariantach ryzyka płynności i uwzględnia to ryzyko w swoich planach płynnościowych.

Miary oceny ryzyka płynności +

Ocena ryzyka płynności Grupy jest realizowana z zastosowaniem zarówno wewnętrznych jak i nadzorczych miar, dla których zdefiniowano limity ekspozycji.

Kształtowanie się sytuacji płynnościowej Grupy w krótkich horyzontach czasowych (do 3 miesięcy) jest sprawdzane codziennie na podstawie dwóch wskaźników zdefiniowanych wewnętrznie: płynność natychmiastowa oraz płynność kwartalna. Mierzą one maksymalne zapotrzebowanie na środki, które mogłoby powstać jednego dnia, z uwzględnieniem projekcji przepływów środków pieniężnych odpowiednio na datę spot lub okres 3-miesięczny. Dodatkowo, portfel aktywów płynnych wyznacza się na bazie dziennej.

Wskaźniki te są porównywane z obowiązującymi limitami ekspozycji oraz raportowane codziennie do obszarów odpowiedzialnych za zarządzanie i kontrolę ryzyka płynności dla Grupy. W trakcie roku 2016 wszystkie wewnętrzne wskaźniki płynności pozostały znacznie powyżej minimalnych limitów. W trzecim kwartale 2016 roku, wewnętrzne limity zostały zrewidowane. Aktualizacja limitów brała pod uwagę wielkość skonsolidowanych funduszy własnych, bieżącą i przewidywaną struktury bilansu, historyczną konsumpcję limitów, a także obecną sytuację rynkową. Nowe limity obowiązują od 1 października 2016.

 

Bieżące wskaźniki płynności        mln PLN
31.12.2016
Wskaźnik płynności natychmiastowej* Wskaźnik płynności kwartalnej* Aktywa płynne na pokrycie zmienności źródeł finansowania**
Ekspozycja 14 131 14 113 16 950
Limit minimalny 900 (2 249) 8 000

 

 

31.12.2015
Wskaźnik płynności natychmiastowej* Wskaźnik płynności kwartalnej* Aktywa płynne na pokrycie zmienności źródeł finansowania**
Ekspozycja 10 369 9 093 12 900
Limit minimalny (790) (3 160) 2 000

* Wskaźniki płynności natychmiastowej i kwartalnej: łączna wartość przepływów pieniężnych odpowiednio w dacie ‘spot’ lub w ciągu kolejnych 3-ech miesięcy, saldo rachunków NOSTRO (suma rachunków we wszystkich walutach pomniejszona o saldo rezerwy obowiązkowej) i aktywów o wysokiej płynności.

** Aktywa płynne: łączna wartość dłużnych papierów wartościowych Skarbu Państwa, bony NBP, należności od banków o terminie wymagalności do 1 miesiąca. Portfel dłuznych papierów wartościowych pomniejsza się o papiery zablokowane na cele inne niż płynnościowe.

 

Grupa monitoruje płynność na bazie wewnętrznych miar płynności, uwzględniając również wpływ kursów walutowych na sytuację płynnościową.

Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (CRR), Grupa wyznacza wymóg pokrycia płynności (LCR). Minimalny, nadzorczy poziom wskaźnika LCR w wysokości 70%, który obowiązywał w 2016 roku, został spełniony przez Grupę (na koniec grudnia 2016 roku wskaźnik LCR wynosił 124%). Wskaźnik ten jest wyznaczany co dziennie i raportowany w okresach miesięcznych do NBP od marca 2014 roku. Wewnętrznie wskaźnik LCR szacowany jest codziennie i raportowany do obszarów odpowiedzialnych za zarządzanie i kontrolę ryzyka płynności w Grupie na bazie dziennej.

Ponadto Grupa stosuje analizę wewnętrznej płynności strukturalnej na bazie skumulowanych urealnionych luk płynności (tj. z założeniem prawdopodobieństwa powstania przepływu środków pieniężnych). Bezpieczny poziom, przyjęty w Grupie w zakresie relacji niedoboru płynności został określony dla każdego przedziału czasowego poniżej 5-ciu lat.

W 2016 r. wszystkie luki płynności były utrzymywane na poziomach wyraźnie przewyższających limity.

 

Grupa opracowała narzędzie do zarządzania ryzykiem płynności, określające scenariusze warunków skrajnych, w których luki płynności są urealniane przy założeniu konserwatywnego podejścia do oceny prawdopodobieństwa wystąpienia przepływów środków pieniężnych (m.in. biorące pod uwagę wycofanie lokat, opóźnienia w spłatach kredytów, gorszą płynność rynku wtórnego papierów wartościowych, najwyższe koszty finansowania – założenie najgorszych zaobserwowanych w Banku marż na depozytach, równoległe przesunięcia krzywej dochodowości czy deprecjację złotego).

 

31.12.2016
Urealniona luka płynności (mln PLN) do 6 miesięcy 6 – 12 miesięcy 1 – 2 lata 2 – 3 lata 3 – 5 lat Powyżej 5-ciu lat
Urealnione aktywa bilansowe 24 096 4 745 6 501 6 224 7 840 27 032
Urealnione pasywa bilansowe 9 719 3 299 4 997 3 742 6 407 44 551
Luka bilansowa 14 378 1 446 1 504 2 482 1 433 (17 519)
Skumulowana luka bilansowa 14 378 15 823 17 327 19 809 21 242 3 723
Urealnione aktywa pozabilansowe 133 71 115 88 542 15
Urealnione pasywa pozabilansowe (1 040) (83) (121) (107) (113) (35)
Luka pozabilansowa (907) (12) (6) (19) 429 (20)
Luka ogółem 13 471 1 434 1 498 2 463 1 862 (17 539)
Skumulowana luka ogółem 13 471 14 905 16 403 18 866 20 728 3 189

 

31.12.2015
Urealniona luka płynności (mln PLN) do 6 miesięcy 6 – 12 miesięcy 1 – 2 lata 2 – 3 lata 3 – 5 lat Powyżej 5-ciu lat
Urealnione aktywa bilansowe 26 811 4 830 6 343 5 683 7 323 27 177
Urealnione pasywa bilansowe 10 092 3 505 6 217 4 845 6 769 42 767
Luka bilansowa 16 719 1 325 127 838 555 (15 590)
Skumulowana luka bilansowa 16 719 18 045 18 171 19 010 19 564 3 974
Urealnione aktywa pozabilansowe 146 113 165 123 433 53
Urealnione pasywa pozabilansowe (920) (92) (120) (93) (139) (50)
Luka pozabilansowa (774) 21 45 30 294 3
Luka ogółem 15 945 1 346 172 868 848 (15 588)
Skumulowana luka ogółem 15 945 17 291 17 463 18 331 19 180 3 592

 

Testy warunków skrajnych płynności są przeprowadzane co najmniej kwartalnie, aby ustalić profil ryzyka płynności Grupy oraz zapewnić zdolność Grupy do wywiązania się ze zobowiązań w przypadku kryzysu płynności i aby przyczynić się do opracowania awaryjnego planu płynności oraz decyzji zarządczych.

Wyniki testów warunków skrajnych pokazują, że nawet w sytuacji zrealizowania niekorzystnych scenariuszy wskaźniki płynności pozostaną powyżej ustalonych limitów.

Informacje odnośnie zarządzania ryzykiem płynności w tym informacje na temat wykorzystania limitów wewnętrznych i zewnętrznych są przekazywane w cyklu miesięcznym do Komitetu Kapitałów, Aktywów i Pasywów, a kwartalnie raportowane do Zarządu i Rady Nadzorczej Banku.

Proces planowania i budżetowania realizowany przez Grupę obejmuje przygotowanie Planu Płynności co ma na celu zapewnienie że wzrost biznesu będzie wspierany przez adekwatną strukturę finansowania płynności oraz przestrzeganie nadzorczych miar płynności.

Grupa dysponuje również procedurami awaryjnymi dla sytuacji zwiększonego ryzyka płynności – Plan Awaryjny Płynności (plan awaryjny w przypadku pogorszenia się płynności finansowej Banku). Plan Awaryjny Płynności ustala koncepcje, priorytety, obowiązki i konkretne środki do podjęcia na wypadek kryzysu płynności. Awaryjny Plan Płynności jest aktualizowany co najmniej raz do roku. W 2016 roku, Awaryjny Plan Płynność zachowania był testowany i zaktualizowany w celu zagwarantowania, że jest on operacyjnie stabilny jak i zgodny z postanowieniami znowelizowanej Rekomendacji P. Zaktualizowany Plan został zatwierdzony przez Radę Nadzorczą w grudniu 2016 r.

 

Poprzednia strona Ryzyko rynkowe
Następna strona Ryzyko operacyjne