Opis procesu ratingów wewnętrznych

Rządy i banki centralne

Klasa ekspozycji podlegająca stałemu wyłączeniu z metody IRB

Instytucje

Klasa ekspozycji podlegająca stałemu wyłączeniu z metody IRB

Przedsiębiorcy, w tym mali i średni przedsiębiorcy, kredytowanie specjalistyczne oraz nabyte wierzytelności

Klasy ekspozycji podlegające planowi stopniowego wdrożenia metody IRB. Zgodnie z ostatnim zezwoleniem IRB, Grupa planuje złożyć Wniosek IRB w zakresie tych portfeli nie wcześniej niż 31.12.2016 r.

Ekspozycje detaliczne

  • Modele PD

Proces ratingowy w Banku Millennium opiera się na następujących zasadach:

i. nadanie klasy ryzyka wszystkim ekspozycjom kredytowym;
ii. Wszystkie decyzje kredytowe powinny być poprzedzone nadaniem klasy ratingowej dla klienta;
iii. W segmencie detalicznym proces nadawania ratingu oparty jest na modelach skoringowych/ratingowych PD;
iv. Proces nadawania ratingu jest procesem niezależnym od procesu podejmowania decyzji kredytowych.

Przedstawione zasady nadawania ratingu mają zastosowanie do wszystkich kategorii ekspozycji detalicznych: ekspozycji detalicznych wobec klientów indywidualnych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych, odnawialnych ekspozycji detalicznych oraz pozostałych ekspozycji detalicznych.

Klasa ekspozycji detalicznych wobec klientów indywidualnych zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych obejmuje ekspozycje będące kredytem lub pożyczką zabezpieczoną hipoteką na nieruchomości wobec klientów detalicznych (mikroprzedsiębiorstwa i klienci indywidualni).

Klasa odnawialnych ekspozycji detalicznych obejmuje ekspozycje wobec osób fizycznych, niezabezpieczone, odnawialne, o wartości ekspozycji nie przekraczającej 100.000 euro oraz spełniające warunek niskiej zmienności stóp strat.

Wszystkie ekspozycje detaliczne nie zaliczone do powyższych kategorii są traktowane jako pozostałe ekspozycje detaliczne. Podlegają one planowi stopniowego wdrożenia, a zgodnie z ostatnim zezwoleniem IRB, wniosek o stosowanie metody IRB dla tych ekspozycji został złożony 30.06.2015 r.

Kompetencje w procesie nadawania ratingu są podzielone w następujący sposób:

a) Wprowadzanie danych
b) Weryfikacja danych
c) Nadanie ostatecznej oceny ryzyka (decyzja automatyczna);

Klasy ryzyka wynikające z modeli oraz ratingi proceduralne są nadawane automatycznie i nie podlegają korekcie eksperckiej.

W procesie nadania ratingu, Bank wykorzystuje dane z różnych dostępnych źródeł:

  • źródła wewnętrzne (systemy informatyczne Banku),
  • źródła zewnętrzne (Biuro Informacji Kredytowej S.A.)
  • dane pozyskane od klientów.

W zakresie modeli niewykonania zobowiązań (modele PD), w klasie ekspozycji detalicznych funkcjonuje system ratingowy dla mikroprzedsiębiorstw i system ratingowy dla klientów indywidualnych. W ramach obu systemów używane są modele skoringowe behawioralne oraz modele skoringowe aplikacyjne, desygnowane do określonych grup klientów i/lub produktów. W przypadku klientów z symptomami pogorszenia zdolności i wiarygodności kredytowej lub z zadłużeniem przeterminowanym nadawane są ratingi proceduralne.

Rating proceduralny ma pierwszeństwo stosowania. Jeśli klient nie posiada ratingu proceduralnego, zastosowanie ma rating behawioralny, o ile został nadany.
Rating behawioralny nadawany jest po raz pierwszy po trzech miesiącach współpracy klienta z Bankiem, a następnie z miesięczną częstotliwością, pod warunkiem, że rachunki klienta spełniają wymogi przewidziane w modelu behawioralnym.
Jeśli klient nie posiada ratingu proceduralnego oraz behawioralnego, zastosowanie ma rating aplikacyjny.

  • Modele LGD

W zakresie modeli strat z tytułu niewykonania zobowiązań (LGD), zostały one zbudowane dla dwóch portfeli:

a)portfela niezabezpieczonego dla klientów detalicznych,
b)portfela zabezpieczonego przez nieruchomości mieszkalne dla klientów detalicznych.

Zgodnie z CRR, banki maja za zadanie estymować parametry LGD wykorzystując dane dotyczące niewykonanych zobowiązań w ramach wszystkich dostępnych źródeł oraz uwzględniając wszystkie informacje istotne z punktu widzenia szacowania poziomu straty ekonomicznej.

Z tego powodu Bank przeprowadził oszacowanie parametrów LGD na bazie danych, która obejmuje wszystkie przypadki niewykonania zobowiązania wynikające z ilościowych i jakościowych przesłanek definicji niewykonania zobowiązania.

Zgodnie z metodologią wyliczenia LGD, głównymi elementami obliczeń są: prawdopodobieństwo uzdrowienia, lub zakończenie procesu windykacji klienta, wartość odzysków, koszty oraz stopa dyskontowa.

Bank przyjął następujące podejście do budowy modeli LGD:

  • Oszacowanie prawdopodobieństwa ścieżki wyjścia ze stanu niewykonania zobowiązania – drzewo prawdopodobieństwa;
  • Oszacowanie parametrów straty dla każdej ze ścieżek wyjścia ze stanu niewykonania zobowiązania.

Strata z tytułu niewykonania zobowiązania jest szacowana na poziomie transakcji.

  • Modele ekspozycji w momencie niewykonania zobowiązania (EAD)

Model EAD został zbudowany dla ekspozycji portfela detalicznego. Przy estymacji EAD, ekspozycja na moment niewykonania zobowiązania była porównywana z wartością limitu i zaangażowaniem bilansowym zaobserwowanym na rok przed zdarzeniem niewykonania zobowiązania. Kalkulacja parametrów ekwiwalentu bilansowego (CCF) była przeprowadzona dla grup produktów, dla których istniała możliwość wystąpienia zaangażowania pozabilansowego oraz Bank dysponował istotną liczbą obserwacji pozwalającą na wnioskowanie statystyczne, tj. dla limitów w rachunkach (overdrafty) oraz kart kredytowych (portfel QRRE). W przypadku gwarancji, dla których liczba obserwacji była zbyt mała dla przeprowadzenia analiz statystycznych, przyjęto konserwatywną wartość CCF. Jednocześnie nie opracowano modelu EAD dla portfela RRE, z racji nieistotnej liczby obserwacji.

Ekspozycje kapitałowe

Grupa Millennium klasyfikuje jako ekspozycje kapitałowe udziały oraz instrumenty kapitałowe posiadane przez jakiekolwiek jednostki Banku, z wyłączeniem, w ujęciu skonsolidowanym, udziałów reprezentujących inwestycje w spółki zależne, które są klasyfikowane jako transakcje wewnątrzgrupowe. Jednak ze względu na fakt, że łączna wartość portfela kapitałowego Grupy jest nieistotna, postanowiono stale wyłączyć przedmiotowe ekspozycje z podejścia IRB i wyliczać dla nich wymóg kapitałowy zgodnie z podejściem standardowym.

Wartość ekspozycji według kategorii ekspozycji, w tym wartość kredytów pozostających do spłaty (bilansowa), niewykorzystanych zobowiązań (pozabilansowa), średnie wagi ryzyka, średnie wartości ekspozycji ważonych ryzykiem

Wartość ekspozycji (EAD) według kategorii ekspozycji, w tym wartość kredytów pozostających do spłaty (bilansowa), niewykorzystanych zobowiązań (pozabilansowa) na 31.12.2015 r. (w tys. zł)

L.p. Klasa ekspozycji Wartość ekspozycji Rodzaj ekspozycji
      Bilansowe Pozabila-nsowe Instr. pochodne transakcje repo
1 Rządy i banki centralne 14 977 882 14 977 882      
2 Instytucje 3 273 070 2 921 275 125 200 226 595  
3 Przedsiębiorcy 11 576 445 11 041 012 535 170 263  
4 Ekspozycje detaliczne, w tym 36 875 926 35 319 197 1 556 730 0  
4a - Ekspozycje detaliczne zabezpieczone na nieruchomościach mieszkalnych) 27 950 187 27 950 187      
4b - Odnawialne ekspozycje detaliczne 2 782 711 1 241 621 1 541 089    
4c - Pozostałe ekspozycje detaliczne 6 143 028 6 127 388 15 641    
5 Kredytowanie specjalistyczne 583 707 583 707      
6 Ekspozycje kapitałowe 229 645 229 645      
7 Ekspozycje w portfelu handlowym 900 087 408 739   491 348  
8 Inne aktywa niebędące ekspozycjami kredytowymi 1 371 442 1 371 442      
9 RAZEM 69 788 205 66 852 899 2 217 100 718 206  

Wartość ekspozycji, ekspozycji ważonej ryzykiem oraz średnia waga ryzyka według kategorii ekspozycji na 31.12.2015 r. (w tys. zł)

L.p. Klasa ekspozycji Wartość ekspozycji Wartość ekspozycji Średnia waga
      ważonej ryzykiem ryzyka
1 Rządy i banki centralne 14 977 882 0 0,0%
2 Instytucje 3 273 070 729 824 22,3%
3 Przedsiębiorcy 11 576 445 10 415 633 90,0%
4 Ekspozycje detaliczne, w tym 36 875 926 12 197 594 33,1%
 4a - Ekspozycje detaliczne zabezpieczone na nieruchomościach mieszkalnych 27 950 187 6 740 242 24,1%
 4b - Odnawialne ekspozycje detaliczne 2 782 711 948 455 34,1%
 4c - Pozostałe ekspozycje detaliczne 6 143 028 4 508 897 73,4%
5 Kredytowanie specjalistyczne 583 707 609 614 104,4%
6 Ekspozycje kapitałowe 229 645 230 355 100,3%
7 Ekspozycje w portfelu handlowym 900 087 275 991 30,7%
8 Inne aktywa niebędące ekspozycjami kredytowymi 1 371 442 1 064 453 77,6%
9 RAZEM 69 788 205 25 523 463 36,6%

Wartość ekspozycji detalicznych w poszczególnych klasach ratingowych pogrupowanych według klas umożliwiających zróżnicowanie ryzyka kredytowego

Wartość ekspozycji, ekspozycji ważonej ryzykiem oraz średnia waga ryzyka według kategorii ekspozycji na 31.12.2015 r. (w tys. zł)

L.p. Klasa ekspozycji Wartość ekspozycji
1 Ekspozycje detaliczne zabezpieczone na nieruchomościach mieszkalnych 27 950 187
1.1
  • Wysoka jakość kredytowa (1-3 MS)
17 573 255
1.2
  • Dobra jakość kredytowa (4-6 MS)
5 285 181
1.3
  • Średnia i niska jakość kredytowa (7-12 MS)
3 903 738
1.4
  • Ratingi proceduralne (13-15 MS)
1 188 014
2 Odnawialne ekspozycje detaliczne 2 782 711
2.1
  • Wysoka jakość kredytowa (1-3 MS)
1 066 581
2.2
  • Dobra jakość kredytowa (4-6 MS)
739 522
2.3
  • Średnia i niska jakość kredytowa (7-12 MS)
825 633
2.4
  • Ratingi proceduralne (13-15 MS)
150 975

Wartość rzeczywistych korekt o szczególne ryzyko kredytowe dla każdej kategorii ekspozycji

Wartość rzeczywistych korekt o szczególne ryzyko kredytowe dla każdej kategorii ekspozycji na 31.12.2015 r. (w tys. zł)

L.p.Klasa ekspozycjiWartość korekt
    z tyt. szczególnego ryzyka kredytowego
1 Rządy i banki centralne 0
2 Instytucje 545
3 Przedsiębiorcy 547 393
4 Ekspozycje detaliczne, w tym 832 033
4a - Ekspozycje detaliczne zabezpieczone na nieruchomościach mieszkalnych 271 486
4b - Odnawialne ekspozycje detaliczne 57 725
4c - Pozostałe ekspozycje detaliczne 502 823
5 Kredytowanie specjalistyczne 48 714
6 Ekspozycje kapitałowe 0
7 Ekspozycje w portfelu handlowym 0
8 Inne aktywa niebędące ekspozycjami kredytowymi 0
9 RAZEM 1 428 686

Grupa nie zaobserwowała istotnych różnic w korektach wartości w 2015 roku w porównaniu w wcześniejszymi doświadczeniami.

Opis czynników które miały wpływ na poniesione straty, oszacowania w zestawieniu z rzeczywistymi wynikami w dłuższej perspektywie czasowej

Porównanie wartości PD zrealizowanych z modelowymi

Poniższe tabele przedstawiają wyliczenia zrealizowanych stóp niewykonania zobowiązań oraz szacowanych wartości stopy niewykonania zobowiązań, dla portfeli objętych zezwoleniem na stosowanie metody IRB.

Zrealizowane i szacowane stopy niewykonania zobowiązań („default”) dla portfela QRRE (w %)

Okres Szacowana stopa default Zrealizowana stopa default
2012 3,12% 2,16%
2013 2,74% 2,16%
2014 2,68% 1,99%
2015 2,69% 1,82%

Zrealizowane i szacowane stopy niewykonania zobowiązań („default”) dla portfela kredytów zabezpieczonych na nieruchomościach mieszkalnych (w %)

Okres Szacowana stopa default Zrealizowana stopa default
2012 1,12% 0,49%
2013 0,80% 0,49%
2014 0,78% 0,48%
2015 0,82% 0,55%

Zrealizowane stopy niewykonania zobowiązań („default”) zmniejszyły się w ostatnich latach i są mniejsze niż szacowane. Obserwowane obniżenie zrealizowanych stóp default w ostatnich latach jest zgodne z trendami obserwowanymi na rynku I może być wyjaśnione:

  • Stabilną sytuacją makroekonomiczną,
  • Zmianą polityki kredytowej Banku wprowadzoną w 2010 r. w odpowiedzi na światowy kryzys finansowy.

Zrealizowane stopy default były takze mniejsze niż przeciętne prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania (PD) z powodu:

  • Wyższych zrealizowanych stóp default z lat poprzednich, które zostały uwzględnione przy szacowaniu długookresowego PD
  • Uwzględnianiu w szacowaniu długookresowego PD także dodatkowego, konserwatywnego buforu, związanego z błędami oszacowań, który podwyższa szacowane wartości parametru PD.

Porównanie wartości CCF zrealizowanych z modelowymi

Analizę zrealizowanych współczynników CCF przeprowadzono dla przypadków z portfela QRRE wchodzących w default w ciągu roku kalendarzowego 2015 (okres sprawozdawczy) oraz 2014 (okres porównawczy), które na koniec roku poprzedzającego dany okres (odpowiednio na dzień 31.12.2014 oraz 31.12.2013). znajdowały się poza defaultem i posiadały dodatnią ekspozycję pozabilansową. Analiza polegała na porównaniu średnich zrealizowanych wartości współczynników konwersji ze średnimi wartościami modelowymi (w obu przypadkach zastosowano średnią ważoną wielkością ekspozycji pozabilansowej). Współczynniki modelowe uwzględniają szereg narzutów konserwatywnych i powinny przewyższać faktycznie zrealizowane wartości. Otrzymane wyniki podano w poniższej tabeli.

Porównanie wartości CCF zrealizowanych z modelowymi (w %)

  2015 2014
CCF modelowy 86,1% 82,4%
CCF zrealizowany 61,6% 60,3%

Zarówno w okresie sprawozdawczym jak i porównawczym zrealizowane wartości współczynników CCF nie przekroczyły wartości modelowych. W związku z tym, że Bank nie zanotował wyższych od spodziewanych poziomów współczynników konwersji kredytowej ten element ryzyka kredytowego nie prowadzi do wystąpienia wyższych od spodziewanych strat.

Porównanie wartości LGD zrealizowanych z modelowymi

Analizę zrealizowanych współczynników LGD przeprowadzono dla przypadków z portfeli RRE i QRRE. Wyznaczenie zrealizowanych wartości LGD wymaga dłuższej perspektywy czasowej, gdyż odzyski mogą wystąpić dopiero długo po wejściu ekspozycji w stan defaultu. W związku z tym wyliczenie zrealizowanych wartości LGD zostało oparte na przypadkach wchodzących w default do grudnia 2013 roku. Wyznaczony na tych przypadkach średni poziom LGD porównano ze średnim poziomem LGD wynikającym ze stosowanego modelu (w obu przypadkach zastosowano średnią ważoną wielkością ekspozycji). Wartości modelowe uwzględniają szereg narzutów konserwatywnych i powinny przewyższać faktycznie zrealizowane straty. Otrzymane wyniki podano w poniższej tabeli.

Porównanie wartości LGD zrealizowanych z modelowymi (w %)

Wartość LGD Portfel
  RRE QRRE
Zrealizowana 21,7% 49,4%
Modelowana 31,6% 82,5%

Dla obu analizowanych portfeli modelowe wartości strat znacząco przewyższyły poziomy zrealizowane. Można zatem stwierdzić że nie wystąpiły nadspodziewane straty związane z poziomami LGD, a stosowany model okazał się wystarczająco konserwatywny.

CRR art. 452.j.

Nie dotyczy. Grupa nie posiada spółek prowadzących działalność kredytową za granicą.